एवं गोविन्दः तं अश्वरूपिणं केशिं दैत्यं प्रति वक्त्वा ताडयित्वा हस्तौ, अग्रे गतः। तदा केशी विशालवक्त्रेण उद्घाट्य मुखं, कृष्णं अभिमुखं धावितवान्। जनार्दनः तत्र, हस्तं सर्पवद् आकृत्य, तं दुर्मेधसम् अश्वं केशिं मुखे निवेशितवान्। यस्मिन् काले कृष्णस्य भुजः केशिं मुखे प्रविष्टः, तस्य दंता विदीर्णाः, श्वेतमेघखण्डवत् भूमौ पतिताः। कृष्णस्य भुजः केशिं शरीरमध्ये स्थित्वा, बलं वर्धितवान्, यथा रोगः उपेक्षितः वृद्धिं गच्छति, द्विजश्रेष्ठ। तदा केशिं ओष्ठौ विदीर्णौ, रक्तफेनयुक्तं बहु वमनं कृतवान्। तस्य नेत्रे भ्रमिते, मुखं निर्बन्धं मुक्तं, अतिविस्तृतं जातम्। ताडितः सः भूमौ पदाभ्यां विबन्धं मूत्रं च विसृज्य, शरीरं स्वेदेन सिक्तं, निर्बलः, पराजितः, शक्तिहीनः अभवत्। तदा स दैत्यः, मुखं च गह्वरं च विस्तृतं कृत्वा, कृष्णस्य भुजेन अभिहतः, भूमौ विदीर्णः, द्विधा पतितः, यथा विद्युत्पातेन वृक्षः छिन्नः। अश्वस्य द्वौ पादौ, अर्धं पृष्ठं पुच्छं, एकं कर्णं, नेत्रं, नासिका च, द्विधा विभक्ते, द्वौ भागौ शोभमानौ अभवताम्। केशिं हत्वा, कृष्णः गोपालैः हर्षितैः परिवृतः, तत्र स्थितः, शरीरं श्रान्तं न, मनः प्रशान्तं, स्मिताननः अभवत्। ततः गोप्यः गोपाः च, केशिं निधनं दृष्ट्वा, आश्चर्यपूर्णाः, पद्मलोचनं कृष्णं, स्नेहसंपन्नं, स्तुत्वा प्रशंसितवन्तः। अथ अहम्, मुनिश्रेष्ठ, नारदः, मेघेषु गूढः स्थित्वा, केशिं निधनं दृष्ट्वा, हर्षपूर्णं हृदयं प्राप्तवान्। "साधु साधु, लोकनाथ! केवलं लीलया, अच्युत, केशी देवदुःखदः, त्वया हतः। युद्धाय उत्सुकः, स्वर्गात् आगतः अस्मि, इदं पुरुषाश्वयुद्धं अद्भुतं द्रष्टुं। अवतारकाले त्वया कृतानि कर्माणि, मधुसूदन, मम चित्तं विस्मयेन तुष्टिम् प्राप्तानि। इन्द्रः अपि देवाः अपि केशिं अश्वं दृष्ट्वा, तस्य कचं कम्पयन्तं, मेघेषु नादयन्तं, भयभीताः अभवन्। त्वया केशिं दुष्टं हतम्, जनार्दन, तस्मात् लोके 'केशव' इति नाम प्रसिद्धं भविष्यति। शुभं ते अस्तु; अहम् इदानीं गच्छामि, पुनः कंसयुद्धे आगमिष्यामि। श्वः त्वां द्रष्टुं आगमिष्यामि, केशिहन्तर्। यदा कंसः, उग्रसेनपुत्रः, स्वसैन्येन सह हतः भविष्यति, तदा त्वं भूमिभारहरः भविष्यसि। तत्र, विविधानि युद्धानि अद्भुतानि, त्वया नेतानि, जनार्दन, मया द्रष्टव्यानि। अतः अहम् गच्छामि, गोविन्द, देवकार्यं महद् कृतम्। सर्वं ज्ञातं त्वया; शुभं ते अस्तु, अहम् प्रस्थानं करिष्यामि।" नारदः गच्छति, कृष्णः गोपालैः पूजितः, गोकुलं प्रविष्टवान्, गोपीजनस्य एकमात्रदृष्टिपथः अभवत्। अक्रूरः अपि, एकाकी शीघ्ररथेन, नन्दस्य गोकुलं प्रति कृष्णं द्रष्टुं प्रयाणं कृतवान्। अक्रूरः चिन्तयति—"मत्तः अधिकभाग्यवान् कश्चित् नास्ति, यतः अहं चक्रधरस्य, स्वांशेन अवतरतः, मुखं द्रक्ष्यामि।" "अद्य मम जन्म सफलम्, रात्रिः शुभा, यतः विष्णोः, पद्मपत्रनयनस्य, मुखं द्रक्ष्यामि। अद्य मम नेत्राणि सफलानि, अद्य मम वचनानि सफलानि, यतः विष्णुं दृष्ट्वा संवादः भविष्यति। विष्णोः तद् मुखं, पद्मनयनं, स्मृतिमात्रेण पापं नाशयति, अहं तद् द्रक्ष्यामि। यस्मात् वेदाः वेदाङ्गानि च उत्पन्नानि, तं परमधामं, भगवत् तेजोमुखं द्रक्ष्यामि।" "यः यज्ञेषु पुरुषः, पुरुषोत्तमः, सर्वाधारः, लोकनाथः, तं द्रक्ष्यामि। इन्द्रः शतयज्ञैः पूज्य, अमराधिपत्यं प्राप्तवान्, तं अनादिकेशवं द्रक्ष्यामि। न ब्रह्मा, न इन्द्रः, न रुद्रः, न अश्विनौ, न वसवः, न आदित्याः, न मरुद्गणः, तस्य स्वरूपं जानन्ति; स हरिः माम् स्पृशिष्यति।" "यः सर्वात्मा, सर्वज्ञः, सर्वः, सर्वभूतस्थः, सर्वव्यापकः, सः मया सह संवादं करिष्यति। यः मत्स्यकूर्मवराहाश्वसिंहादिरूपेण जगत् रक्षितवान्, अजः, सः अद्य मया सह संवादं करिष्यति।" "इदानीं लोकनाथः, स्वेच्छया मानवत्वं स्वीकृत्य, कार्यार्थं शरीरं धारयित्वा, अविकृतः स्थितः। अनन्तः, पृथिवीं स्थिरां धारयन्, लोकार्थं अवतरितः, सः 'अक्रूर' इति मां सम्बोधयिष्यति।" "पितृपुत्रमित्रभ्रातृमातृबन्धुसंयुक्तं इदं मोहजालं, लोकैः न पराजितम्; पुनः पुनः नमामि। यस्मिन् मनः स्थाप्य, महदज्ञानं तर्यते, तस्मै अज्ञानरूपयोगिने, ज्ञानमूर्तये नमः।" "यज्ञैः यजमानैः 'यज्ञपुरुषः', सात्वतैः 'वासुदेवः', वेदान्तविद्भिः 'विष्णुः' इति कथ्यते; तं नमामि।" "यथा लोकस्थानं तस्मिन् प्रतिष्ठितम्, सत्-असत् तस्य सत्ये विश्रान्तम्; सः मां अनुग्रहीतुं इच्छेत्।" "यत्र स्मरणं सर्वमङ्गलं ददाति, तं शाश्वतं अजं पुरुषं हरिं, शरणं गच्छामि।" एवं विष्णुं मनसा भक्त्या नम्रः चिन्तयन्, अक्रूरः सूर्यस्य उदयकाले गोकुलं प्राप्तवान्।