श्रद्धया शुद्धदेशे श्राद्धं कर्तव्यमिति, भूमौ तिलानां विक्षेपं राक्षसैः निवारयेत्। नख-रोम-कीटादिभिः दूषितं भोजनं, वा उच्छिष्ट-शेष-जर्णं, हे नृप, न प्रयोज्यम्। श्रद्धया कुलनाम्ना पितृभ्यः यत् समर्प्यते तद्भक्तैः, तत् एव तेषां तृप्त्यर्थं भवति। श्रूयते च, हे नृप, प्राचीनकाले कलापवने पितरः एकं श्लोकं गायन्ति स्म, मनोः पुत्रं इक्ष्वाकुं प्रति। "अस्माकं वंशे सदा धर्मशीलाः सन्तु ये गयां समागत्य श्रद्धया पिण्डं दास्यन्ति।" "वर्षासु मघानक्षत्रे क्षीर-मधु-घृतसंपृक्तं त्रयोदशं पिण्डं यः दास्यति, स एव अस्माकं वंशे जातः स्यात्।" "वा शुक्लां कन्यां विवाहयेत्, कृष्णं वृषभं मोचयेत्, अश्वमेधं च यथाविधि दानैः सम्यक् कुर्यात्।" श्रीपराशर उवाच—अधुना यदोर्ययात्यात्मजस्य वंशं कथयामि। जयध्वजस्य पुत्रः तालजङ्घ इति। पुनः, अनोः—ययातेरपि चतुर्थपुत्रस्य—त्रयः पुत्राः समुत्पन्नाः, सभानलः, चक्षुः, परमेषुः। सभानलस्य पुत्रः कालानलः। श्रीमैत्रीय उवाच—कल्पादौ भगवतः ब्रह्मनारायणस्य सर्वसृष्टिः कृतासीत्; एतत् विस्तरेण वद महर्षे। श्रीपराशर उवाच—नारायणस्वरूपः ब्रह्मा सर्वभूतानि ससर्ज; स प्रजापतिपतिः भगवान् कथं सृष्टिं चकार, शृणु। गतकल्पे निशायामतीतायां ब्रह्मा, सत्त्वगुणसमन्वितः, जागरितः, जगद् रिक्तमपश्यत्। नारायणः परमः, अगम्यः, परात्परः, स एव ब्रह्मरूपः, सर्वस्य कारणं, सर्वस्य आदिः। अत्र नारायणस्य श्लोकः स्मर्यते—"यो ब्रह्मरूपः देवः, स एव जगतः उत्पत्तिलयः।" "आपः 'नाराः' इति कथ्यन्ते, आपः अपि नरस्य अपत्यं स्मृताः; तासां निवासः पूर्वं तस्मिन्नेव आसीत्, तस्मात् स नारायणः इति स्मृतः।" स जगन्नाथः, जलान्तर्गता वसुंधरां ज्ञात्वा, जगति एकस्मिन्नेव सागरे जातः, तां उद्धर्तुम् उपायं चिन्तयामास। पूर्वकल्पेष्विव, स मत्स्य-कूर्मादिरूपं धारयामास; तथैव वराहरूपं जग्राह। स प्रजापतिः, स्थिरः, सर्वात्मा, परमात्मा, वेदयज्ञमयतनुं जगतः स्थैर्यार्थं धारयामास। जनलोकवासी सिद्धैः सनकादिभिः स्तूयमानः, स जगद्-धारकः, सर्वाधारः, जलमाविशत्। तं ददर्श तदा, अधस्तात् पातालतः समुत्थिता, पृथिवी देवी, भक्तिनम्रचित्ता, तं स्तुत्वा प्रणनाम। पृथिव्युवाच—"नमस्ते कमलनयन, शङ्खचक्रगदाधर! अद्य मां समुत्क्षिप, यतः पूर्वं त्वत्तः उत्पन्ना अहम्।" "त्वया पूर्वं समुत्क्षिप्ता अहं, जनार्दन, त्वत्तः निर्मिता च; यथा अन्यानि भूतानि, व्योमादीनि अपि, त्वत्तः एव उत्पन्नानि।" "नमस्ते परमात्मन्, सर्वभूतात्मन्; प्रकृत्यवक्त्राय, कालरूपाय, नमः।" "त्वं सर्वभूतानां स्रष्टा, त्वं तेषां पालकः, त्वं च संहारकर्ता; सृष्ट्यादिकर्मसु ब्रह्माविष्णुरुद्ररूपाणि धारयसि।" "सर्वे सृष्टिं एकस्मिन्सागरे लीनां कृत्वा, गोविन्द, त्वमेव ज्ञेयः पण्डितैः।" "न कश्चित् तव परं तत्त्वं वेद; अवतारेषु तव रूपाणि दिवौकसां पूज्यन्ते।" "मुक्तिकामाः त्वां परमं ब्रह्म पूजयन्ति; वासुदेवं विना को वा मोक्षं लभेत्?" "यत् मनसा ग्राह्यं, यत् इन्द्रियैः दृश्यं, यत् बुद्ध्या निर्णेयम्—तत् सर्वं तव रूपम्।" "मया व्याप्यसे, मया धृतोऽसि, मया सृष्टोऽसि, मय्येव स्थितः; अतः मां माधवीति जनाः कथयन्ति।" "जय ते सर्वज्ञानमय! जय स्थूलसूक्ष्म, अव्यय! जय अनन्त! जय अव्यक्तव्यक्त, प्रभो!" "जय सर्वात्मन्, परापर, विश्वेश! जय यज्ञेश, निष्पाप! त्वमेव यज्ञः, त्वं वषट्कारः, त्वं प्रणवः, त्वं वह्नयः।" "त्वं वेदाः, वेदाङ्गानि, यज्ञपुरुषः, हरि; सूर्यादिग्रहतारानक्षत्राणि, जगत् सर्वं त्वमेव।" "हे पुरुषोत्तम, साकारः साकारः च त्वम्; दृश्यः अदृश्यः च त्वम्। यदिह मया उक्तं, हे परमेश, यच्च नोक्तं, तस्मै नमो नमः।" श्रीपराशर उवाच—एवं पृथिव्या स्तूयमानः, स जगद्धारकः प्रभुः, सामघोषनिःस्वनप्रभः, घोरं निनदं निनदन्। ततो महान् वराहः, पूर्णविकसितकमललोचनः, स्वदंष्ट्रया पृथिवीं उत्थाप्य, पातालात् समुत्थितः, नीलोत्पलपत्रच्छन्नमहाचलसन्निभः बभौ। तस्योर्ध्वमुखात् वातेन, तत्र संचितं जलं विक्षिप्य, जनलोकाश्रितान् सनन्दनादीन् दिव्यऋषीन् विमलान् चकार। पातालतलस्पृष्टजलस्य खुराग्रैः क्षोभितं जलं सततध्वनिं जनयामास; तस्य श्वासैः सर्वदिक् जलानि वितरन्ति स्म, तत्र सिद्धयोगिनश्च विचरन्ति स्म। स महान् वराहः, जलक्लिन्नोदरः, वेदमयतनुं कम्पयन्, पृथिवीं धारयन्, तस्य रोमकूपेषु स्थितैः मुनिभिः स्तूयते स्म। ये योगिनः लोके जनानाम् मध्ये वसन्ति, तेषां हृष्टचित्तानां स्तुतिभिः, सनन्दनादिभिः सह, स्थिरधृतिपृथिवीधरं, उन्नतदृष्टिं, शिरसि नमस्कुर्वन्तः स्तुवन्। "हे केशव, जयश्रीपतिनाथ, गदाशङ्खखड्गचक्रधारिन्! त्वमेव सृष्टिसंहारपालनकारणम्; त्वं परमेश्वरः—तव पादात् परं नास्ति।