रामः जनार्दनः च स्वल्पेन एव अनुचरैः सहितौ युधि मगधराजस्य महाबलिनः सेनायाः समं समरं कृतवन्तौ। ततः, हे मुनिश्रेष्ठ, बलरामः कृष्णः च प्राचीनानि अस्त्राणि प्राप्तुम् मनसि संकल्पम् अकुर्वताम्। ततः, हे वीर, अक्षय्ये तूणीरौ हरिणः शार्ङ्गधनुः कौमुदकी गदा च आकाशात् अवतरत्। तथा, हे कवि, बलभद्रस्य हलः सौनन्दमुषलः च, यद् यौ मनसा इच्छेताम्, आकाशात् आगतौ, हे ब्राह्मण। ततः, समरे मगधराजं सेनां च विजित्य, रामः जनार्दनः च नगरं प्रविशताम्। यद्यपि अत्यधर्मिष्ठः जरासन्धः जीवन् अवशिष्टः, हे महर्षे, कृष्णः तं विजितम् न मन्यते स्म। पुनः जरासन्धः स्वसेनया सह आगतः; किन्तु रामकृष्णाभ्याम् अभिभूतः, निवृत्तः, हे द्विजश्रेष्ठ। एवं अष्टादश युद्धेषु मगधराजः अत्यधिकाभिमानी यदूनां कृष्णमुख्यस्य सैन्येन समरं कृतवान्। सर्वेषु तेषु युद्धेषु जरासन्धः बलाधिक्येन युक्तः सन् यदुभिः अभिभूतः, अल्पसैन्येन सह निवृत्तः। हे बल, यदूनां पुनः पुनः जरासन्धस्य जयः यः प्राप्तः, स विष्णोः चक्रपाणेः सन्निधानेन महत्त्वेन च अभवत्। एषा जगन्नाथस्य लीलाः, यः मानुषवृत्तिं धारयन्, शत्रुषु नानाविधानि अस्त्राणि विमोचयति। यः केवलं मनसा जगत् सृजति च विनाशयति—तस्य शत्रुनाशे किम् एवम् प्रयासस्य आवश्यकता? तथापि, यः मानवधर्मः, स तेन अनुगतः; बलिनः सह संधिं करोति, दुर्बलैः युद्धं योजयति। स सामं दानं चोपयुज्य विभेदं दर्शयति; दण्डं अपि ददाति, कदाचित् पलायनं उपयुज्यति। एवं स देहधारिणां वृत्तिम् अनुगच्छन्, जगन्नाथस्य लीलाः स्वेच्छया प्रवर्तन्ते। श्रीपराशरः उवाच—एवं तदा मूकुन्देन बुद्धिमता स्तुतः, श्रीहरिः सनातनः सर्वभूताधिपः वचनम् अब्रवीत्। भगवान् उवाच—गच्छ, हे राजन्, दिव्यलोकान् यथेष्टम्, मम प्रसादेन अनवच्छिन्नपरमसाम्राज्येन युक्तः। तत्र दिव्यसुखानि भुक्त्वा, उत्तमकुले जन्म लप्स्यसे; मम प्रसादेन पूर्वजन्मस्मृतिं धारयन्, ततः मोक्षम् अवाप्स्यसि। श्रीपराशरः उवाच—एवं उक्तः, राजा अच्युतं जगन्नाथं प्रणम्य, गुहामुखात् निर्गतः, अल्पाहारिणः जनान् अपश्यत्। ततः कलियुगं आगतम् अवगम्य, राजा तपस्यै प्रयत्नं कृत्वा, गन्धमादनं नरनारायणधामं जगाम। कृष्णः अपि, शत्रुसैन्यं उपायेन विनाश्य, मथुरां प्रविश्य, रत्नमयाः गजाः अश्वाः रथाः च अधिगृह्य। तान् उग्रसेनाय समर्प्य, द्वारकायां न्यवेदयत्; यदुवंशः च अभयः अभवत्। बलदेवः, हे मैत्रेय, सर्ववैराणि शमयित्वा, स्वजनदर्शनलालसः, नन्दगोकुलं अगच्छत्। तत्र गोपाः गोप्यः च, हे शत्रुविजित, पूर्ववत् सन्मान्य सम्मानं च कृतवन्तः। स कांश्चित् आलिङ्गितवान्, कांश्चित् आलिङ्गितः; कांश्चित् गोपैः सह हास्यं कृतवान्, तथैव गोप्यः सह। गोपाः तत्र बलदेवाय स्नेहपूर्णानि वचनानि अब्रुवन्; गोप्यः काश्चित् रोषात्, काश्चित् स्पर्धया, वचनानि अपि अब्रुवन्। काश्चित् गोप्यः कृष्णं नगरस्त्रीप्रियं विषये पृच्छन्ति—'कच्चित् चलहृदयः कृष्णः सुखेन वसति?' 'कच्चित् अस्माकं कृत्यं उपहस्य, नगरस्त्रीभ्यः अधिकं सौभाग्यं सम्मानं च दत्तवान्, यद्यपि तैः मित्रता क्षणमात्रम् अस्ति?' 'कच्चित् कृष्णः अस्माकं गीतनृत्यं स्मरति? कच्चित् कदा अपि एकवारं मातरं द्रष्टुम् आगमिष्यति?' 'किम् एतादृशं विषयं कथयेम? अन्यं विषयं चर्चयेम। यथा वयं तेन विना, तथा स अपि विना अस्माभिः।' 'पिता माता भ्राता पतिः अन्यः बान्धवः—किम् तैः? तान् वयं तस्य कृते त्यक्तवन्तः, स तु कृतघ्नध्वजः।' 'कच्चित् कृष्णः किञ्चित् वदति वा, आगन्तुम् इच्छति वा? त्वं वद, राम, न मिथ्या वद।' 'स दामोदरः गोविन्दः, यस्य मनः नगरस्त्रीषु लीनम्, अस्मासु स्नेहं हृतवान्, दुःस्प्राप्यः च दृश्यते।' गोप्यः, हृतचित्ताः हरेः, 'कृष्ण' इति, ततः 'दामोदर' इति, भावपूर्णैः स्वरैः आह्वयन्ति। रामस्य सन्देशैः, मधुरैः स्निग्धैः अहंकाररहितैः, गोप्यः सान्त्विताः, कृष्णस्य वचनानि अत्यन्तम् आकर्षणीयानि। रामः पूर्ववत् गोपैः सह हास्यं रमणीयं च कृत्वा, व्रजभूमौ रमते स्म। यथा स महानात्मा, मानुषरूपधारी, गोपैः सह वनं विचरन्, तथा शेषः, पृथिव्याः धारकः, अपि। तस्य पृथिव्यां विचरन्तस्य बलिनः उपभोगाय वरुणः वरुणिं संबोधितवान्। 'हे बलिनि, यः सदा मद्ये इच्छायुक्तः, गच्छ, शुभे वरुणि, अनन्तस्य उपभोगाय, तं प्रमोदं कुरु।' एवं वरुणेन उक्ता, वरुणी वृन्दावनवनान्तरे कदम्बवृक्षस्य गुहायां स्वं स्वरूपं दर्शयामास।