ततः क्रोधेन पूर्णः बलदेवः तं दण्डयितुम् उद्यतवान्। स तु कपिः तं अवज्ञाय शब्दम् अकरोत्। ततः उत्तमः बलदेवः कोपसमन्वितः गदां जग्राह, कपिश्रेष्ठः अपि महतीं शिलां समादत्तवान्। स शिलां प्रक्षिप्य बलदेवेन गदया सहस्रधा भग्ना सा भूमौ पतिता। गदा पतन्त्यां स कपिः त्वरया उत्पत्य, कोपसंयुक्तः समीपं गत्वा, पाणिना बलदेवस्य उरसि ताडनं चकार। तदा रुष्टः बलदेवः पाणिना तस्य शिरसि प्रहारं कृत्वा, द्रविडः भूमौ पतितः, रक्तप्रवाहः स्रवन्, प्राणैः विहीनः अभवत्। तस्य शरीरे पतिते, गिरिशिखरं अपि, मैत्रेय, वज्राहतं इव, शतधा भग्नम्। तदा देवाः रामं पुष्पवृष्ट्या सम्पूज्य, समीपमागत्य, 'साधु! महत् कर्म कृतम्' इति स्तुतिं चक्रुः। 'एष कपिः पापात्मा, येन दानवपक्षस्य साहाय्यं कृतम्, लोकः क्लेशितः। सौभाग्येन स नष्टः' इति उक्त्वा, तुष्टाः देवाः गुह्यकैः सह स्वर्गं प्रतिपेदिरे। एवं भूमिभारस्य धारकस्य विदुषः बलदेवस्य अनन्तानि कर्माणि कीर्त्यन्ते, अपरिमितानि। एवं श्रीपराशरः अवदत्—एवं कृष्णः बलदेवेन सह दानवान् विनिहत्य, पापराज्ञां विनाशनं कृत्वा, लोकार्थं व्याहरत्। भगवान् अर्जुनसहितः सर्वसेनानां विनाशेन भूमेः भारं अपानेत्। सर्वान् नृपतीन् हत्वा, भूमेः भारं शमयित्वा, स ब्राह्मणशापप्रयुजितेन निमित्तेन स्ववंशस्य अन्तं चकार। द्वारकां परित्यज्य, कृष्णः मानवदेहं त्यक्त्वा, हे मुने, विष्णुधामान्तरात्मना स्वधाम प्रविष्टवान्। मैत्रेयः पप्रच्छ—ब्राह्मणशापेन स कथं स्ववंशविनाशं कृतवान्? तथा जनार्दनः कथं मानुषं शरीरं परित्यक्तवान्? श्रीपराशरः अवदत्—विश्वामित्रः, कण्वः, नारदः च महर्षयः, पिण्डारकतीर्थे यदुवंशपुत्रैः दृष्टाः। तदा ते यौवनमदेन मत्ताः, दैवेन प्रेरिताः, साम्बं जाम्बवत्याः पुत्रं स्त्रीवेषे भूषयित्वा, मुनीन् विनयपूर्वकं प्रणम्य, 'एषा स्त्री पुत्रकामिनी, किम् प्रसूयेत?' इति पप्रच्छुः। मुनयः दिव्यदृष्ट्या तैः छिन्नाः, कोपेन उक्तवन्तः—'एषा मुसलं प्रसूयेत।' तत् मुसलं सर्वयादवानां नाशहेतुः भविष्यति, येन यदुवंशः संपूर्णतः विनश्यति। तद् श्रुत्वा, ते युवानः सर्वं यथावत् उग्रसेनाय न्यवेदयन्। साम्बस्य उदरे मुसलं जातम्। उग्रसेनः तत् मुसलं चूर्णयित्वा, तद् चूर्णं समुद्रे निक्षिप्य, लोहमयं मुसलं भागः शलाकाकृतिरेव अवशिष्टः। तदपि समुद्रे क्षिप्तम्, मत्स्येन मुखेन गृहीतम्। स मत्स्यः हन्यमानः, तस्य उदरात् मृगयुः तद् शलाकां जग्राह। भगवान् मधुसूदनः परमं तत्त्वं जानन् अपि, दैवविधानाद् अन्यथा न कर्तुम् इच्छति स्म। तदा देवानां प्रेरणया वायुः केशवस्य समीपं गत्वा, सविनयं निपत्य, रहसि अवदत्—'अहं देवानां दूतः प्रभो। वसुभिः, अश्विभ्यां, मरुद्भिः, आदित्यैः, रुद्रैः, साध्यैः च सह, शक्रः त्वां सूचयति। शृणु महाबाहो! भूमिभारनिवृत्त्यर्थं भगवन् देवैः प्रेरितः अत्र शताधिकसंवत्सरं स्थित्वा। दुष्टदानवाः त्वया निहताः, भारः अपानेतः; देवाः अपि सुरक्षाहीनाः स्वर्गे सुखेन वसन्तु। जगन्नाथ! शताधिकसंवत्सरः अतीतः; यदि ते रोचते, स्वर्गं प्रतिपद्यस्व। देवाः यावत् इच्छसि, तावत् स्थातुं प्रार्थयन्ति; यथायोग्यं तिष्ठ, ये त्वदीयाश्रिताः तैः सहितः।' भगवान् उवाच—'यद् उक्तं दूत, अहम् अपि जानामि; यदुविनाशः मया आरब्धः। अपि च, यदुभिः भूमिभारः न अपनेतः; सप्ताहाभ्यन्तरे तं भारं अपानेष्यामि। यथा द्वारकां समुद्रात् उद्धृत्य स्थले स्थापितवान्, तथैव यदून् संहृत्य स्वर्गं गमिष्यामि। मानवदेहं त्यक्त्वा, संकर्षणेन सह, आगतः इति इन्द्र, अन्यैः अमरैः न परिगम्ये। जरासंधादयः भूमिभारकारणाः हताः अपि, यदुवंशः एकपुत्रेण अपि न क्षीणः। तस्मात्, महाभारं भूमेः अपानेत्वा, अमरपदं गमिष्यामि; तद् तत्र निवेदय।' एवं वासुदेवेन उक्तः दिव्यदूतः, तम् अभिवाद्य, हे मैत्रेय, दिव्यवेगेन देवेन्द्रस्य समीपं जगाम। ततः भगवान् दिनरात्रं पृथिव्याम्, आकाशे, द्वारकायां च, विनाशसूचकानि अद्भुतानि निमित्तानि दृष्टवान्। तानि दृष्ट्वा, यदून् अवदत्—'पश्यत एतानि भयानकानि निमित्तानि; भवतां श्रेयसे शीघ्रं प्रभासं गच्छामः।