ततः रोहिण्याः पुत्रः बलभद्रः क्रोधेन शीघ्रं लङ्घयन् हस्तिनः शिरः वामपादेन प्रहारं अकुरुत्। तेन क्रीडया बलभद्रेण आहतः कुबलयापीडः हस्ती इन्द्रवज्राभिहतः पर्वत इव भूमौ मृतः पतितः। तं हत्वा, गजपतिना प्रेरितः, रक्तमज्जेन लिप्तदेहौ, उत्तमदन्तधारिणौ, कृष्णः बलभद्रश्च, मृगमध्यस्थसिंहाविव, क्रीडारम्भेण गौरवयुक्तदृष्ट्या, महाचौर्यं प्रविशताम्। तत्र महाचौर्ये जनाः विस्मयमूर्छिताः उच्चैः शब्दं कृतवन्तः, "एषः कृष्णः, स बलभद्रः" इति। "एषः सः येन भीषणं शिशुहन्तारं पूतनां हता; येन शकटः क्षिप्तः, यत्र द्वौ अर्जुनवृक्षौ भग्नौ। एषः बालः कदम्बं कालयं निगृह्य उपरि स्थितः; येन गोवर्धनः पर्वतः सप्तरात्रं धृतः। अरिष्टः धेनुकः केशि च—ते दुष्टाः यस्य महात्मनः कृत्स्नं निहता; पश्य, एषः अच्युतः। अत्र तु बलभद्रः, महाबाहुः ज्येष्ठः भ्राता, पूर्वं क्रीडया गच्छति, योषितां नेत्रहृदयहारः।" "एषः पण्डितैः पुराणार्थविद्भिः गोपः उच्यते, यः पतितं यादववंशं उद्धरिष्यति। नूनं स विष्णोः महांशः, सर्वभूताधारः, भूमिं अवतीर्य, जगद्भारं हर्तुं समागतः।" इति नगरे जनाः रामा- कृष्णयोः वर्णनं कुर्वन्तः, तस्मिन्नेव काले देवक्या मातृस्नेहेन स्तनः स्नेहनिर्भरः कम्पितः। वसुदेवः पुत्रयोः मुखदर्शनसुखं प्राप्य, वृद्धत्वं त्यक्त्वा, यौवनं पुनः प्राप्तः। राजवेश्मन्यः महिलाः विस्तीर्णनयनाः कृष्णं निरन्तरं पश्यन्त्यः, नगरस्त्रियः तं निरीक्ष्य न तृप्ताः। "मित्राणि, पश्यत कृष्णस्य मुखं, गजेन्द्रयुद्धक्लेशात् स्वेदबिन्दुभिः शोभितं, रक्तलोचनं। तस्य मुखं शरत्पद्ममिव, जलसिक्तं, सर्वेषां मध्ये स्थितं; अस्माकं जन्मं तेन तृप्तं भवतु।" "सौम्ये, पश्य श्रीवत्सचिह्नितबालस्य महतीं दीप्तिं, शत्रुनाशं वक्षः, च बाहुयुग्मं। बलभद्रं किं न पश्यसि, यस्य रूपं क्षीरचन्द्रपद्मनालसमानं, नीलवस्त्रधारी आगतः। मित्रे, पश्य बलभद्रं मुस्तिकचाणूरयोः सह क्रीडन्तं, हरिं हासं कुर्वन्तं।" "मित्राणि, पश्यत—हरिः चाणूरं मल्लयुद्धाय समीपं गच्छति; न कापि संकोचः—किम् वृद्धाः अनुमोदन्ति? कथं हरिः, यस्य कोमलशरीरं यौवनारम्भे, महादैत्येन वज्रसमानकायेन सह युध्येत? एते युवावयवौ, पुष्टयौवनौ; चाणूरमुख्याः मल्लाः तीव्राः।" "मल्लन्यायविदां मध्ये महान् अपराधः—बालस्य बलिष्ठेन सह स्पर्धा, निरीक्षकैः मौनं ध्रियते।" इत्येवं नगरमध्ये वदन् श्रीपाराशरः उवाच—तदा भगवतः हरिः, पृथिवीं कम्पयन्, कटीबन्धं बद्ध्वा, जनसमूहे मध्ये लीलया लीलितः। बलभद्रः अपि भूमिं प्रहारं कृत्वा, लीलया लङ्घयन्, आश्चर्यं यद् भूमिः तस्य पदस्पर्शे न भग्ना। ततः कृष्णः, अपरिमितवीर्यः, चाणूरं सह युद्धं आरब्धवान्; मुस्तिकः, मल्लविद्यायाम् निपुणः, बलभद्रं युध्यन्। हरिः चाणूरं सह, मुष्टिप्रहारैः, वज्रसमानघातैः, मल्लयुद्धबन्धैः, क्रीडया युद्धं अकुरुत्। तयोः महान् संग्रामः पदप्रहारैः, धक्काभिः, गृहीतैः च जातः। तयोः शस्त्रहीनयुद्धं भयङ्करं, तीक्ष्णं, उत्सवे जनसमक्षे वीर्यप्रदर्शनं अकुरुत्। यावत् कृष्णः चाणूरं युध्यति, तावत् गोपजनः नगरजनः च निःश्वासं धृत्वा, परिणामं प्रतीक्षन्ते। कृष्णः, विश्वरूपः, क्रीडया युद्धं अकुरुत्, श्रान्तः क्रुद्धः च सिंहमानेन शिरः कम्पितवान्। चाणूरकृष्णयोः बलक्षयवृद्धिं दृष्ट्वा, कंसः क्रोधेन वाद्यवृन्दं निवारयामास। तदा, वाद्यनिष्क्रान्ते, दिव्यवृन्दानि आकाशे समवदन्। "जयतु गोविन्दः! चाणूरदैत्यान् हनिहि केशव!" इति देवाः अदृश्याः हर्षात् वदन्ति। दीर्घकालं चाणूरं पीडयित्वा, मधुसूदनः तं नाशाय गृहीत्वा, शतवारं घूर्णितवान्। तं दैत्यं घूर्णयित्वा, शतवारं, शत्रुनिघ्नः भूमौ प्रक्षिप्य, तस्य प्राणः वायौ गतः। भूमौ पतितः चाणूरः शतधा भग्नः, तस्मिन्क्षणे भूमिः रक्तसरोवरमिव अभवत्। तदा बलदेवः, बलवान्, मुस्तिकदैत्यं संग्रामे युध्यन्, हरिवत्। सः तं मुष्टिप्रहारैः शिरसि, वक्षसि, जानुप्रहारैः च आहतः, भूमौ क्षिप्य, प्राणविहीनं कृतवान्। कृष्णः ततः तोशलकं, बलवान् मल्लराजं, वाममुष्टिना प्रहारं कृत्वा, भूमौ पतितवान्।