नगरीमध्ये जनाः विचारयन्ति स्म—कथं हरिः, यस्य तनु नवयौवनं प्रविशन्ति, तेन सुदृढदेहेन वज्रसारकायेन महासुरेण समं स्पर्धितुं शक्नोति? एते द्वौ, कृष्णः बलभद्रश्च, सौम्याङ्गौ यौवनसंपन्नौ, चाणूरमुख्यैः भीषणैः मल्लैः सह प्रतिस्पर्धन्ति। मल्लविद्यायां निर्णायकैः एषा महती विप्रलम्भा दृश्यते—बालकस्य बलेन समृद्धेन पुरुषेण सह स्पर्धा मूकैः निर्णायकैः निरीक्ष्यते इति। एवं नगरे जनानां मध्ये भाषमाणे, श्रीपराशरः कथयति—भगवान् हरिः पृथिवीं कम्पयन्, कटिबन्धं बद्ध्वा, जनसमाजे मध्ये समुत्पपात। बलभद्रः अपि भूमिं ताडयन् सौम्यगत्या लीलया उत्पपात; तस्य प्रत्येकपदेन भूमिः न भग्ना इति आश्चर्यं जातम्। ततः अनन्तवीर्यः कृष्णः चाणूरमल्लेन सह युद्धं कृत्वा, मुष्टिकः बलभद्रं प्रति मल्लविद्यायां निपुणः समारब्धवान्। हरिश्च चाणूरश्च परस्परं मुष्टिपातैः, वज्रनिभैः आघातैः, विविधैः पाशैः च युद्धं कृतवन्तौ। तयोः महायुद्धं पादताडनैः, निपातनैः, सन्धानैः च जातम्। तयोः शस्त्रवर्जितेऽपि युद्धे महती भीषणा विक्रान्ता च स्पर्धा जाताऽभूत्, उत्सवसमाजे वीर्यतेजः प्रकटितम्। यावत् चाणूरः हरिणा सह युद्धं कृतवान्, तावत् गोकुलवासिनः नगरजनाश्च प्राणान् निरुद्ध्य स्थिताः फलस्य प्रतीक्षां कृतवन्तः। कृष्णः विश्वरूपः सः तम् उपहसन्, श्रमकोपयुक्तः स्वं सिंहकेशं कम्पितवान्। चाणूरकृष्णयोः बलहानिवृद्धिं दृष्ट्वा, कंसः क्रोधेन पूर्णः वाद्यनिषेधं आज्ञापयत्। स वेला, यदा भेरीमृदङ्गादिवाद्येषु निःशब्दे जाते, दिव्यवद्यानि गगने सहसा निनदितानि। "जयतु गोविन्दः! हन चाणूरासुरं, हे केशव!"—इति देवाः गुह्यस्थिताः हर्षेण वदन्ति स्म। दीर्घकालं चाणूरं पीडयित्वा, मधुसूदनः तस्य वधाय कृतनिश्चयः तम् आदाय भ्रमयितुम् आरब्धवान्। शतवारं तं असुरमल्लं परिभ्रम्य, शत्रुनाशनः तम् भूमौ क्षिप्तवान्, यस्य प्राणः पूर्वमेव व्योम्नि निर्गतः। तेन भूमौ पतितः चाणूरः शतधा भग्नः, तस्मिन्नेव क्षणे भूमिः रक्तसरोवरमिव जातम्। तदा महाबलः बलदेवः मुष्टिकासुरेण सह तद्वत् युद्धं कृतवान्। सः मुष्टिकस्य शीर्षे, वक्षसि, जानुना च आघातं कृत्वा, तम् भूमौ निपात्य, प्राणनिष्क्रान्ते तस्मिन्, तम् अपि दारयामास। ततः कृष्णः बलीयान् तोषलकमल्लराजं वामपाणिना ताडयित्वा भूमौ निपातितवान्। यदा चाणूरः मल्लयुद्धे निपातितः, मुष्टिकः अपि भूमौ पतितः, तोषलकः च हतः, तदा सर्वे मल्लाः पलायितवन्तः। अनन्तरं कृष्णः संकर्षणश्च हर्षेण रंगभूमिं प्रविश्य, समवयस्कान् गोपान् बलात् गृहीत्वा नृत्यन्तौ। कंसः क्रोधात् रक्तलोचनः रक्षकान् उच्चैः आज्ञापयत्—"एते द्वौ गोपालकौ, जनसमूहं च, बलात् रंगसभात् निष्कासयत!" "नन्दं दुष्टं शृङ्खलाभिः बद्ध्वा आनयत! वसुदेवमपि अपरिपक्वदण्डेन बद्ध्वा स्थापयत!" "एतेषां गोपालकानां गावः बद्ध्वा, यत् किमपि धनं तेषां, तत् हरत!" एवं कंसस्य आज्ञाप्रदाने, मधुसूदनः हसन्, उत्पत्य, वेगेन वेदिकाम् आरोह्य, कंसं सम्यक् गृहीत्वा। सः तस्य केशेषु गृहीत्वा, मुकुटं भूमौ पतितम्, तम् भूमौ निपात्य, स्वयम् उपरि पतितवान्। जगद्भारवाहनस्य आघातेन पतितः कंसः, उग्रसेनसुतः, कृष्णेन प्राणविहीनः अभवत्। ततः मधुसूदनः तं केशेषु गृहीत्वा, बलरूपेण, तस्य देहं रंगमध्यं प्रति चकर्ष। तस्य आघातद्रवणयोः बलात्, कंसदेहः वेगेन प्रवहन्तीं महतीं नदीमिव जातः। कंसग्रहणे, तस्य भ्राता सुनामः क्रुद्धः अभ्युपेत्य, बलभद्रेण सहजं ताडितः। ततः रंगसभायां "हाहा!" इति शब्दः व्याप्तः, यदा कृष्णेन तिरस्कृतः मथुरेश्वरः हतः। कृष्णः बलवता बलदेवेन सह शीघ्रं वसुदेवदेवक्योः पादौ गृहीत्वा प्रणम्य स्थितः। वसुदेवदेवक्यौ जनार्दनं उत्थाप्य, जन्मनि उक्तं वचनं स्मृत्वा, अञ्जलिं कृत्वा तस्थतुः। श्रीवसुदेवः उवाच—"अनुगृहाण नः, भगवन्, प्रणतान्। यः वरः पूर्वं सुरेभ्यः दत्तः, सः तव प्रसादेन अद्य पूर्णः, हे केशव।" "यत् त्वं भगवन् पूजितः, दुष्टनाशाय मम गृहे अवतीर्णः, तेन अस्माकं वंशः पावितः।" "त्वं सर्वेषां अन्तः स्थितः, सर्वसाररूपः, यदस्ति भूतं भविष्यच्च, तत् सर्वं त्वत्तः, सर्वात्मा च त्वमेव।" "यज्ञैः पूज्यः, अचिन्त्यरूपः, सर्वदेवतामयः, अच्युतः, त्वमेव यज्ञः, यजमानः, यज्ञकर्तृणां परः प्रभुः।" "जनार्दन! त्वमेव सर्वसृष्टेः कारणम्।" "एषा या मम मनसि त्वयि प्रतिषेधा, देवकिसुतस्नेहश्च, एषा परममोह एव।" एवं श्रीविष्णुपुराणे हरिचरिते मल्लयुद्धवर्णनं, कंसवधः, तथा वसुदेवदेवक्योरुपासना वर्ण्यते।