राजन्, शास्त्रेषु श्राद्धस्य माहात्म्यं तथा विधिविधानं विस्तारतः कथ्यते। यः पुरुषः गयायां श्राद्धं सम्यक् आचरति, सः सन्ततिं फलदां प्राप्नोति, पितृभ्यः तुष्टिं जनयति। श्राद्धाय प्रषान्तिका, सनीवारा, द्वौ श्यामाकौ, तथा वन्यौषधयः उपयुक्ताः सन्ति, नरश्रेष्ठ। यवः, प्रियङ्गुः, मुद्गः, गोधूमः, तण्डुलः, तिलः, माषः, कोविदारः, सरसपिः—एते सर्वे शुभाः इह श्राद्धे। राजन्, ये धान्याः प्रथमफलसमर्पणे न प्रयुज्यन्ते, तथा राजमाषः, अनूः, मसूरः—एते त्याज्याः। कुम्भः, गृञ्जनः, पलाण्डुः, मूलकः, गन्धारकः, करम्बः, खानिजलवणम् अपि श्राद्धे त्याज्यं। रक्तरालः, दृश्यलवणम् अपि श्राद्धे न योजनीयम्, तथा यत् वाक्ये न स्तूयते, तत् अपि वर्जनीयम्। यत्र रात्रौ अविरामं क्षीरं गृह्यते, तत्र धेनुः तुष्टा न भवति; दुर्गन्धयुक्तं, फेनिलं जलं श्राद्धे न उपयुक्तम्, राजन्। श्राद्धकर्मणि एकखुरयुक्तानां पशूनां क्षीरं, ऊष्ट्रस्य, मेषस्य, पथस्य, महिषस्य च क्षीरं वर्जनीयम्। श्राद्धं किन्नरैः, चाण्डालैः, मिश्रजातैः, दुष्टैः, पाखण्डिभिः, रोगिभिः, कौकैः, श्वभिः, नग्नैः, वानरैः, ग्रामवासिभिः, शूकरैः च दृष्टं चेत्—श्राद्धं निष्फलम्। जलहरणकर्मणि स्त्रियः, प्रसूताः, अशौचस्थिताः, शवस्पर्शिन्यः च यदि श्राद्धं पश्यन्ति, तर्हि पितरः तदन्नं न गृह्णन्ति, नरश्रेष्ठ। तस्मात् श्रद्धया शुद्धस्थले श्राद्धं कर्तव्यम्; भूमौ तिलविसर्जनं राक्षसैः न कर्तव्यम्। नखैः वा केशैः वा कीटैः वा दूषितं, शेषेण मिश्रितं, पुरातनं वा अन्नं श्राद्धे न योजनीयम्, राजन्। यः श्रद्धया, वंशोक्त्या, भक्त्या पितृभ्यः अर्पयति, तदन्नं तेषां पोषणं भवति। श्रूयते अपि, राजन्, पितरः कालापवनान्तरे प्राचीनकाले इक्ष्वाकवे, मनोः पुत्रे, एकं श्लोकं गायन्ति। "अस्माकं वंशे धर्मयुक्ताः जनाः सन्तु, ये गयां आगत्य श्रद्धया पिण्डान् ददति।" "अस्माकं वंशे त्रीदशं पिण्डं क्षीरमधुघृतसम्युक्तं वर्षायां, मघानक्षत्रे, यः ददाति, सः जन्मतु।" "वा सः श्यामां कन्यां विवाहयेत्, वा कृष्णं वृषभं मोचयेत्, वा अश्वमेधं विधिपूर्वकं दक्षिणया यजेत्।" अथ श्रीपराशरः कथयति—ययातेर्यादोः ज्येष्ठस्य पुत्रस्य वंशं वर्णयामि। जयध्वजस्य पुत्रः तालजङ्घः। पुनः, ययातेरनुना, चतुर्थपुत्रेण, त्रयः पुत्राः जाताः—सभानलः, चक्षुः, परमेषुः। सभानलस्य पुत्रः कालानलः। श्रीमैत्रेयः पृच्छति—कल्पारम्भे भगवतः ब्रह्मा-नारायणस्य सर्वभूतसृष्टिः कथं अभवत्, ब्रह्मन्, तद् वद। श्रीपराशरः उत्तरं दत्ते—भगवान् ब्रह्मा, नारायणस्वरूपः, सर्वभूतानि सृजति; सृष्टिक्रमं शृणु। गतकल्पे, निशायां समाप्तायां, जागरितः ब्रह्मा, सत्त्वसम्पन्नः, जगत् शून्यं अपश्यत्। नारायणः, परमः, अचिन्त्यः, परमातीतः, सः भगवन् ब्रह्म्णः स्वरूपः, सर्वस्य मूलम्, सर्वस्य कारणम्। अत्र नारायणस्य श्लोकः गीयते—ब्रह्म्णः स्वरूपः देवः जगतः उत्पत्तिनाशयोः कारणम्। "नाराः" इति जलानि; जलानि नरस्य अपत्यं; तेषां स्थानं पूर्वं तस्मिन् आसीत्, तस्मात् नारायणः स्मृतः। भूमिः जलमध्ये स्थितं ज्ञात्वा, जगत् एकसागररूपं दृष्ट्वा, प्रजापतिः तदुत्थानाय उपायं चिन्तयामास। पूर्वकल्पे यथा, सः अन्यं रूपं धारयामास—मत्स्य, कूर्मादिरूपं; एवं वराहरूपं धारयामास। प्रजापतिः, स्थिरः, सर्वात्मा, परमात्मा, वेदयज्ञमयम् रूपं धारयामास, जगतो धारायै। जनलोकस्थैः सिद्धैः, सनकादिभिः, स्तुतः, सः भूमिधारकः, सर्वाधारः, जलं प्रविष्टः। तं दृष्ट्वा, अधोऽधः पातालात् आगता भूः, भक्त्या नमस्कृत्य, हर्षपूर्णहृदया, तं स्तोतुम् आरब्धा। श्रीभूमिः उवाच—नमस्ते पद्मनयनाय, शङ्खचक्रगदाधराय; अद्य माम् उद्वाहय, यतोऽहं पूर्वं त्वत्तः उत्पन्ना। त्वया पूर्वं उद्धृता, जनार्दन, त्वया निर्मिता; अन्यानि भूतानि, व्योमादीनि, त्वत्तः उत्पन्नानि। नमस्ते परमात्मने, सर्वभूतात्मने; नमः प्रकृत्यव्यक्ताय, कालस्वरूपाय। त्वं सर्वभूतानां स्रष्टा, रक्षकः, संहारकः; सृष्ट्यादौ ब्रह्मा-विष्णु-रुद्ररूपं धारयसि। सर्वसृष्टिं विलीनां कृत्वा, जगत् एकसागररूपे, गोविन्द, त्वमेव योगिभिः ध्यान्यः। तव परं तत्त्वं कश्चन न वेत्ति; तवावताररूपाणि दिवौकसाम् उपास्यन्ति। मोक्षार्थिनः तव ब्रह्मरूपं उपासते; वासुदेवम् उपास्य विना, कः मोक्षं प्राप्नुयात्? यद् मनसा ग्राह्यं, यदिन्द्रियैः दृश्यं, यद् बुद्ध्या निर्णीयते—तत् सर्वं तव रूपम्। अहं त्वया व्याप्य, त्वया धृत्या, त्वया सृष्टा, त्वयि स्थिता; अतः मां माधवीति जनाः कथयन्ति। जयस्ते सर्वविद्यात्मन्! जयस्ते स्थूलसूक्ष्मस्वरूपिन्, अव्यय! जयस्ते अनन्त! जयस्ते व्यक्ताव्यक्तरूप, भगवन्! एवं श्रीविष्णुपुराणे श्राद्धविधिः, पितृभ्यः श्रद्धा, वंशपरम्परा, तथा ब्रह्मा-नारायणस्य जगत्सृष्टिः, भूम्याः स्तुति, भगवतः माहात्म्यं च, श्रद्धया, भक्त्या, विस्तारतः उपवर्णितम्।