कुरवः बलरामस्य उक्तं आदेशं श्रुत्वा विस्मयमूढा अभवन्। ते उच्चैः ऊचुः—"हा! किम् एष आदेशः यद् त्वया उक्तः, बलराम? कः यदवः कुरुवंशाय आदेशं दास्यति?" यदि उग्रसेनः अपि कुरवः आदेशं ददाति, तर्हि पर्याप्तं श्वेतच्छत्राणि च राज्ञां मान्यतानि। पुनः ऊचुः—"गच्छ बल! शांबः दोषं अकरोत्, तस्य दण्डः उचितः। न तव आदेशेन, न उग्रसेनस्य आदेशेन, शांबं विमोचयेम।" ते पुनः अपमानपूर्वकं वदन्तः ऊचुः—"कुकुराः अन्धकाः च यः सम्मानः अस्माकं कुलस्य महिम्ना प्राप्तः, तस्य कारणं। किं एष आदेशः, स्वामिनः सेवकाय इव?" "युष्माकं समासने च भोजने च समतया स्थित्वा अहंकारः जातः। यदि स्नेहात्, न अधमत्वं दृष्टम्, तस्य दोषः अस्माकं नास्ति।" "अर्घ्यं यद् त्वं प्राप्तवान्, बल, तद् केवलं सौजन्येन। न अस्माकं रीति, न तव वंशस्य योग्यं।" एवं वदित्वा सर्वे कुरवः घोषयामासुः—"न हरिपुत्रं विमोचयेम!" तद् निष्कम्पाः, त्वरितं गजसाह्वय नाम सभाम् प्रविशन्ति। तदाऽपमानकुपितः हलायुधः कम्पमानः क्रोधेन भूमिं पादेन अभ्यहनत्। तस्य वीरस्य पादाघातात् भूमिः विदारितः, शब्दः सर्वदिक् व्याप्य अभवत्। तस्य नेत्रे रक्ते, मुखं क्रोधेन विकृतम्, स ऊचुः—"हा! एष अहंकारः तेषां येषां हृदयं रिक्तम्।" "कौरवाणां राज्यम् कालपर्यन्तम् अस्ति; अस्माकं तु नित्यं। अद्यापि केचित् उग्रसेनस्य आदेशं अवमानयन्ति।" "इन्द्रः धर्मस्य आदेशं सदा स्वीकरोति; उग्रसेनः अपि इन्द्रस्य अधिकारं धारयति।" "शतजनशेषेण मलिनेषु आसनेषु येषां तुष्टिः, तेषां निन्दा। इह महिलाः पारिजातमालाभिः तुल्याः।" "ये सेवकान् पालयन्ति, तेषां राजा न अस्ति। उग्रसेनः सर्वराज्ञां स्वामी अस्तु।" "अद्य भूमिं कौरवैः शून्यां कृत्वा नगरे गच्छामि; कर्णः, दुर्योधनः, द्रोणः, भीष्मः, अश्वत्थामन्—दुष्टः दुःशासनः च अन्ये, भूरीश्रवाः, सोमदत्तः, शलः, भीमः, अर्जुनः, युधिष्ठिरः च युद्धे—एतान् कौरवान् हयान् रथान् गजान् च विजित्य, वीरं शांबं तस्य भार्यया सह गृह्य नगरे गच्छामि।" "वा सर्वे कुरवः मम वशे कृत्वा, इन्द्रराजेन प्रेरितः, भूमेः भारं उपशमयिष्यामि।" एवं वदित्वा, तस्य नेत्रे क्रोधेन रक्ते, हलम् प्राकारखाताय नमयित्वा, गदाधरः तान् आकर्षitum आरभत। तस्मिन्नेव काले, हस्तिनापुरं नगरे कम्पितम् अभवत्; नगरे विक्षिप्ते कम्पमानं दृष्ट्वा, सर्वे कुरवः भयात् उच्चैः ऊचुः—"राम! राम! महाबाहो! क्षमस्व, क्षमस्व! क्रोधं निगृह्य, अनुग्रहं कुरु, गदाधर!" "इह शांबः तस्य भार्यया सह विमुक्तः, बलराम! अपराधिनः क्षमस्व, येषां बलं न ज्ञातम्।" ततः कुरवः शीघ्रं शांबं तस्य भार्यया सह बहिः आनयन्ति, नगरेन निष्क्रान्ताः। भीष्मं, द्रोणं, कृपं च अन्यान् प्रणम्य, सामवाक्यं वदित्वा, बलरामः बलिनां श्रेष्ठः ऊचुः—"मया एष क्षान्तम्।" अद्यापि, ब्राह्मण, नगरे तस्य कम्पनस्य चिह्नानि दृश्यन्ते; एष प्रसिद्धः रामस्य कथा, तस्य वीर्यबलस्य सूचकः। ततः कुरवः शांबं बलरामेन सह सम्मान्य, तं तस्य भार्यया च धनैः सह प्रेषयामासुः। मैत्रेय! शृणु यद् अन्यद् बलरामस्य महाबलस्य कृतम्, तथा अन्यस्य कृतं अपि शृणु। नरकः असुराधिपः, देवद्वेषी, तस्य मित्रं द्रविडः नाम महाकपिः आसीत्। शत्रुत्वेन सः देवान् बलात् आक्रमत्; कृष्णः तं नरकं, स्वबलमदेन गर्वितं, हन्तुम् अकरोत्। "अतः सर्वान् देवान् अहं दण्डयिष्यामि—यज्ञान् नाशयित्वा, मनुष्यलोकं विनाशयिष्यामि।" मोहवशात्, सः यज्ञान् नाशयामास, धर्मसीमान् उल्लङ्घ्य, प्राणिनां नाशं अकरोत्। सः वनानि, प्रदेशान्, नगरानि, ग्रामानि च ददाह; केषुचित् स्थलेषु पर्वतान् क्षिप्त्वा ग्रामान् विदारयामास। शिलाः वृक्षांश्च समूलं उत्सार्य, समुद्रजलं अर्पयामास; समुद्रे स्थित्वा तरङ्गान् व्याकुलयामास। तस्य विक्षेपेण समुद्रः कम्पितः, महाप्लावः उत्पन्नः, ग्रामनगराणि तीरेण तीव्रवेगेन अपहृतानि। इच्छया विशालरूपं धृत्वा, स कपिः सर्वं विक्षिप्य, लूट्य, व्यतिक्रम्य, सर्वं नाशयामास। तस्य अतिक्रमेण लोकः सकलः विक्षिप्तः, मैत्रेय; वेदपाठः मन्त्रोच्चारणं च समाप्तम्, महद् दुःखम् उत्पन्नम्। एकदा रैवतवने हलायुधः सुरापानं अकरोत्, तदा रेवती च अन्याः कुलीनस्त्रियः अपि सुरां पिबन्ति स्म। गेयमानाभिः दीप्यमानाभिः स्त्रीभिः परिवृतः, यादवश्रेष्ठः, मन्दरशिखरे कुबेरः इव, रमणीयं अकरोत्। तदा कपिः आगत्य, शिरीणस्य हलम् आदाय, तं गदां च समक्षं प्रक्षिप्य, प्रदर्शयामास। एवं सः स्त्रीभिः साक्षात् हास्यं कृत्वा, तासां सुरापूर्णकुम्भान् हस्तात् अपाहरत्।