सौतये ब्रह्मन्, महदुत्सुकत्वं मम जातम्, यदेतद् हरिचरितं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि। तदाख्यातव्यं त्वया सम्यगिति। पराशर उवाच— उषा नाम बाणस्य कन्या, हे द्विजश्रेष्ठ, शम्भुना सह क्रीडन्तीं पार्वतीं दृष्ट्वा, तादृशं पतिं प्रार्थयन्ती कामेन समाक्रान्ता बभूव। तदा सर्वान्तर्यामी गौरी तां तेजस्विनीं कन्यां प्रहसन्ती प्रोवाच— “मा तावद् अतिवेगं मनसि कुरु; त्वमपि पतिसुखं भोक्ष्यसे।” एवं कथिते सा चिन्तयामास— “कदा स्यात्? कः वा मे पतिः?” पुनः पार्वती प्रोवाच— “शुक्लपक्षे द्वादश्यां वैशाखस्य, या स्वप्ने त्वामुपैष्यति, स एव तव पतिः भविष्यति, हे राजकन्ये।” तस्यां तिथौ, यथोक्तं देवीना, स्वप्ने पुरुषः समुपागच्छत्, तं दृष्ट्वा सा प्रेम्णा परिपूर्णा बभूव। ततः प्रमुदिता सुतराम्, तं पुरुषं न दृष्ट्वा, उत्सुकत्वेन लज्जां विहाय सखीमपृच्छत्— “क्व गतः सः?” बाणस्य मन्त्रिणः कुम्भाण्डस्य कन्या चित्रलेशा तस्या सखी आसीत्; सा पृच्छति— “कं त्वं कथयसि?” लज्जया पीडिता उषा न किञ्चिद् उक्तवती; चित्रलेशा पुनः स्नेहेन तस्याः सर्वमर्थमवगतवती। तदनन्तरं उषा यथापूर्वं प्रोवाच— “येन केनापि उपायेन, यथा देवी उक्तवती, सः मम समीपमागच्छेत्, तत्कुरु।” तदा चित्रलेशा वस्त्रे देवतानां, दानवानां, गन्धर्वाणां, मनुष्याणां च प्रमुखान् दर्शयामास। सा गन्धर्वान्, सर्पान्, देवदानवान् परित्यज्य, मनुष्येषु अन्धकवृष्णीन् दृष्ट्वा तत्रैव दृष्टिं स्थिरीकृतवती। कृष्णं रामं च दृष्ट्वा, सा सुश्रोणि लज्जया दृष्टिं न्यवर्तयत्; परं प्रद्युम्नस्य प्रियः पुत्रः तां दृष्ट्वा, तस्या नेत्रे प्रेम्णा विकसन्ति स्म, सर्वा च लज्जा विनष्टा। सा उवाच— “एष एव, एष एव,” इति, योगेन चित्तं संस्थाप्य, सखीमाश्वास्य, शीघ्रं द्वारवत्यां प्रति जगाम। अन्यस्मिन्काले, चक्रधरः पुरुषरूपं गृहीत्वा, सुरैः सह क्रीडया इन्द्रादीन् सर्वान् सहजं विजित्य, अन्यत् कर्मापि चकार— यज्ञकर्तॄणां दिव्यकर्म विघट्य। एतदपि श्रोतुमिच्छामि, सौम्य, यतो महानुत्साहो मम जातः। पराशर उवाच— शृणु, मुनिश्रेष्ठ, यथा कृष्णेन मानुषरूपेण वाराणसी दग्धा। पौण्ड्रकवसुदेवः मोहवशात् जनैः वञ्चितः, आत्मानं साक्षाद् वासुदेवमवतीर्णमिति मेने। सः चिन्तयामास— “अहं वासुदेवो भूमौ जातः,” स्मृतिहीनः सन्, विष्णोः सर्वलक्षणैः स्वं शरीरं भूषयामास। तेन दूतं महात्मने कृष्णाय प्रेषितवान्— “मूढ, वासुदेवलक्षणानि सर्वाणि त्यज, विशेषतः चक्रादीनि, स्वनाम च मम दत्त्वा, जीवितरक्षणाय मामभिवादय।” एवं उक्ते, जनार्दनः सस्मितम् दूतं प्रत्युवाच— “मम चक्रं स्वयमेव स्मरिष्यामि, रक्षिष्यामि च। गच्छ, पौण्ड्रकाय मम वचनं निवेदय— त्वद्-अभिमानः सर्वथा विख्यातः, यथोचितं कुरु। मम चिह्नानि धारयन् अहं तव पुरीं गमिष्यामि, चक्रं त्वयि प्रक्षिप्स्यामि न संशयः। यद् आज्ञापितं त्वया यत् आगच्छेयम्, तत् श्वः त्वदर्थं न विलम्ब्य करिष्यामि। त्वदाश्रितः सन्, हे नृप, मम भयात् भूयो न भविष्यसि।” एवं श्रुत्वा दूतः गत्वा, हरिः तद्विषयं स्मृत्वा, गरुडमारुह्य तस्यां पुरीं शीघ्रं प्रायात्। केशवस्य आगमनं श्रुत्वा, काशिराजः सर्वसैन्येन सह रणभूमिं प्राप। तदा पौण्ड्रकवसुदेवः महाबलसमेतः काशिराजस्य सैन्येन सह केशवं प्रति युद्धाय समुपागच्छत्। हरिः तं दूरतो रथस्थं ददर्श— सः चक्रगदापाणिः, दृढबाहुः, पद्मधरः, मालाम् धारयन्, शङ्खपाणिः, गरुडध्वजः, श्रीवत्सलाञ्छनः, मुकुटकुण्डलधारी, पीताम्बरवसानः, गंभीरदर्शना इति। तं दृष्ट्वा गरुडध्वजधारी भगवान् सस्मितम्। सः स्वसैन्येन, गजाश्वयुक्तेन, खड्गशूलगदाशक्तितोमरधनुष्मद्भिः सह युद्धं चकार। क्षणेनैव शार्ङ्गनिर्गतैः बाणैः शत्रून् विदार्य, गदाचक्रप्रहारैश्च तद् सैन्यम् व्यधुनोत्। जनार्दनः काशिराजस्य सैन्यं निहत्य, मूढं पौण्ड्रकं स्वलक्षणधारिणम् इदं प्रोवाच— “दूतेन यत् उक्तं त्वया मयि, यद् वासुदेवचिह्नानि त्यजेयमिति, तत् ते सम्पादयामि। एष चक्रः त्वयि प्रक्षिप्यते, एषा गदा विमुक्ता; गरुडोऽपि ध्वजं ते समारुह्यतु। एवं उक्त्वा, सः चक्रेण तं प्राहिणोत्, गदया ताडयामास, गरुडोऽपि तस्य ध्वजं विदारयामास। ततः विष्वग् रुदितनिनादे, काशिराजः बलवान्, सखायं सम्मान्य, वासुदेवेन सह युद्धाय स्थितः।