मधुसूदनः पुरुषेषु वर्तमानेऽपि, भगवन्, देवतानां सर्वदुःखक्षयकारकः शमदायकश्च जातः। त्वया मुनिविघ्नकारी धेनुकासुरः, केशी च निहतः; ये चान्ये तादृशा विघ्नकर्तारः, सर्वे त्वया विनाशिताः। कंसः, कुवलयापीडः, बालघातिनी पूतनाच अन्ये च लोकविघातकाः त्वया निहताः। तव हि बलं विश्वपालनहेतुः; तत्र स्थिते, यज्ञकर्तृभ्यः देवता यथाशास्त्रं हविर्भागं प्राप्य तृप्ताः सन्ति। अतः, जनार्दन, अहं किञ्चिदर्थं त्वत्समीपमागतः; तं शृणु, तत्रोपायं चिन्तयित्वा साधय। भूमिजः स नारकः, प्राग्ज्योतिषपुरपतिः, सर्वभूतानां क्लेशकृत्, शत्रुनिघ्न, त्वामुपस्थितवान्। स दैवतस्त्रियः, सिद्धाः, असुराः, राजानः च, सर्वान् स्वगृहे बद्धवान्। स च वरुणस्य वारिदायकच्छत्रं, मन्दरमणिपर्वतं, अदितेः कुण्डलम् च चोरयामास। असुरः, ऐरावतगजलोलुपः, मम मातुः दित्याः दिव्यं कालेयकं हृतवान्। एष दुष्कृत्यं मया श्रुतम्; यत्कर्तव्यं, तद्भवान् स्वयमेव विचिन्तयतु। एवं श्रुत्वा, श्रीपाराशर उवाच—देवकीसुतः भगवान् स्मितपूर्वकं शक्रस्य हस्तं गृहीत्वा, उत्तमासनात् उत्थाय स्थितः। तद्वृत्तं मनसि निधाय, गरुडमारुह्य, सत्यभामां समारोप्य, प्राग्ज्योतिषपुरं प्रति जगाम। ऐरावतं समारुह्य, इन्द्रः स्वर्गं ययौ; ततः कृष्णः द्वारकावासिभिः निरीक्ष्यमाणः प्रस्थितवान्। प्राग्ज्योतिषपुरस्य शतयोजनपरिमिते प्रदेशे, मुरस्य पाशैः तीक्ष्णधारार्जुनैः परिवेष्टितं दुर्गं दृष्टम्। हरिणा सुदर्शनचक्रेण तान् पाशान् छित्वा, मुरोऽभ्युत्थितः, केशवेन हतः। ततः हरिः मुरस्य सप्तसहस्रतानयांश्चक्राग्निना पतङ्गवत् दग्धवान्। असुरं हयग्रीवं, पञ्चजनं च निहत्य, बुद्धिमान् स प्राग्ज्योतिषपुरं प्राप। तत्र, नारकः महता सैन्येन युध्यमानः, गोविन्देन सह सहस्रशो दैत्याः निपातिताः। बलवाँश्च भौमः नारकः शरवर्षं सृष्ट्वा, चक्रपाणिना सुदर्शनं क्षिप्त्वा, दैत्यव्यूहं द्विधा कृतम्। नारकवधे कृतः, पृथ्वी अदितेः कुण्डलानि गृहीत्वा, जगन्नाथं उपसृत्य वाक्यमुवाच— "भगवन्, यदा त्वया वराहरूपेणोद्धृता, तदा तव स्पर्शात् अयं मम गर्भे जातः। स मया त्वत्तः लब्धः, त्वया च निहतः; एतानि कुण्डलानि गृहाण, तस्य वंशं च पालय। मम भारनिवृत्त्यर्थं, भगवन्, स्वांशेन त्वमेव जगति अवतीर्णः। त्वं सृष्टिकर्ता, संहर्ता, लयकर्ता, आदिः, अन्तः, विश्वरूपः अच्युतः; किं तव स्तुत्या? व्याप्यव्यापकः, कर्ता, कर्म, आत्मा सर्वभूतानां त्वमेव; स्तुत्यस्य का आवश्यकता? त्वं परात्मा, सर्वभूतात्मा, आत्मा, अक्षरः; यथारूपं स्तुत्यस्य किं प्रयोजनम्? कृपां कुरु, भूतात्मन्; यत्कृतं नारकेण, तदपि तव पुत्रेणैव हतं, तस्मात् तद् दोषरूपेण न गणय।" श्रीपाराशर उवाच—एवं भगवतः 'एवं भवतु' इति वचने कृतमात्रे, स भगवान् सृष्टिकर्ता नारकनिवासात् रत्नानि जग्राह। कन्यापुरे स स भगवान् षोडशसहस्राधिकाः कन्याः अपश्यत्। चतुश्शुण्डिनः श्रेष्ठगजान् षट्सहस्राणि, तथा एकविंशतिर्वार्षिकान् काम्बोजाश्वान् ददर्श। ताः कन्याः, तान् गजान्, तान् अश्वांश्च, गोविन्दः नारकसेवकैः सह द्वारकां प्रति प्रेषयामास। वरुणस्य छत्रं, मणिपर्वतं च दृष्ट्वा, हरिः तानि गरुडारूढानि कृतवान्। ततः कृष्णः सत्यभामया सहितः, अदितेः कुण्डलानि, असुरं च गृहीत्वा, स्वर्गलोकं प्रति जगाम। श्रीपाराशर उवाच—गरुडः वरुणच्छत्रं, मणिपर्वतं, हृषीकेशं पत्न्या सहितं च, सुलघुतया वहन् गच्छति स्म। ततः हरिः स्वर्गद्वारमुपेत्य, शङ्खं दध्मौ; देवताः जनार्दनं सुमनसोपहारैः उपगच्छन्। देवैः पूजितः कृष्णः, देवमातुः निकेतनं श्वेतमेघशिखरप्रख्यं प्रविश्य, अदितिं ददर्श। स ताम् इन्द्रेण सह प्रणम्य, उत्तमं कुण्डलं ददौ; जनार्दनः नारकवधं च तस्यै निवेदयामास। ततः प्रमुदिता जगन्माता अदितिः, चित्तं तस्मिन्नेव स्थित्वा, लोकधारिणं हरिं निःस्पृहया स्तुतवती। अदितिरुवाच—"पद्मनाभ! त्वां नमामि, भक्तानां निर्भयदायकं, नित्यात्मानं, सर्वात्मानं, भूतात्मानं, सृष्टिकर्तारं। मनोबुद्धीन्द्रियचेष्टितानां प्रेरकं, गुणात्मानं, गुणातीतं, द्वन्द्वातीतं, शुद्धस्वरूपं, हृदिस्थं च त्वाम्।