स सर्वात्मा, सर्वज्ञः, सर्वः, सर्वभूतनिवासः, सर्वव्यापी च, मया सह संवादं करिष्यति इति अक्रूरः चिन्तयामास। यः मत्स्य-कूर्म-वराह-हय-नरसिंहादिरूपेण जगत् रक्षितवान्, अजः सः अद्य मया सह भाषेत इति सः मनसा चिन्तयन् आसीत्। अधुना, स्वेच्छया मानुषत्वं गृह्णन्, जगन्नाथः स्वकार्यसिद्ध्यर्थं शरीरं धारयन्, स्वस्वरूपे अव्यय एव स्थितः। अनन्तः सः, पृथिवीं स्वस्थाने धारयन्, लोकार्थं अवतीर्णः सन्, माम् "अक्रूर" इति संबोधयिष्यति इति अक्रूरस्य मनसि बभूव। एषा पितृपुत्रमित्रभ्रातृमातृबान्धवमयी माया लोकेन नातिवर्तते; तस्मै पुनः पुनः नमस्करोमि। यस्मिन् मनः स्थापयित्वा, महान् अज्ञानसागरः तर्यते, तस्मै ज्ञानमूर्तये, अमेययोगिने नमः। यः यज्वभिः यज्ञपुरुषः, सात्वतैः वासुदेवः, वेदान्तविद्भिः विष्णुः इति कथ्यते, तस्मै नमः। यस्मिन् जगदधिष्ठानं प्रतिष्ठितं, सत्-असत् च तस्मिन् सत्ये अवलम्ब्यते, सः मां अनुग्रहीतुं अर्हति। यस्मिन् स्मरणे सर्वमङ्गलं लभ्यते, तस्मै नित्याय अजाय पुरुषाय हरये शरणं यामि। एवं विष्णुं भक्तिनम्रचित्तः चिन्तयन्, अक्रूरः सूर्यस्य उदयकाले गोकुलं प्राप्तवान्। तत्र सः कृष्णं ददर्श, दुग्धदोहने गवां मध्ये, वत्सानां मध्ये स्थितम्, तस्य वर्णः विकसत् नीलोत्पलदलसदृशः। तस्य नेत्रे कमलदलसन्निभे अस्पष्टे, उरः श्रीवत्सलाञ्छितम्, दीर्घबाहु, विस्तीर्णं उन्नतं च वक्षः। तस्य कमलस्याननं मनोहरस्मितयुक्तं, पादौ उच्चलोहितनखौ, पृथिव्यां दृढं स्थितौ। सः पीताम्बरधरः, वनमालाभूषितः, करयोः नीललता, श्वेतकमलमालिकया शोभितः। हे ब्रह्मन्, सः हंस-मल्लिक-चन्द्रशुक्लवस्त्रधरः, नीलाम्बरं च धारयन्, तस्य समीपे बलभद्रं यदुप्रियम् अपि अक्रूरः ददर्श। उच्चबाहुः, कमलवदनः, मेघमालया परिवृतः, कैलासशिखरमिव बभौ। तौ दृष्ट्वा, अक्रूरस्य हृदयं उदितार्ककमलमिव विकसत्, सर्वाङ्गं रोमाञ्चितं, सः हर्षविमूढः अभवत्। एष एव परमज्योतिः, एषा परमा स्थितिः, यत्र भगवतः वासुदेवस्य अंशः स्थिरः। एते नेत्रे स्वार्थं प्राप्ते, जगद्धारिणं दृष्ट्वा; भगवत्कृपया मम शरीरं अपि तस्याङ्गस्पर्शफलम् प्राप्नुयात्। किल, एषः अनन्तरूपः, कमलहस्तेन मम पृष्ठं स्पृशेत्, यस्य स्पर्शमात्रेण सर्वपापविनाशः, अक्षयः सिद्धिः च लभ्यते। यस्य तेजसा इव विद्युत्, भीषणाः, बहुवर्णाः, दीप्तरश्मयः, दुष्टानां नेत्राणि कालिमा यान्ति। यस्य पादे बलेः जलार्पणेन, पृथिव्यां रम्यभोगाः, अमरत्वं, देवाधिपत्यं, शत्रुविनिर्मुक्तं मन्वन्तरं च प्राप्तम्। अहं कंससंसर्गात् दोषसम्पन्नः, पतितः, साधुभिः निन्दितः, तथापि सः मां लज्जितं स्वीकुर्यात् किम्? यस्य ज्ञानमूर्तेः, शुद्धसत्त्वराशेः, सर्वदोषरहितस्य, सर्वभूतहृदयनिवासिनः, किमपि जगति अज्ञातं नास्ति। तस्मात् भक्तिनम्रचित्तः अहं सर्वेश्वरं, परमपुरुषांशं, अनादिमध्यान्तं विष्णुं प्रपद्ये। एवं चिन्तयन् सः यदुवरः गोविन्दं उपससार। "अहं अक्रूरः" इति उक्त्वा, हरिपादयोः शिरसा प्रणम्य तस्थौ। तं चिह्नितध्वजवज्रपद्महस्तं सः स्नेहेन आलिङ्ग्य, समीपं नीत्वा, अक्रूरं दृढं परिष्वज्य, बलरामकृष्णौ गृहं प्रविशताम्। तत्र अक्रूरः, ताभ्यां सम्यक् अभिवादनादिकं कृत्वा, यथोचितं भुक्त्वा, सर्वं वृत्तान्तं निवेदयामास। कथयामास च, कंसः उग्रसेनात्मजः कथं तौ पीडयति, देवकी च कथं तेन दुर्जनेन क्लिश्यते। कथं च कंसः उग्रसेने प्रति दुष्टं आचरति, किमर्थं च सः सैन्येन सह प्रेषितः इति अपि तेन उक्तम्। एतत् सर्वं केशिनाशनः भगवतः सम्यक् श्रुत्वा, "एतत् सर्वं मया पूर्वमेव ज्ञातम्" इति उवाच। "यत् उचितं, तत् अहं करिष्यामि; नूनं कंसः मया हन्तव्यः, अन्यथा न भवेत्" इति प्रतिजज्ञे। "श्वः राम, त्वया सह वयं मथुरां यास्यामः; वृद्धा गोपाः अपि बहूनि द्रव्याणि आदाय सह यास्यन्ति" इति सः उवाच। "अद्य रात्रौ विश्रान्तिं कुरु, वीर; चिन्तां मा कृथाः। त्रिरात्रेण अहं कंसं तस्य च अनुचरान् निहनिष्यामि" इति उक्त्वा, गोपान् उपदिश्य, अक्रूरः केशवः च बलभद्रः च नन्दगोपगृहे सुखेन निद्रां जगृहुः। प्रभाते, दिवसे स्फुटे, कृष्णः रामः च अक्रूरसहितौ हृष्टाः मथुरायां गन्तुं समुपक्रम्य। तद्विलोक्य, गोप्यः मुक्तवलयभूषितबाहवः, महतीं व्यथाम् अनुभूय, दीर्घं निश्वस्य, परस्परं वदन्त्यः इदम् ऊचुः— "गोविन्दः मथुरां गत्वा कथं पुनः गोकुलं प्रतिपद्येत? नगरस्त्रीणां मधुरवचनानां मधु सः श्रोत्रैः पिबिष्यति।" "यदा तस्य मनः नगरस्त्रीविलासवाक्यानां निवासभूतं भविष्यति, तदा कथं सः पुनः ग्रामगोपिकासु प्रवर्तेत?" एवं संपूर्णं कथाम्।