श्रद्धया तिलजलसमेतं पितृतीर्थोदकं गृहीत्वा, तेनैव जलप्रकारेण मातामहेभ्यः तर्पणं पिण्डप्रदानं च कर्तव्यम्। दक्षिणदिशि कुशासनं विधाय, पुष्पधूपादिभिः समलङ्कृत्य, अवशिष्टान्नस्य साक्षात्सन्निधौ स्वपितरं प्रथमतः पिण्डं समर्पयेत्। ततः पितामहाय अन्यं, तस्य पितरि चान्यं पिण्डं दद्यात्, कुशासनाधारेण, तैलमर्दनपूर्वकं तान् तुष्टिं नयेत्। एवं मातामहानां प्रति गन्धमाल्यैः समलङ्कृतं पिण्डं दद्यात्। अग्रे ब्राह्मणश्रेष्ठान् पूजयित्वा तेषां पाद्यं समर्पयेत्। पूर्वं हि, भक्त्या एकचित्तेन, यथाशक्ति विधानं पितृभ्यः दद्यात्, 'स्वस्ति अस्तु' इति आशीर्वादेन सह। तान् दत्त्वा, विश्वेदेवमन्त्रं जपेत्, 'विश्वेदेवाः सर्वेऽत्र तृप्यन्तु' इति। ब्राह्मणैः 'एवं अस्तु' इति उक्ते, तेषां आशीर्वादान् याचेत्। पशूनां मोचनात् पूर्वं, पितॄन् सम्यक् विसर्जयेत्। एष एव विधिः मातामहेभ्यः अपि, देवैः सहितं, भोज्यदानविसर्जनादिषु यथाशक्ति समाचरितव्यः। देवद्विजातीनां प्रति कर्म कर्तुं पूर्वं, शिरःपादपर्यन्तं शुद्धिं कृत्वा, पितृमातामहयोः प्रथमं तर्पणं विधेयम्। स्नेहसम्मानपूर्वकं वचनं दद्यात्, तान् पूजयित्वा, तेषां अनुमतिं प्राप्य, द्वारपर्यन्तं अनुगम्य निवर्तेत। ततः, विशुद्धधीः वैश्वदेवं नित्यकर्म समाचरेत्, पूज्यैः स्वजनैः दासैः बन्धुभिः सह भोजनं कुर्वीत। एवं पितृमातामहयोः श्रद्धं कर्तव्यं, तृप्तैः पितृभिः सर्वाभिलषितं सम्पद्यते। त्रयः श्रद्धां शुद्धयन्ति—पौत्रः, कुशा, तिलाः; रजतदानं, आख्यानश्रवणं, स्तुतिगानं च। श्रद्धाकाले क्रोधः, यात्रा, शीघ्रता च वर्जनीयाः; एते त्रयः भोक्त्रापि न अनुशंस्यन्ते। विश्वेदेवाः, पितरः, मातामहाः, स्वकुलं च, ये श्रद्धां सम्यक् कुर्वन्ति तैः पोष्यन्ते। सोमेन पितृगणाः तुष्ट्यन्ते, चन्द्रः यज्ञस्य आधारः; तस्मात् श्रद्धायोगसंयोगः प्रशंस्यः। योगी यदि सहस्रब्राह्मणानाम् अग्रे तिष्ठति, स भोक्तारं यजमानं च मोचयति। और्व उवाच—श्रद्धायै हविष्यन्नं, मीनम्, शशमांसं, नकुलमांसं, वराह, अज, मेष, मृग, गवयमांसं च दातव्यम्। मासानुसारं मेषगवयमांसं दत्त्वा पितरः तुष्ट्यन्ति, वध्रीनसस्य मांसं तैः सदा प्रीयते। खड्गमीनमांसं, कालशाकं, मधु च श्रद्धायां श्रेष्ठं, परमं तृप्तिकरं। गयायां श्रद्धं कृत्वा, नरः सन्तानसम्पदं प्राप्नोति, पितॄन् तर्पयति। प्रशान्तिका, सनीवारा, द्विविधा श्यामाका, वन्यौषधयः श्रद्धायै योग्याः। यवाः, प्रियङ्गवः, मुद्गाः, गोधूमाः, तण्डुलाः, तिलाः, कलायाः, कोविदारः, सरषपः चात्र पुण्याः। ये धान्याः प्रथमशाकोत्सर्गे न प्रयुज्यन्ते, राजमाषः, अनु, मसूरः च वर्जनीयाः। कूष्माण्डः, गृञ्जनः, पलाण्डुः, मूलकः, गन्धारकः, करम्बः, खानिलवणं च वर्जनीयम्। रक्तरागाः, दृश्यलवणं, अप्रशंसितं चात्र न योज्यम्। रात्रौ अबाधितदुग्धग्रहणेन धेनुः न तुष्ट्यति; दुर्गन्धयुक्तं फेनिलं जलं श्रद्धायै न योग्यं। एकशृङ्गिणां दुग्धं, उष्ट्र, मेष, पथि, महिषीणां दुग्धं च वर्जयेत्। क्लीबैः, चाण्डालैः, साङ्कर्यजैः, पापैः, पाखण्डिभिः, रोगिभिः, काकैः, श्वभिः, नग्नैः, कपिभिः, ग्रामवासिभिः, वराहैः च—एतेन दृष्टे श्रद्धा न भवेत्। जलहारीभिः, सुतिकाभिः, अशौचस्थाभिः, शवग्रहणकत्र्भिः स्त्रीभिः च दृष्टे पितरः श्रद्धां न गृणन्ति। तस्मात् श्रद्धां श्रद्धया शुद्धे स्थले कर्तव्या; भूमौ तिलविक्षेपं राक्षसैः न करिष्येत्। नखरोमशकटाद्युपदूषितं, कीटाद्युपदूषितं, उच्छिष्टसंयुक्तं, पुरातनं च भोज्यं न दद्यात्। यः श्रद्धया, नामगोत्रेण, भक्त्या पितृभ्यः ददाति, तत् भोजनं तेषां पोषणं भवति। श्रुतं च, किल, पितरः कालापवने प्राचीनकाले मनोः पुत्रं इक्ष्वाकुं प्रति गीतं—"अस्माकं वंशे सदा धर्मशीलाः जना भवन्तु, ये गयायां श्रद्धया पिण्डं दास्यन्ति। अस्माकं वंशे स जातु जायेत, यो वर्षाकाले माघायां तिथौ, क्षीरमधुघृतपाकस्य त्रयोदशं पिण्डं दास्यति। वा कोऽपि शुभां कन्यां परिणयेत्, कृष्णं वृषभं मोचयेत्, अश्वमेधं च विधानतः सम्यक् दद्यात्।" एवमुक्त्वा, श्रीपराशरः यदूनां वंशं व्याख्यातुम् आरभते—"ययातेर ज्येष्ठः पुत्रः यदुः, तस्य पुत्रः जयध्वजः, तस्यापि पुत्रः तालजङ्घः।" पुनः, "ययातेरनुना नाम चतुर्थः पुत्रः, तस्य त्रयः पुत्रा अभवन्—सभानलः, चक्षुः, परमेधसः; सभानलस्य पुत्रः कालानलः।" अन्ते, श्रीमैत्रेयः पृष्टवान्—"कल्पारम्भे भगवतः ब्रह्मनारायणस्य सर्वसृष्टिः कृतमिति श्रुतम्; तस्य विस्तारं कथय, महर्षे।" एवं, विष्णुपुराणे श्रद्धादिकं पितृयज्ञं, योग्यभोज्यवस्तु, श्रद्धायाः माहात्म्यं, कुलवृत्तान्तं च क्रमशः सम्यक् निरूपितम्।