श्रीपराशर उवाच— एवं निश्चित्य दुष्टहृदयः कंसः, वीर्यशाली यदुकुलोत्पन्नः अक्रूरं समाहूय, रामजनार्दनयोः वधार्थं तं संबोधितवान्। स तु कंसः, “भो दानपते! मदनुग्रहार्थं यथोक्तं कुरु। रथमारुह्य नन्दस्य गोपग्रामं गच्छ। तत्र वसुदेवस्य उभौ पुत्रौ, विष्णोः अंशसम्भूतौ, मम नाशाय जातौ, पापात्मानौ च, तौ वर्धमानौ। मम महद् धनुर्महोत्सवः चतुर्दश्यम् अत्र भविष्यति। तौ गृहीत्वा मल्लयुद्धाय आनय। चाणूरमुष्टिकौ मम मल्लौ, युद्धविशारदौ, ताभ्यां सह तौ युद्धं करिष्यतः, सर्वलोकः तद् युद्धं पश्यतु। मम प्रमुखमहामात्रेण प्रेरितः कुण्डलयापीडः हस्ती, तौ वसुदेवात्मजौ बालावपि, पापौ, हन्तुं यतिष्यते। ततः वसुदेवं च पापात्मानं नन्दगोपं च हत्वा, तस्य पितरं दुष्टचेतसं उग्रसेनं अपि हनिष्यामि। तदनन्तरं, ये गोपाः मम शत्रवः, मम विनाशाय यतन्ते, तेषां सर्वेषां गोवित्तं च सम्पदः च ग्रहिष्यामि। त्वां विना, हे दानपते, सर्वे एते यदवाः मम शत्रवः एव। अहं तान् एकैकशः विनाशयिष्यामि। तदा अहं समग्रं यदुवंशं कण्टकवर्जितं स्थापयिष्यामि। अतः, वीर, मम प्रियार्थं त्वं गच्छ। यथा माहिषाय घृतदध्यानि आनयन्ति, तथा त्वं स्वजनान् शीघ्रं गोपालान् आनयितुं निर्देशय।" एवं कंसेन समादिष्टः, अक्रूरः द्विजश्रेष्ठः, कृष्णदर्शनलालसः, हृष्टः अभवत्। स राजा-समक्षं "एवं भविष्यति" इति उक्त्वा, शोभनं स्वं रथमारुह्य, मधुप्रियायाः मथुरानगर्याः निर्गतः। ततः श्रीपराशर पुनरुवाच— कंसस्य दूतः, महाबलवान् केशी नाम अशुरः, कृष्णवधकामनया वृन्दावनं प्रविष्टः। स भूमिं खुरैः विदारयन्, पुच्छवेगात् मेघान् विक्षिपन्, चन्द्रसूर्यपथेषु वेगेन धावन्, गोपालान् अभिदुद्राव। तस्य हिन्हानादेन, गोपालाः, अश्वपालाः, भीताः गोप्यः च, सर्वे गोविन्दं शरणं जग्मुः। तेषां "त्रायस्व, त्रायस्व" इति विलपितं श्रुत्वा, मेघगम्भीरया वाचा गोविन्दः अवदत्— "अलम् भयेन, गोपाः! किं केशिनः प्रति भीताः? यूयं गोपजाताः, भीतैः धैर्यं नष्टम्। किमस्य नीचस्य, राक्षसशक्तिसंयुक्तस्य, व्याघूर्णमानस्य अश्वस्य, हिन्हानादेन भयं विना? आगच्छ, आगच्छ, दुष्ट! अहं कृष्णः अस्मि, यथा पिनाकधारी रुद्रः पूष्णः, तथा तव दन्तान् सर्वान् मुखात् निष्क्षिपामि।" एवं समुच्चार्य हस्तताळं कृत्वा, गोविन्दः केशिं प्रति अग्रे गतः। तदा केशी, विशालमुखः, कृष्णं प्रति वेगेन धावन्। जनार्दनः, भुजं सर्पवद् कृत्वा, तं दुष्टाश्वं मुखे प्रवेशयामास। कृष्णस्य भुजः केशिमुखे प्रविश्य, तस्य दन्ताः भग्नाः, श्वेतमेघखण्डवत् पतिताः। कृष्णस्य भुजः केशिदेहे स्थित्वा, बलवत्तरः अभवत्, यथा रोगः उपेक्षितः वर्धते, तथैव। तदा केशिनः ओष्ठौ विदीर्णौ, रक्तफेनयुतं बहु वात्स्यन्, नेत्रे चक्रे, विवृतजवः, विवृतमुखः च। पतितः सः भूमौ, पुच्छेन विंदन्, स्वेदसिक्तदेहः, मलमूत्रं विसृज्य, निर्बलः अभवत्। तस्य राक्षसस्य, विवृतमुखगह्वरस्य, कृष्णभुजप्रहारात्, स भूमौ विदीर्णः, विद्युताहतः वृक्ष इव, पतितः। तस्य अश्वस्य द्वौ पादौ, अर्धपीठं पुच्छं च, कर्णैकं नेत्रं नासिका च, विदीर्णस्य द्वे भागे विराजेते स्म। ततः केशिनं हत्वा, कृष्णः प्रमुदितैः गोपालकैः परिवृतः, तिष्ठन्, अव्यथितदेहः, प्रशान्तचित्तः, स्मयमानः अभवत्। तदा गोप्यः गोपाः च, केशिवधं दृष्ट्वा, विस्मिताः, कमललोचनं कृष्णं, स्नेहमाधुर्ययुक्तं, स्तुत्वा तुष्टुवुः। तस्मिन् समये, मुनिश्रेष्ठ, अहं नारदः, मेघेषु गुह्यस्थितः, केशिवधं दृष्ट्वा हृष्टः अभवम्। "साधु साधु, विश्वनाथ! त्वदीयया लीलया, अच्युत, देवपीडायुक्तः अयं केशी हतः। युद्धोत्सुकः अहं स्वर्गात् अत्र आगतः, इदं अद्भुतं नराश्वरूपयुद्धं द्रष्टुम्। तवावतारकृतानि कर्माणि, मधुसूदन, मम चित्तं विस्मयसन्तोषाभ्यां पूरितम्। इन्द्रादयः अपि अस्य अश्वस्य भीताः, स मेघावलोकनं कृत्वा हिन्हानदं कुर्वन्। त्वया केशिवधात्, जनार्दन, त्वं लोके 'केशव' इति ख्यातिं लप्स्यसे। स्वस्ति अस्तु; अहं गच्छामि, कंसयुद्धे पुनः आगमिष्यामि। श्वः त्वां द्रक्ष्यामि, केशिनाशन। कंसः उग्रसेनपुत्रः स्वजनैः सह हन्यते चेत्, त्वं भूमिभारहरणाय भविष्यसि। तत्र नानाविधानि युद्धानि अद्भुतानि जनार्दन त्वया नीतानि द्रष्टव्यानि मया। अतः अहं गच्छामि, गोविन्द, देवकार्यम् कृतम्। सर्वं तव विदितम्; स्वस्ति ते अस्तु, अहं प्रयामि।" इति श्रीविष्णुपुराणे पञ्चदशोऽध्यायः समाप्तः, षोडशश्च प्रारभते।