सर्वात्मनं, व्याप्तमव्यक्तमपि, जगन्नाथं विष्णुं पृथिव्या जयशब्दैः स्तुतवन्तः, यज्ञेशं निष्पापं च पुनः पुनः वन्दन्ति। स एव यज्ञः, स एव वषट्कारः, स एव प्रणवः, स एव वह्नयः। स एव वेदाः, वेदाङ्गानि, स एव यजमानः हरिः। सूर्यादिग्रहतारानक्षत्रसमूहः, समग्रं जगच्च स एव। स परः पुरुषः, साकारनिराकारः, दृश्यादृश्यः च। मया यदिहोक्तं, यच्च नोक्तं, तस्मै परमात्मने नमः, पुनः पुनः नमस्करोमि। एवं पृथिव्या स्तुतः, स जगदधारकः भगवान्, सामगानमिव घोषं घनं निर्माय, अतिवेगेन निनादं चकार। तदा महावराहः, पूर्णविकसितपद्मनयनः, स्वदंष्ट्रया पृथिवीं उद्धृत्य, अधोलोकात् समुत्थितः, नीलोत्पलपत्रच्छन्नमहाचलसन्निभः विराजमानः। तस्योर्ध्वमुत्थाय, मुखवातेन जलानि व्यपोह्य, जनलोकाश्रितान् सनन्दनादीन् तपोधनान् निर्मलान् कृतवान्। अधोलोकतले खुराग्रचालितजलराशेः निर्घोषः समन्तात् व्याप्तः, तस्य श्वासेन जलानि सर्वतः विक्षिप्तानि, तत्र सिद्धयोगिप्रजाः सञ्चरन्ति। वराहोत्तमस्योर्ध्वमुत्थानकाले, जलेन सिक्तोऽपि तु उदरः, वेदमयशरीरस्य कम्पनात्, रोमकूपान्तर्वर्तिन ऋषयः स्तुतिं कृतवन्तः। ये योगिनो लोकेषु निवसन्ति, सनन्दनादिभिः सह, हृष्टचित्ताः, पृथिवीधारिणं दृढोन्नतलोचनं प्रणम्य स्तुवन्ति। "हे परमेश्वर केशव, जयपतिपतिं गदाशङ्खखड्गचक्रधारिणं त्वामेव सृष्टिसंहारस्थितिकारणं, परमेश्वरं, तव पादयोः परमं नास्ति किंचित्। तव पादयोः वेदाः, दंष्ट्राः यूपाः, दन्ताः क्रियाः, मुखं वेदिः, अग्निजिह्वः त्वं, केशाः कुशा, त्वमेव यज्ञमयः। तव नेत्रे अहोरात्रे, शिरः परब्रह्म, केशः स्तोत्रसमूहः, नासिका सर्वहविः। तव वल्गः स्रुवः, वाणी सामस्वनः, शरीरं पूर्ववेदिः, सर्वयज्ञसंयोगः, धर्मदानश्रवणं त्वमेव, अनन्तात्मन्, भगवन्, प्रसन्नो भव। त्वं भूमिमण्डले त्रिविक्रमः, आद्यः अव्ययः विश्वरूपः, त्वां परमेशं विद्मः, उच्छ्रितोच्चावचेश्वर त्वं प्रसन्नो भव। यस्य दंष्ट्राग्रे स्थितं पृथिवीतलं, तस्य नीलोत्पलपत्रं जलात् उद्धृतं यथा, तथैव शोभते। स्वरूपेण व्याप्तमन्तरिक्षं, अनन्तमण्डलमिव, तव तेजसा जगदिदं पूर्णं, लोकहिताय सदा स्थितो भव। त्वं एव परमं तत्त्वं, जगन्नाथ, अन्यो नास्ति, तव महिम्ना चराचरं जगत् व्याप्तम्। यदिह रूपं दृश्यते, तत्तव विज्ञानस्वरूपमेव, यः तु मोहितज्ञानः, स संसारं पृथग्वद् पश्यति। अज्ञाः सर्वं जगदिदं द्रव्यरूपेण पश्यन्ति, विषयदृष्ट्या मोहमग्नाः भ्रमन्ति। ये तु विज्ञानिनः, शुद्धचित्ताः, जगदिदं विज्ञानमयं पश्यन्ति, तव रूपं पश्यन्ति, हे परमेश्वर। सर्वव्यापिन्, सर्वात्मन्, लोकानां हितार्थं प्रसन्नो भव, कमलनयन, गूढरूप, पृथिवीं उद्धर। सत्त्वसम्पन्न गोविन्द, प्रजापते, अस्माकं कृते पृथिवीं उद्धर, प्रसन्नो भव कमलनयन। लोकानां हिताय सृष्टिकर्म त्वत्तः प्रवर्तताम्, नमस्ते, प्रसन्नो भव कमलनयन। एवं स्तुतः, परमात्मा, पृथिवीधारकः, शीघ्रं पृथिवीं उद्धृत्य महाजले स्थापितवान्। जलौघमध्ये तस्मिन्नेव, पृथिवी महानौर्वत् स्थित्वा, तस्य महतीं तनुं दृष्ट्वा, सा न निमज्जति। ततः भूमिं समं कृत्वा, आद्यः अनादिर्भगवान्, पर्वतान् विभागतः स्थापयामास। पूर्वसृष्टौ नष्टान् पर्वतान्, स्वशक्त्या, निष्फलाशयः, भूमौ पुनः ससर्ज। ततः पृथिवीं विभाग्य, सप्तद्वीपान्, चतुर्लोकांश्च भूादीन्, यथापूर्वं स्थापयामास। ततः ब्रह्मरूपधारी, रजोगुणावेष्टितः, चतुर्मुखो हरिः सृष्टिकर्म अकुरुत। सृष्टिकर्मणि सः केवलं निमित्तकारणमेव, कारणानि तु सृष्ट्याद्यशक्तयः। निमित्तातिरिक्तं किञ्चिन्न आवश्यकम्, स्वशक्त्या प्रत्येकं वस्तु स्वस्वरूपं प्राप्नोति। मैत्रेय उवाच—एवं त्वया मनुष्यसृष्टिः अधोगामिनी वर्णिता, हे ब्रह्मन्, कथं ब्रह्मा तां विस्तारतः ससर्ज इति कथय। प्रजापतिः कथं च वर्णाश्च गुणांश्च ससर्ज? ब्राह्मणादीनां धर्मान् किं च, तदपि वद। पराशर उवाच—आदौ ब्रह्मणः सृष्टिकामस्य मुखात् सत्यनिष्ठाः, सत्त्वप्रधानाः प्रजाः जाताः। तस्य उरःस्थलात् रजसः, ऊरुभ्यां रजस्तमसः, पादाभ्यां तु तमःप्रधानाः प्रजाः सञ्जज्ञिरे। एवं ब्रह्मणः मुखात् ब्राह्मणाः, उरःस्थलात् क्षत्रियाः, ऊरुभ्यां वैश्याः, पादाभ्यां शूद्राः समुत्पन्नाः। यज्ञसिद्ध्यर्थं ब्रह्मा चतुर्वर्ण्यं सृष्ट्वा, तदेतत् उत्तमं साधनं यज्ञस्य चकार। देवाः यज्ञैः पोषिताः, वर्षं वृष्ट्वा, लोकान् पोषयन्ति; यज्ञाः शुभकारकाः समृद्धिं ददाति। ये पुरुषाः स्वधर्मनिष्ठाः, शुद्धाचाराः, सत्पथगामिनः, तैः सदा यज्ञाः क्रियन्ते।