सन्तप्तः मैत्रेयः भगवतः पराशरस्य समीपे उपविष्टः, यमुनायाः आकर्षणं तथा अन्यानि बलरामस्य अद्भुतानि कर्माणि श्रुत्वा, पुनः अपृच्छत्—"भगवन्, भाग्यवत् त्वं, बलस्य अन्यानि कर्माणि अपि कथय।" पराशरः उवाच—"मैत्रेय, तत्त्वेन शृणु, अनन्तस्य महात्मनः, भूमेः धारकस्य, यदुवंशमध्ये कृतं कर्म। तत्र जाम्बवत्याः पुत्रः साम्बः वीरः, दुर्योधनस्य कन्यां स्वयम्वरे बलात् अपहृतवान्। ततः करः, दुर्योधनः, भीष्मः, द्रोणः च अन्ये महाबलिनः, साम्बं विजयीं गृहित्वा, क्रुद्धाः अभवन्। यदवः एतद्वृत्तं श्रुत्वा, दुर्योधनादिभिः कुपिताः, साम्बस्य मुक्त्यर्थं महत् प्रयासं कर्तुं निश्चितवन्तः। बलरामः तान् निगृह्य, गर्वगर्जितैः वाक्यैः उवाच—"मम आज्ञया ते तं विमोक्ष्यन्ति; अहम् एव एकाकी कौरवान् गमिष्यामि।" बलरामस्य आगमनं ज्ञात्वा, दुर्योधनादयः राजानः, तं गोः, अर्घ्यस्य, जलस्य च सत्कारं दत्त्वा, यथोचितं पूजितवन्तः। बलरामः तं सत्कारं स्वीकृत्य, कौरवान् सम्बोध्य उवाच—"उग्रसेनः आदेशं दत्ते—साम्बं शीघ्रं विमोचयत।" एतद् श्रुत्वा, भीष्मः, द्रोणः, कर्णः, दुर्योधनः च अन्ये, क्रुद्धाः अभवन्। कौरवाः, बाह्लीकादयः अपि, रोषेण उचुः—"मूसलधारिणं यदवं, अधिकारहीनं दृष्ट्वा, वयं किं तस्य आज्ञां स्वीकुर्याम? अहो! बलराम, किम् एष आदेशः? कौरववंशे यदवः आदेशं ददाति?" "यदि उग्रसेनः अपि कौरवेषु आदेशं ददाति, तर्हि एते श्वेतछत्राः, राजसन्मानाः च पर्याप्ताः। गच्छ बल! साम्बः दुष्कृत्य कृतवान्, तस्मात् दण्डार्हः। न तं विमोक्ष्यामः, न च उग्रसेनस्य आदेशात्।" "कुकुराणां, अन्धकानां च नमः अस्माकं कुलस्य महत्त्वात् प्राप्तः। किम् एष आदेशः, स्वामिनः सेवकाय इव?" "यूयं अस्माकं आसने, भोज्ये च समत्वं प्राप्य, गर्विताः अभवेत। यदि स्नेहात्, अधमत्वं न गृहीतम्, तत्र अस्माकं दोषः कः?" "अर्घ्यं यद् दत्तं, तद् केवलं सौजन्येन; न अस्माकं प्रथा, न च तव कुलस्य योग्यं।" इत्युक्त्वा, कौरवाः "हरिपुत्रं न विमोक्ष्यामः!" इत्युक्त्वा, निश्चयेन गजसाह्वय नाम सभां शीघ्रं प्रविष्टवन्तः। ततः हलायुधः, अपमानेन क्रुद्धः, कम्पमानः, भूमिं पादाग्रेण आहतवान्। तस्य महात्मनः पादाघातात् भूमिः विदारितवती, शब्दः सर्वदिशः व्याप्य गतः। तस्य नेत्रे रक्ताभे, मुखं कोपात् विकृतं, स उवाच—"अहो! एषा दर्पः तेषां येषां हृदयम् रिक्तम्।" "कौरवाणां राज्यं कालपर्यन्तं, अस्माकं नित्यं। अद्यापि केचित् उग्रसेनस्य आदेशं न मन्यन्ते।" "इन्द्रः धर्मस्य आदेशं सदा स्वीकरोति, उग्रसेनः अपि तद्वत् इन्द्रस्य अधिकारं धारयति।" "शतमनुष्यशेषेण मलिनीकृतासनेषु उपविष्टानां तुष्टिः धिक्। इह स्त्रियः पारिजातमालिका इव।" "यः तादृशान् सेवकान् पालयति, स न राजा। उग्रसेनः सर्वराज्ञां अधिपः भवतु।" "अद्य कौरवमुक्तां भूमिं कृत्वा, तां नगरीं गमिष्यामि; कर्णः, दुर्योधनः, द्रोणः, भीष्मः, अश्वत्थामा—" "दुष्शासनः, भूरिश्रवाः, सोमदत्तः, शलः, भीमः, अर्जुनः, युधिष्ठिरः, संग्रामे—" "कौरवांश्च अन्यांश्च जित्वा, अश्वैः, रथैः, गजैः सह, साम्बं वीरं, तस्य पत्नीं च गृहित्वा, नगरीं गमिष्यामि।" "वा, सर्वान् कौरवान् वशे कृत्वा, सुरेश्वरस्य प्रेरणया, भूमेः भारं अपाकरोमि।" एवं क्रोधेन रक्तलोचनः, बलरामः, हलं नगरस्य प्राकारगर्ते निम्नीकृत्य, तं आकर्षयितुम् आरभत। तस्मिन् क्षणे हस्तिनापुरं नगरी कम्पितवती; तस्य विक्षिप्तं, कम्पमानं दृष्ट्वा, सर्वे कौरवाः भयात् उच्चैः आक्रन्दन्ति। "राम! राम! महाबाहो! क्षमस्व, क्षमस्व! क्रोधं निगृह्य, अनुग्रहं कुरु, मूसलधारिन्!" "एषः साम्बः तस्य पत्नीया सह मुक्तः, बलराम! अपराधिनः क्षम्यन्तां, यस्य बलं अस्माकं न ज्ञातम्।" ततः कौरवाः शीघ्रं साम्बं तस्य पत्नीं च निष्क्रान्तवन्तः, नगरात् निर्गत्य, भीष्म, द्रोण, कृपादीनां प्रणम्य, सौम्यवाक्यं उक्त्वा, बलरामः महाबलिः उवाच—"एतद् मया क्षान्तम्।" अद्यापि, विप्र, सा नगरी कम्पनचिह्नानि धारयति; एषा रामस्य वीर्यप्रदर्शिनी प्रसिद्धा कथा। ततः कौरवाः, साम्बं बलरामेन सह पूज्य, तं तस्य पत्नीं, धनं च दत्त्वा, विसर्जितवन्तः। "मैत्रेय, शृणु, बलरामस्य अन्यानि कर्माणि; तथा अन्यस्य कृतं अपि शृणु।" नरकः, असुरेश्वरः, देवद्वेषी, तस्य मित्रं द्रविडः नाम वानरः महाबलिः। स शत्रुत्वेन, देवैः सह युद्धं कृतवान्; कृष्णः, बलवत्त्वे गर्वितं नरकं हत्वा। "तस्मात् अहम् सर्वदेवान् प्रति कर्तव्यं करिष्यामि—यज्ञविनाशं, नरलोकस्य नाशं च।