अथ स अकूरः कंसस्य दुष्टाचारं यथावत् उग्रसेनस्य प्रति तस्य व्यवहारं च, स्वसेनया सह किमर्थं तेन प्रेषितः इति च सर्वं विस्तारतः श्रीकृष्णाय निवेदयामास। तं सर्वं भगवतः केशिनिपातिनः श्रवणे समुपस्थितम्। स तु श्रीकृष्णः, दाताराम् उद्दिश्य, "एतत्सर्वं मया पूर्वमेव ज्ञातम्," इति सस्मितम् अवदत्। ततः पुनः स भगवतः, "यथायोग्यं कर्तव्यमत्र मया, निःसंशयं कंसो मया हन्यते, अन्यथा न स्यात्," इति प्रतिजज्ञे। अनन्तरं स भगवान् रामं प्रति, "श्वः त्वया सह वयं मथुरां गमिष्यामः; गोपवर्याः अपि बहु द्रव्याणि गृहीत्वा सह यास्यन्ति," इति अवोचत्। "अद्य रात्रिं विश्रान्तिं कुरु, वीर; चिन्ता त्वया न कर्तव्या। त्र्यहात् मध्ये अहं कंसं तस्य अनुचरैः सह निहनिष्यामि," इति सान्त्वयामास। ततः स गोपजनान् सम्यक् उपदिश्य, अकूरः केशवः च बलभद्रेण सह नन्दगृहे सुखेन शयने समुपविशताम्। प्रभाते विमले दिने, श्रीकृष्णः रामः च अकूरः च हृष्टमनसः मथुरां प्रति गन्तुम् उद्यताः। तद्विलोक्य, गोप्यः मुक्तकङ्कणभुजाः, महद् दुःखेन दीर्घनिःश्वासं कृत्वा, परस्परं वाक्यमिदम् ऊचुः— "गोविन्दः यदा मथुरां गमिष्यति, कथं पुनः गोकुलं प्रतिनिवर्तिष्यते? तत्र नगरस्त्रीणां मधुरवचनानि कर्णाभ्यां पिबन् स्यात्। यदा तस्य मनः तासां लीलावचनानां निकेतनं भविष्यति, पुनः कथं गोपिकाजनं प्रति प्रवर्तिष्यते? दैवयोगात् स हरिः, यः सर्वगोपग्रामस्य सारः, नीतः; गोप्यः च हृदयहीनया पापया परित्यक्ता इव।" "नगरस्त्रीणां रहस्यमयानि वचनानि, स्वच्छलितगमनं, कटाक्षदृष्टयः च अद्भुतानि सन्ति। एष हि ग्रामहरिः लीलाविभूषणैः शोभितः, भवतीनां कस्य पुनः समीपं यास्यति?" "इदानीं केशवः रथमारूढः मथुरां गच्छति; अत्र अकूरः, निःस्पृहः, क्रूरः, तं मोहयित्वा नेतुं इच्छति। एष हृदयहीनः न जानाति यथा अत्र जनाः भगवतः प्रति भक्तिपराः; स हि नयनानन्ददायकं हरिं अन्यत्र नयति।" "एष परमकृपणः गोविन्दः रामेण सह रथमारुह्य प्रयाति; कश्चित् शीघ्रं तम् आवारयतु। किं वयं वयोवृद्धान् पुरतः वदामः? न एषा धर्म्यं; वयोवृद्धाः अपि वियोगाग्निना दग्धानां किं करिष्यन्ति?" "नन्दमुख्याः गोपाः अपि गन्तुम् उद्यताः; कोऽपि गोविन्दं प्रतिनिवर्तयितुं न प्रयत्नं करोति। अद्य निशा मथुरानारीणां मनोज्ञलोचनानां कृते सुशोभना, याः अच्युतस्य पद्ममुखं दृक्ष्यन्ति।" "धन्याः ते येन विघ्नरहिताः कृष्णेन सह पन्थानं यान्ति; तं वीक्ष्य रोमाञ्चिताङ्गाः भवन्ति। अद्य मथुरानगरजनानां लोचनानां महोत्सवः, यदा ते गोविन्दस्य अङ्गानि पश्यन्ति।" "कः स्वजनमध्ये भाग्यशाली, यं ताः पुण्यवन्त्यः स्त्रियः, विशाललोचनाः, स्वच्छन्दं भगवन्तं पश्यन्ति? हन्त! एतां महतीं निधिं गोपिकाभ्यः दर्शयित्वा, क्रूरचित्तः स्रष्टा तासां लोचनानि अन्यत्र नीतवान्।" "यदा हरिः प्रयाति, अस्माकं स्नेहः क्षीणः; हस्तकङ्कणानि अपि शीघ्रं शिथिलानि भवन्ति। अकूरः क्रूरचित्तः अश्वान् शीघ्रं धावयति; गोप्यः दुःखिताः, को दयां न कुर्वीत?" "हन्त! पश्यत कृष्णस्य रथेनोत्थितं रजः; येन हरिः दूरं नीतः, तदपि दृष्टेः पराङ्मुखं जातम्।" एवं गोप्यः दुःखाकुलदृष्ट्या निरीक्षन्त्यः, केशवः रामेण सह व्रजभूमिं त्यक्त्वा ययौ। रथे शीघ्रगैः अश्वैः यान्तः, रामः अकूरः च रिपुसूदनः च, मध्याह्ने यमुनातीरे समुपजाताः। तत्र अकूरः कृष्णं प्रति, "स्वामिन्, अल्पकालं स्थीयताम्; अहं मध्यान्हस्नानं कालिन्द्यां करिष्यामि," इति अवदत्। भगवता अनुमतौ दत्तायां, स बुद्धिमान् अकूरः, स्नानार्थं यमुनाजले प्रविश्य, परमब्रह्मणि मनः समाधत्त। तत्र स बभौ बलभद्रं, सहस्रफणाभरणं, कन्दर्पशुक्लवपुषं, पद्मरागलोचनं, विशालनेत्रं च। वसुक्यादि महोरगैः परिवृतं, गन्धर्वैः संस्तुतं, वनमालाभरणं, श्यामाम्बरधरं, शिरसि सुन्दरपद्ममण्डनं, मनोज्ञकुण्डलशोभितं, जलान्तर्गतम् अपश्यत्। तस्य चाङ्के श्यामवर्णं, ताम्रविशाललोचनं, चतुर्भुजं, सुन्दराङ्गं, चक्राद्यायुधधारिणं श्रीकृष्णं दृष्टवान्। पीताम्बरपरिधानं, विविधमालाभरणं, मेघमिव इन्द्रधनुषा शोभितं, श्रीवत्सलाञ्छनवक्षसं, किरीटवलयकुण्डलमण्डितं, निर्मलपद्ममाल्यशोभितं च दृष्ट्वा स विस्मितः। तत्रैव सञ्जातसंनिधानं सानन्दनादिमुनिभिः योगाभ्यासनिष्ठैः, मलरहितैः, नासाग्रदृष्टिभिः उपास्यमानं तम् अपश्यत्। अकूरः, बलरामकृष्णयोः तत्रैव सन्निधिं दृष्ट्वा, विस्मयान्वितः मनसि चिन्तयामास—"कथमिमौ रथात् इत्थं शीघ्रं अत्र आगतौ?" इति। तस्य वाचं वदितुमिच्छतः, जनार्दनः तं वाक्यं निरोधयामास। ततः स अकूरः जलात् निर्गत्य पुनः रथम् उपागच्छत्। तत्र स पश्यति—रथोपविष्टौ पूर्ववत् रामकृष्णौ मानवस्वरूपिणौ।