यदा कालियः सर्पः निगृहीतः, तुङ्गद्रुमो गर्वितः भग्नः, पूतना निहता, शकटः चापि विपर्यस्तः अभवत्, तदा नारदः कंसस्य समीपम् आगत्य, देवक्या गर्भपरिवर्तनादारभ्य यशोदायाः पर्यन्तम्, क्रमशः सर्वं यथावत् कंसाय निवेदयामास। तदेतत् सर्वं देवानां समीपात् आगतः नारदात् श्रुत्वा, दुष्टबुद्धिः कंसः वसुदेवस्य प्रति क्रोधेन समाक्रान्तः अभवत्। स क्रोधवशात् सर्वान् यादवांश्च सभायाम् अवमन्य, यादवकुलम् अपि निन्दित्वा, किं कर्तव्यं इति चिन्तयामास। सः मनसि चिन्तयन्, ‘‘यावत् रामकृष्णौ बालावेव स्यातां, न तावत् तौ मया हन्तव्यौ; यदा तौ युवानौ भविष्यतः, तदा तौ दुर्जयौ भविष्यतः।’’ इति निश्चित्य, बलवत्तरं चाणूरं महाबलिनं मुष्टिकं च समाहूय, ताभ्यां मल्लयुद्धं विधाय, तौ दुष्टबुद्धी बालौ तयोः हस्ते निहन्तुं निश्चिन्तयामास। गोष्ठाद् व्रजात् महाधनुर्महोत्सवस्य निमित्तेन तौ आमन्त्र्य, यथासम्भवम् उपायैः तयोः विनाशं कर्तुम् उद्युक्तः अभवत्। श्वफल्कस्य वीर्यवान् पुत्रः अक्रूरः, यदूनां श्रेष्ठः, सः गोकुलं प्रेष्यते, तत्र रामकृष्णयोः आनयनाय। तत्रापि, भीषणः केशिनामकः घोरः अश्वः, वृन्दावने विचरन्, तौ महाबलः तयोः वधाय प्रेष्यते। कुबलयापीडः हस्ती, मुख्यमहामात्रेण प्रेरितः, आगते वसुदेवसुतौ गोपालकौ तत्र समागते, तौ हन्तुं नियोज्यते। एवं निश्चित्य, पापबुद्धिः कंसः अक्रूरं वीरं यदुकुलोत्कृष्टं समाहूय, रामजनार्दनयोः वधाय तं सम्बोध्य उवाच— ‘‘भोः दानपते, मम प्रियार्थं यथाज्ञप्तं कुरु; रथमारुह्य नन्दस्य गोकुलं गच्छ। तत्र वसुदेवस्य द्वौ पुत्रौ, विष्णोः अंशसम्भूतौ, मम विनाशाय जातौ, दुष्टौ च, तौ वर्धमानौ। मम महाधनुर्महोत्सवः चतुर्दश्यां भविष्यति; तत्र तौ मल्लयुद्धाय आनय। चाणूरमुष्टिकौ मम मल्लौ युद्धविशारदौ ताभ्यां सह युध्येतां, सर्वलोकः तयोः युद्धं पश्यतु। कुबलयापीडः हस्ती, मुख्यमहामात्रेण प्रेरितः, तौ वसुदेवसुतौ पापौ बालकौ च हन्तुं यत्नं करिष्यति। ततः वसुदेवं दुष्टं नन्दगोपं च निहत्य, तस्य पितरं दुरात्मानं उग्रसेनं अपि हन्तास्मि। पश्चात् सर्वं गोपानां धनं पशून् च, ये मम वैरिणः, मम विनाशाय यतन्ते, तेषां सर्वं हरिष्यामि। त्वां विना, हे दानपते, सर्वे यादवाः मम शत्रवः; तान् एकैकशः विनाशयितुम् इच्छामि। तदा अहं समग्रं यादवराज्यं कंटकरहितं स्थापयिष्यामि; अतः त्वं वीर, मम प्रियार्थं प्रस्थितुम् अर्हसि। यथा घृतं दधि च महिषाय समानीयते, तथा त्वं स्वजनान् शीघ्रं गोपालान् आनयितुम् आदेशय।’’ इति। एवं कंसस्य आज्ञां श्रुत्वा, अक्रूरः महाभक्तः द्विजश्रेष्ठः, कृष्णदर्शनलालसः, प्रहृष्टचित्तः अभवत्। ‘‘एवं भविष्यति’’ इत्युक्त्वा, सः स्वर्णरथं समारुह्य मधुपुरीं मथुरां निष्क्रान्तः। एतेनैव काले, श्रीपराशरः उवाच— केशी नाम दानवः, कंसस्य दूतो महाबलः, कृष्णवधकामनया वृन्दावनं प्रविष्टः। तस्य खुरैः भूमिः विदीर्णा, पुच्छचालनात् मेघाः विकीर्णाः, स चन्द्रसूर्यपथेषु वेगेन धावन्, गोपालान् अभ्यधावत्। तस्य हेषितध्वनिना गोपालकाः, अश्वपालाश्च, भीताः गोप्यः च, सर्वे गोविन्दं शरणं ययुः। ‘‘त्राहि, त्राहि!’’ इति तेषां क्रन्दितं श्रुत्वा, गोविन्दः मेघगम्भीरया वाचा अवदत्— ‘‘अलमत्र भीत्या, गोपाः! केशिनः किं भीरुत्वेन? युष्माकं मध्ये, गोपजातानां, भीतिवशात् धैर्यं नष्टम्। किमस्य हीनस्य, हेषितमात्रेण भीतिजनकस्य, दानवप्रेरितस्य, दुष्टस्य अश्वस्य, लीलया कर्तव्यं अस्ति? आगच्छ, आगच्छ, दुष्ट! अहं कृष्णः अस्मि, यथा पिनाकधारी पूष्णः, तथा ते सर्वदन्तान् मुखात् निपातयिष्यामि।’’ इति। एवं उक्त्वा, हस्ततालं कृत्वा, गोविन्दः केशिं प्रति अग्रे जगाम। तदा दानवाश्वः मुखं प्रसार्य, वेगेन कृष्णं प्रति धावितः। जनार्दनः स्वबाहुं भुजङ्गवद् आकृष्य, तं केशिनं मुखे प्रवेश्य, तस्य दुष्टस्य अश्वस्य दन्तान् विदलितवान्। कृष्णस्य बाहुः केशेः शरीरे प्रविश्य, बलवत्तरः अभवत्, यथा रोगः उपेक्षितः वृद्धिं याति, तथा। तस्य ओष्ठौ विदीर्णौ, रुधिरं फेनयुक्तं बहु निष्क्रान्तम्, नेत्रे चञ्चलिते, मुखं विवृतम्, जिह्वा मुक्तवति। भूमौ पादाभ्यां मलमूत्रं विसृज्य, स्वेदेन सिक्तः, दीनः, शक्तिहीनः, सः पतितः। तस्य दानवस्य, मुखं विवृतं, कृष्णस्य बाहुना ताडितः, विद्युत्पातेन द्रुमवत्, द्विधा भूतः भूमौ पतितः। अश्वस्य द्वे पादे, अर्धं पृष्ठं पुच्छं च, कर्णः एकः, नेत्रं एकं, नासिका एकं च, द्विधा कृतस्य तस्य तेजस्विनः अर्धे अदृश्येताम्। एवं केशिनं निहत्य, कृष्णः हृष्टैः गोपालकैः परिवृतः, तत्रैव स्थितः, न श्रान्तः, न च क्लिष्टचित्तः, स्मितमुखः। तदा गोप्यः गोपाश्च, केशिनः निधनं दृष्ट्वा, विस्मिताः, पद्मनयनं कृष्णं प्रेम्णा स्तुतिं चक्रुः।