सर्वे मनुष्याः, हे महर्षे, स्वेच्छया स्वर्गं, मोक्षं, वा यथायोग्यं स्थानं प्राप्नुवन्ति, द्विजश्रेष्ठ। ब्रह्मणा सृष्टाः प्राणिनः, चतुर्विधे वर्गे संस्थिताः, श्रद्धया युक्ताः धर्माचरणे प्रवृत्ताः, मुनीश्वर। ते सर्वे इच्छया, सर्वदुःखविवर्जिताः, शुद्धचित्ताः, शुद्धकर्मणा, निर्मलानि कर्माणि कुर्वन्तः, तत्र वसन्ति। यदा तेषां चित्तं शुद्धं भवति, अन्तःकरणं च शुद्धे भगवति स्थितं, तदा तैः शुद्धज्ञानं दृष्टं, येन तद् परमं बिल्वाख्यं स्थानं लभ्यते। ततः कालाख्यं तत्त्वं, यद् हर्यंशः उच्यते, तदपि अल्पं दुष्कृतं पतनं कारणं भवति। मैत्रेय, तेषु प्राणिषु अधर्मबीजं उद्भवति, यद् तमः लोभसमुत्थं, रागादि दूषितं, अयुक्तं। ततः तेषां सहजसिद्धिः अतिशयेन न जायते; अष्टौ अन्याः सिद्धयः, स्वादरमणाद्याः, उत्पन्नाः सन्ति। यदा ताः सिद्धयः अल्पं शेषं सन्ति, पापं च वर्धते, तदा तैः द्वन्द्वप्रधानात् दुःखं अनुभव्यम्। ततः तैः वनदुर्गं, पर्वतदुर्गं, जलदुर्गं, कृत्रिमदुर्गं, नगराणि, ग्रामाणि च निर्मितानि। तेषु नगरेषु च गृहाणि विधिवत् स्थापितानि, हे विप्र, शीततापादिदुःखनिवारणाय। शीतादिदुःखनिवारणाय तैः रक्षणोपायः कृतः; ततः जीविकोपायः, कर्मजन्यः शिल्पविधिः च निर्मितः। शाली, यवः, गोधूमः, चणकः, तिलः, प्रियङ्गुः, उदारः, कोरदूषः, सतीनकः स्मृताः। माषः, मुद्गः, मसूरः, निष्पावः, कुल्थः, आढक्यः, चणकः, भाङ्गः—एते सप्तदश स्मृताः। एते, हे मुने, कृषिसंपन्नाः औषधयः; तत्र चतुर्दश यज्ञार्हाः कृष्यकृष्याः औषधयः सन्ति। शाली, यवः, माषः, गोधूमः, चणकः, तिलः, प्रियङ्गुः सप्तमः; अष्टमः कुल्थः। श्यामाकः, नीवारः, जर्तिलः, गवेधुकः, वेणुयवः, मर्कटकः अपि स्मृताः, हे मुने। एते चतुर्दश औषधयः, गृह्यकृष्याः च, यज्ञसिद्धये सन्ति; यज्ञः तेषां परमं प्रयोजनम्। यज्ञसहिताः एते जीवसृष्टेः परमकारणम्; अतः, उत्तमाधमवेदिनः यज्ञं सदा कुर्युः। मुनीश्वर, यज्ञानुष्ठानं प्रतिदिनं ये जनाः कुर्वन्ति, तैः लाभः लभ्यते, दुःखनिवारणं च। किन्तु, येषां चित्तं कलिकालसमुत्थदुष्टसख्येन आक्रान्तं, हे महर्षे, तैः यज्ञे मनः न स्थाप्यते। ते वेदविधानं, वेदं, यज्ञकर्म च निन्दन्ति; तेन यज्ञनाशकाः अभवन्। ते दुष्टचित्ताः, दुष्टकर्मणः, वेदनिन्दकाः, धर्ममार्गविघ्नकाः, कुटिलबुद्धयः अभवन्। यदा जीविका स्थापिताः, तदा प्रजापतिः प्राणीन् सृज्य तेषां गुणानुसारं स्थानानि विधाय। धर्मधुर्य, जात्याश्रमाः, तेषां लोकान् च सर्वजातीनां धर्मानुष्ठानेन स्थापयामास। ब्रह्मणः स्थानं ब्राह्मणानां यज्ञकर्मणि प्रवृत्तानां, इन्द्रस्य स्थानं क्षत्रियाणां युद्धे न प्रत्यागतानां। वैश्यानां स्वधर्मानुष्ठानिनां वायुस्थानं, शूद्राणां सेवायाम् प्रवृत्तानां गन्धर्वलोकः। अष्टाशीतिसहस्राणां शुद्धब्रह्मचारिणां स्थानं, गुरुगृहवासिनां च, तत्स्थानं स्मृतम्। सप्तर्षीणां स्थानं वानप्रस्थानां; गार्हस्थ्यानां प्रजापतेः स्थानम्; संन्यासिनां ब्रह्मलोकः। आत्मन्येव तुष्टयोगिनां अमृतस्थानम्। ये एकचित्ताः, ब्रह्मनित्यध्यानिनः, योगिनः च, तेषां परमं स्थानं यद् विद्वांसः पश्यन्ति। चन्द्रसूर्यादिग्रहाः आगच्छन्ति गच्छन्ति, किन्तु द्वादशाक्षरमन्त्रध्यानिनः न पुनरावर्तन्ति। तामिस्रः, अन्धतामिस्रः, महारौरवः, रौरवः, चित्रशालवनः, कालसूत्रः, अवीचिः—एते वेदनिन्दकानां, यज्ञनाशकानां, स्वधर्मत्यागिनां स्थानानि उच्यन्ते। श्रीपराशर उवाच—ततः तस्य ध्यानात्, मनसः उत्पन्नाः प्राणीः अभवन्; तस्य शरीरस्य इन्द्रियकर्मभ्यः, तद्विदुषः अंगात्, जीवात्मानः उत्पन्नाः। ये सर्वे प्राणीः, यथा पूर्वं मया कथिताः, देवाद्यस्थावरान्ताः, त्रिगुणाधीनाः, पुनः प्रवृत्ताः। एवं चराचराः प्राणीः सृजिताः। यदा तस्य प्रजाः न वर्धन्ति, तदा सः आत्मनः सदृशान् अन्यान् मनसः पुत्रान् सृजितवान्। भृगुः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतु, अङ्गिराः, मरीचिः, दक्षः, अत्रिः, वसिष्ठः—एते मनसः उत्पन्नाः। एते पुराणे नव ब्रह्मा इति निश्चिताः। ततः सः ख्यातिं, भूतिं, संभूतिं, क्षमां, प्रीतिं, सन्नतिं, ऊर्जां, अनसूयां च सृजितवान्।