ततः केशवः स्वपादाभ्यां तामुत्थाप्य, तस्याः कुत्रापि विद्यमानं वक्रत्वं सम्यग् न्यवर्तयत्। सा च पुनः सम्यग् रूपा जात्वा, स्त्रीणां मध्ये श्रेष्ठतां प्राप। स्नेहभारपूरितया सा रमणीयया चेष्टया, गोविन्दस्य वसनमाकृष्य, सस्मितं वचनमब्रवीत्— “मम गृहमागच्छ।” तया एवं प्रोक्तः शौरिः, रामस्य मुखं वीक्ष्य, हसित्वा पुनः तस्या कुब्जायाः, या तदा वक्रत्वरहिताभूत्, सानुरागं वचनमुवाच। हरिः हसन् तामुवाच— “अहं तव गृहमेष्ये।” इति तामनुज्ञाप्य, रामस्य मुखं निरीक्ष्य, सस्मितं पुनः समुत्सृज्य तत्रैव गतः। ततः भक्तिप्रसूनरजसा लिप्ताङ्गौ, नीलपीताम्बरधारिणौ, शुभैः स्रग्भिः विभूषितौ तौ द्वौ धनुर्वेदशालां प्रति जग्मतुः। तत्र रक्षकैः धनुः स्पृश्यमानं पृष्टौ, कृष्णः शीघ्रं तद् धनुः गृहित्वा, तस्य तन्तुं योजयितुम् आरब्धवान्। स बलवता तन्तुना योजयन्, धनुः भिन्नमभवत्, महतीं निनादं चाकरोत्, यस्य शब्देन मथुरा समन्तात् प्रतिश्रुत्कृताभूत्। धनुः भग्नं दृष्ट्वा रक्षकैः तौ युद्धाय आह्वातौ, चौर्येण तेषां सैन्यं हत्वा, धनुर्वेदशालात् निर्गतौ। अक्रूरस्य आगमनं श्रुत्वा, धनुर्भङ्गं च विज्ञाय, कंसः चाणूरं मुष्टिकं च संबोधितवान्। कंसः उवाच— “गोपबालकौ मम पुरतः आगतौ; यूयं तौ मल्लयुद्धेन हन्तव्यम्, यतो हि ते मम प्राणान् संत्रासयन्ति। यदि युद्धे तौ विनाशयिष्यथ, अहं तुष्टो भूत्वा यद् इच्छथ तद् दास्यामि; अन्यथा तौ अतिबलिनौ। न्यायेन वा अन्यायेन वा, तौ मम शत्रू, हन्तव्यम्; तयोः निधनात् यशो वा सामन्यं फलमवाप्स्यथ।” एवं मल्लान् उपदिश्य, हस्तिपालं आहूय, सः उच्चैः आज्ञापयामास— “मल्लयुद्धद्वारे हस्तिः स्थाप्यताम्। कुवलयापीडः तत्र स्थाप्यः, ये च गोपबालकौ द्वारमागमिष्यतः, तौ तत्रैव हन्तव्यम्।” सः एवमाज्ञाप्य, सर्वासु उपवेशनस्थलेषु दृष्ट्वा, मृत्युसमीपस्थः कंसः, सूर्यस्योदयस्य प्रतीक्षां चकार। ततः सर्वासु उपवेशनस्थलेषु नागरिकाः समागताः, राजानः च स्वपुरुषैः सहिताः स्वासु-स्वासु उपवेशनस्थलेषु उपाविशन्। मल्लानां समूहः, दर्शकसमूहः च, मध्यभागे कंसस्य नियोजितः, सः अपि उच्चस्थले स्थितः। अन्तःपुरस्त्रीणां, नगरश्रीणां, गणिकानां च पृथक् पृथक् उपवेशनानि कृतानि। नन्दः गोपगणः चान्ये च पृथग् उपवेशनस्थलेषु स्थिताः; अक्रूरः वसुदेवः च पार्श्वे स्थितौ। नगरस्त्रीणां मध्ये एका, देवकीपुत्रदर्शनलालसा, अन्त्यकालेऽपि, “मम पुत्रं पश्यामि” इति ध्यायन्ती, तत्रैव स्थिता। वाद्यनिनादे समारभ्य, चाणूरः समुत्पत्य, जनसमूहः हर्षनिनादैः व्याप्तः, मुष्टिकः हस्तसंपातं कृत्वा स्थितः। तदा तौ वीरौ, बलभद्रः जनार्दनश्च, गोपालवेषधारिणौ, बालाविव, स्मितमात्रं कृत्वा, मल्लयुद्धद्वारं प्रति अगच्छतुः। तदा कुवलयापीडः मुख्यमहामात्रेण प्रेरितः, तौ गोपबालकौ हन्तुं शीघ्रं समुपजगाम। तदा रंगमध्यभागे महती कलकलः संजज्ञे, हे द्विजश्रेष्ठ, भ्रातरं दृष्ट्वा बलदेवः वचनमुवाच— “एष हस्तिः, हे महाभाग, रिपुणा प्रेरितः, हन्तव्यः।” एवं ज्येष्ठेन उक्तः बलदेवेन, माधवः रिपुसैन्यविनाशकः, सिंहनादं कृत्वा, हस्तेन हस्तिशुण्डं गृहीत्वा, केशिनिप्रमथनः, ऐरावतसमानबलः, तं हस्तिं वेगेन घूर्णयामास। सर्वलोकनाथः, बाल्यलीलया, हस्तिदंतयोः मध्ये दीर्घकालं क्रीडितवान्। ततः दक्षिणहस्तेन वामदंतं निष्कृष्य, महामात्रं ताडयामास, यस्य शीर्षं शतधा विदीर्णमभवत्। तस्मिन्नन्तरे, बलभद्रः अपि दक्षिणदंतं निष्कृष्य, कोपात् समीपस्थितान् हस्तिपालान् ताडयामास। ततः वेगेन उत्पत्य, रोहिणीसुतः बलवान्, कोपात् वामपादेन हस्तिशिरः ताडयामास। एवं क्रीडया बलभद्रेण ताडितः हस्तिः, इन्द्रवज्राभिहतो गिरिरिव, मृत्युमुपागमत्। कुवलयापीडं हस्तिपालेन प्रेरितं हत्वा, रक्तमदसंपृक्ताङ्गौ, उत्तमदंतधारिणौ, तौ द्वौ सिंहाविव मृगमध्यगतौ, हर्षविलासदृष्ट्या सर्वतः वीक्षमानौ, रंगमण्डलमुपाविशताम्। तदा रंगे महती कलकलः अभवत्; जनाः विस्मयेन ऊचुः— “अयं कृष्णः, अयं बलभद्रः!” अयं सः येन भीषणा बालघातिनी पूतना हता; येन शकटं क्षिप्तम्, यमलार्जुनद्रुमौ भग्नौ। अयं सः बालः येन कालियः नागः निगृह्य, तस्योपरि आरोह्य, गोवर्धनं सप्तरात्रं धारितम्। अरिष्टः, धेनुकः, केशिः च—ते दुष्टाः येन सहजं हताः; स एवायमच्युतः। अत्रैव तस्य बलभद्रस्य, दीर्घबाहो ज्येष्ठभ्राता, पूर्वं गच्छन्, ललितचेष्टया, स्त्रीणां नेत्रहृदयहारः दृश्यते। अयं सः, येन पुराणार्थविद्भिः विज्ञायते, गोपालकः, यदुवंशं निमग्नं उद्धरिष्यति।