तदा महाबलः विष्णोः सुदर्शनचक्रं, दुष्टनाशनाय स्वच्छन्देन विन्यस्तं, प्रज्वलितकेशरज्वालां भीषणां कृत्याम् उद्दिश्य, "एतां तीव्रां कृत्यां चक्रेण नाशय" इति समादिशत्। ततः सुदर्शनं चक्रं, विष्णोः तेजस्वि, ज्वालामालावृतां, अग्निवलितजटां तां कृत्यां शीघ्रं समन्वधावत्। महेश्वरनिर्मितां तां कृत्यां चक्रेणाभिहतां, सा विकीर्णा अपि, वेगबलेन प्रेरिता, पुनः अग्रे जगाम; चक्रं च तां अनुससार। सा कृत्या, विष्णोः चक्रेण शक्तिहीना, त्वरितं काशीपुरीम् एव प्रविवेश। तदा काश्याः सेनाः, पिशाचसंघाश्च, विविधायुधशस्त्रसमन्विताः, तस्मिन् चक्रे अभिमुखाः समभ्यद्रवन्त। तत् सुदर्शनं चक्रं, शस्त्रास्त्रविसर्जने कौशलसम्पन्नं, स्वतेजसा तां समग्रां सेनां दग्ध्वा, कृत्यां सह वाराणसीं च समकालयत्। सा पुरी, राज्ञा, सेवकैः, प्रजाभिः, अश्वैः, गजैः, नरैः, सर्वरत्ननिधिभिः सह, देवैरपि द्रष्टुं दुर्लभा बभूव। सर्वे गृहान्, प्राकारान्, प्राङ्गणानि च ज्वलिताग्निना आवृतानि; हरेः चक्रेण सा पुरी सम्यग् दग्धा। तत् चक्रं, न शक्तिहीनम्, क्रोधात् प्रज्वलितम्, कठिनकर्मसिद्ध्यर्थं उत्सुकम्, तेजसा दीप्तिमान्, विष्णोः करं प्रतिनिवृत्तम्। अथ मैत्रेयः उवाच—"भो ब्रह्मन्, पुनः अहं बुद्धिमतः बलभद्रस्य वीर्यकर्माणि श्रोतुमिच्छामि। यमुनाकर्षणादीनि कर्माणि श्रुतानि मया; किंचिद् अन्यत् बलस्य कृतं ब्रूहि।" पराशरः उवाच—"मैत्रेय, श्रुणु, यदुषु भूमिभृतः, अनन्तस्य, अमितबलस्य, कृतं कर्म।" साम्बः, जाम्बवत्याः पुत्रः, वीर्यशालि, दुर्योधनस्य पुत्र्याः स्वयम्वरे, तां बलात् अपाहरत्। ततः कर्णः, दुर्योधनः, भीष्मः, द्रोणः च, क्रुद्धाः, विजयिनं साम्बं गृहीत्वा बद्धवन्तः। एतद्वृत्तान्तं श्रुत्वा सर्वे यादवाः दुर्योधनादिषु क्रुद्धाः, साम्बस्य मोचनाय महद्व्यवसायं कर्तुम् उद्युक्ताः। तान् बलभद्रः अहंकारगुरुभिः वाक्यैः निवार्य, "ममाज्ञया ते विमोचयिष्यन्ति; अहमेव कौरवान् गमिष्यामि" इति उक्त्वा, एकाकी तत्र गतः। बलरामस्य आगमनं विज्ञाय, दुर्योधनादयः राजानः, गोमयम्, अर्घ्यम्, जलं च आदरात् अर्पयामासुः। बलभद्रः तानि सर्वाणि विधिवत् स्वीकृत्य, कौरवान् प्रति उवाच—"उग्रसेनस्य आज्ञया, साम्बं शीघ्रं विमोचयत।" तद्वचनं श्रुत्वा, भीष्मः, द्रोणः, कर्णः, दुर्योधनः च, क्रुद्धाः अभवन्। सर्वे कौरवाः, बाह्लीकादयः अपि, क्रुद्धया वाचा प्रोचुः—"गदायुधः यादवः अस्माकं शासकः न योग्यः; वयं तस्य आज्ञां स्वीकुर्मः किम्?" "किं तवेदं बलराम वचनं? कः यादवः कुरुकुले आज्ञां ददाति?" "यदि उग्रसेनः अपि कौरवान् शास्ति, तर्हि एते श्वेतछत्राः, राजोपचाराः च, पर्याप्तम्।" "गच्छ बल! साम्बः अपराधी, तस्य दण्डः उचितः; न ते नापि उग्रसेनस्य आज्ञया वयं तं मोचयिष्यामः।" "कुकुराः अन्धकाः च अस्माकं कुलस्य महिम्ना एव नम्राः आसन्; किं नु इयं आज्ञा, स्वामिसेवकवत्?" "आसनेषु भोज्येषु च समता लब्ध्वा अहंकारः जातः; मम दोषः नास्ति, यदि स्नेहात् अधमत्वं नाभूत्।" "अर्घ्यं च सौजन्येन दत्तम्; न अस्माकं परम्परा, न तव कुलस्य योग्यं।" एवमुक्त्वा, सर्वे कुरवः "न हरीपुत्रं मोचयिष्यामः" इति निष्क्रान्त्य, दृढनिश्चयाः, गजसाह्वयमण्डपं प्रविश्य उपाविशन्। ततः हलायुधः, अनादरात् क्रोधसंरक्तः, कम्पमानः, पादेन भूमिं समपातयत्। तस्य महात्मनः पादाघातात्, भूमिः विदीर्णा, सः शब्दः सर्वदिग्भ्यः व्याप्य अभवत्। रक्तलोचनः, क्रोधविकृताननः, सः उवाच—"एषा गर्वो येषां हृदयं रिक्तम्।" "कौरवानां राज्यं कालाधीनम्, अस्माकं तु नित्यं; अद्यापि केचन उग्रसेनस्य आज्ञां न मन्यन्ते।" "इन्द्रः धर्मस्य आज्ञां यथा गृह्णाति, तथैव उग्रसेनस्य; सः इन्द्रतुल्यः।" "शतशः पुरुषशिष्टोपविष्टासनेषु ये तुष्टिम् अनुभवन्ति, तेषां धिक्; इह स्त्रियः पारिजातपुष्पमालावत्।" "एवं सेवकान् यः पालयति, सः न राजा; उग्रसेनः सर्वाधिपः एव तेषां स्वामी।" "अद्य कौरवविहीनां पृथिवीं कृत्वा, अहं तां पुरीं गमिष्यामि; कर्णः, दुर्योधनः, द्रोणः, भीष्मः, अश्वत्थामा—" "दुष्शासनादयः, भूरिश्रवाः, सोमदत्तः, शलः, भीमः, अर्जुनः, युधिष्ठिरः च युद्धे—" "कौरवान् अश्वरथगजैः सह जित्वा, साम्बं तस्य भार्यां च गृह्य, तां पुरीं यास्यामि।" "यदि वा, सर्वैः कौरवैः वशे कृतैः, इन्द्रेण प्रेरितः, पृथिव्याः भारं हरेयं।" इत्युक्त्वा, तस्य नेत्रे क्रोधात् रक्ताभ्याम्, सः हलं दुर्गप्राकारोदकायाः अभिमुखं कृत्वा, तान् आकर्षितुम् आरब्धवान्। ततः सहसा हस्तिनापुर्याः पुरी कम्पिता; तां चालयन्तीं, कम्पमानां च दृष्ट्वा, सर्वे कौरवाः भयात् उच्चुक्रुशुः।