एवं उक्त्वा श्रीकृष्णः बलरामेण सह तस्मात् स्थलात् निर्गत्य, मालाकारस्य पूजां प्राप्य, महर्षे, तत्रातिप्रियः अभवत्। ततः श्रीपाराशरः उवाच—राजमार्गे तदा कृष्णः कन्यां कुब्जां ददर्श, या यौवनसमृद्ध्या दीप्तिमती, गन्धद्रव्यपात्राणि वहन्ती सञ्जगाम। तां कृष्णः मधुरया वाचा सम्बोधितवान्—"कस्येयं गन्धद्रव्यपात्राणि त्वया वह्यन्ते? सत्यं ब्रूहि, कमललोचने।" सा हरौ अनुरक्तभावेन, साक्षात् तम् ईक्षित्वा वशीकृता, मधुरया वाचा प्रत्युवाच—"प्रिय, किं न जानासि? अहं कंसस्य नियुक्ता त्रिवक्रा नाम्ना, गन्धानां निर्माणे प्रवृत्ता।" "कंसस्य सुखाय अन्यः कश्चन गन्धो न वाञ्छ्यते; अहं तस्य प्रमुखा प्रियासु धनभागिनी च।" श्रीकृष्णः पुनः अवदत्—"अयं गन्धः सुरभि: च योग्यः च, सुन्दरमुखि। अस्माकं शरीरयोः यथोचितं गन्धान् ददातु।" इति श्रुत्वा कुब्जा ससन्मानं प्राह—"स्वीकरोतु," इति, तयोः शरीरयोः योग्यं गन्धं दत्तवती। तदा तौ नरश्रेष्ठौ भक्तिप्रसादरजसा लिप्ताङ्गौ, धनुष्मन्तौ, एकः श्वेतः अन्यः कृष्णः, नभसि यथा मेघौ, शोभां जग्मतुः। अनन्तरं शौरिः, चिकित्साविद्याम् अतीव कुशलः, तस्याः कुब्जायाः चिबुकं गृहीत्वा, अङ्गुल्यग्रैः समुन्नम्य, सस्नेहम् आलोलयत्। ततः केशवः पादाभ्यां तां सम्यक् उन्नम्य, ताम् ऋजुतां नीतवान्; सा च स्त्रीणां मध्ये श्रेष्ठा रूपसम्पदं प्राप्नोत्। तदा स्नेहभारपूरितया लीलया, सुतराम् आकर्षणपूर्णया, सा गोविन्दस्य वाससी गृहीत्वा वचनम् उक्तवती—"मम गृहम् आगच्छ।" एवं तया उक्तः शौरिः, रामस्य मुखं वीक्ष्य, सस्मितम् उवाच कुब्जाम्, या न पुनः विकला न तिरस्करणीया चासीत्। हरिः सस्मितः अवदत्—"तव गृहम् आगमिष्यामि," इति, हसित्वा रामस्य मुखं निरीक्ष्य तां विसर्जितवान्। भक्तिप्रसादरजसा लिप्ताङ्गौ, नीलपीतवाससम् अम्बरधरौ, तौ माल्यशोभितौ धनुर्भवनं प्रति जग्मतुः। तत्र रक्षिभिः धनुषः विषये पृष्टौ, कृष्णः तत्क्षणं धनुः गृहीत्वा तस्य तन्तुं योजयितुम् आरब्धवान्। बलात् योजयन् स धनुः भङ्क्त्वा, महान् शब्दः उत्पादितः, येन मथुरा नगरी प्रतिध्वनिताभवत्। तदनन्तरं, धनुषि भग्ने, रक्षिभिः तौ आक्रान्तौ; तौ रक्षकगणान् हत्वा, धनुर्भवनात् निर्गतौ। अक्रूरस्य आगमनं निशम्य, महाधनुषः भङ्गं च श्रुत्वा, कंसः चाणूरं मुष्टिकं च सम्बोध्य प्रोवाच—"गोपबालकौ मम पुरतः आगतौ; यूयं तौ मल्लयुद्धेन हन्तुम् अर्हथः, यतो मम प्राणान् उपधावन्ति।" "यद्येतौ युद्धे विनाशयथः, तदा अहं तुष्टः स्याम्, यद् इच्छथः तत् दास्यामि; अन्यथा तौ अतिशक्तिमन्तौ।" "युक्त्या वा अन्यथा वा, तौ शत्रू, हन्तव्यो भवतः; तयोः मृत्युना यशो वा साधारणं फलम् लप्स्येथः।" इति मल्लान् उपदिश्य, हस्तिपकं आहूय, सशब्दं आज्ञापयत्—"द्वारि मल्लयुद्धस्य हस्तिः स्थाप्यताम्।" "कुवलयापीडः तत्र स्थाप्यः, ते गोपपुत्रौ यदा द्वारि युद्धाय आगच्छेताम्, तदा हन्तव्यो भवतः।" तं एवम् आदेश्य, सर्वासु उपवेशनस्थलेषु दृष्ट्वा, कंसः मृत्युसमीपवर्ती, सूर्यस्योदयम् अपेक्षत। तदा सर्वासु उपवेशनस्थलेषु नगरवासिनः समागत्य, राजन्याः स्वपुरुषैः सह राजोपवेशनस्थलेषु उपविविशुः। मल्लगणः दर्शकगणश्च, मध्ये व्यवस्थिताः, कंसस्य व्यवस्थया, सः स्वयम् उच्चस्थले स्थितः। अन्तःपुरस्त्रीणां मण्डपाः, मुख्यवेश्याः, नगरस्त्रीणां च अन्ये मण्डपाः अपि कृताः। नन्दः, गोपगणः, अन्ये च पृथक् मण्डपेषु स्थिताः; अक्रूरः वसुदेवश्च मण्डपस्य अन्ते स्थितौ। नगरस्त्रीणां मध्ये एका, देवकीपुत्रदर्शनलालसा, मृत्युकाले अपि, "पुत्रं द्रक्ष्यामि" इति मुखं नापसारयत्। वाद्यघोषे प्रवर्तमाने, चाणूरः सञ्चलितः, जनसमूहे कोलाहलः अभवत्; मुष्टिकः हस्तौ संयोज्य शब्दं कृतवान्। तदा तौ वीरौ, बलभद्रः जनार्दनश्च, स्वल्पस्मितौ, गोपवेषधारिणौ, बालकौ इव, मल्लयुद्धद्वारम् उपाजग्मतुः। तदा कुवलयापीडः, प्रमुखमहामात्रेण प्रेरितः, तौ गोपपुत्रौ हन्तुं शीघ्रं धावितवान्। महान् कोलाहलः मध्ये अभवत्, द्विजश्रेष्ठ, भ्रातरं दृष्ट्वा बलदेवः वाक्यम् उवाच—"अयं हस्ती, महाभाग, शत्रुणा प्रेरितः, हन्तव्यः।" एतेन उक्तः अग्रजेन, ब्राह्मण, माधवः, शत्रुनायकविनाशकः, सिंहनादं निनादयामास। हस्तिनः सुण्डां हस्तेन गृहीत्वा, केशिनिपतिघाती, बलशालि शौरिः, ऐरावतसमबलः, तं भ्रमयामास। सर्वलोकनाथः, बाल्यलीलया, हस्तिदन्तयोः मध्ये चिरकालं क्रीडां कृतवान्। ततः दक्षिणहस्तेन वामदन्तं निष्कृष्य, महामात्रं ताडितवान्, यस्य शिरः शतधा विदीर्णम्। तस्मिन्नेव क्षणे, बलभद्रः अपि दक्षिणदन्तं निष्कृष्य, कोपसमन्वितः, समीपस्थमहामात्रान् ताडितवान्।