तदा भगवान् श्रीकृष्णः व्रजवासिनः संबोध्य एवमुवाच—दर्शनं त्रयी च वेदाः, वाणिज्यं च शासनं च, एते चत्वारः विद्याशाखाः; अधुना मम वाक्यं शृणु वाणिज्यस्य विषये। कृषिः, वाणिज्यं, पशुपालनं च—एते त्रीणि जीविकावृत्तयः; भाग्यवन्, एषु तिसृषु वृत्तिषु वाणिज्यं एकं शाखा भवति। कृषकानां कृषिः जीविका, वणिजां वाणिज्यं, अस्माकं तु गावः परमं जीवनं; एवं वाणिज्यं तिसृषु विभागेषु विभाग्यते। स्वकर्मणि येषां विद्या, सा एव तेषां परमा देवता; सा एव पूज्या मान्या च, सा एव तेषां परमाश्रयः। यदि कश्चित् स्वस्य न विद्यां परस्य सम्पदां समर्प्य पूजयति, स शुभफलम् न प्राप्नोति, निहि लोके न परत्र। क्षेत्रस्य अन्ते सीम्नि, तस्य परे वने, तस्य च परे गिरौ—एते सर्वे अस्माकं परमाश्रयाः। नात्र द्वारं न वेष्टनं, न गृहस्थाः न भूमिपाः; यावत् जगति, यथाचक्रचराः, तादृशः सुखी न कोऽपि। एतेषु गिरिषु वनेषु च इच्छारूपिणः प्राणिनः स्वेच्छया रूपाणि गृह्णन्ति, स्वस्वशैलशिखरेषु रमन्ते। यदा ते प्राणिनः निष्कास्यन्ते, तदा गिरयः सिंहादिरूपिणः तान् वनवासिनः हन्ति। अतः पर्वणि पर्वतयज्ञः गोयज्ञश्च कार्यः; किं नः इन्द्रेण? गावः, पर्वताः, अश्वाः, देवताः—एते अस्माकं। ब्राह्मणाः मन्त्रयज्ञे रता, कृषकाः हलयज्ञे, वयं तु पर्वतगोयज्ञयोः रताः, वने पर्वते च वसामः। अतः गोवर्धनगिरिः विविधैः नैवेद्यैः त्वया पूज्यः सम्पूज्यश्च; पशवः विधिवत् यज्यन्तां। ग्रामस्य सम्पूर्णं समुदायं संहृत्य, ब्राह्मणान् सर्वांश्च कामुकान् निर्विघ्नं भोजय। यदा पूजा कृता, हवनं च सम्पन्नं, ब्राह्मणाः च भोजिताः, तदा गवां गणाः शरद्विकचमाल्यैः भूषिताः विचरन्तु। यदि मेयं मतं गोपालैः हर्षेण क्रियते, तदा गावः, पर्वतः, अहं च तृप्तिं लभेमहि। एवं श्रीकृष्णस्य वचः श्रुत्वा, नन्दादयः व्रजवासिनः प्रमुदितमुखाः ‘शुभम्, शुभम्’ इति प्राहुः। ‘कुमार, तव मतं उत्तमम्; यथोक्तं सर्वं करिष्यामः, पर्वतयज्ञः क्रियताम्।’ इति निश्चित्य, व्रजवासिनः पर्वतयज्ञं चक्रुः; तैः दधि, पायसं, मांसं, अन्यानि च पर्वते समर्पितानि। शतशः सहस्रशः च ब्राह्मणान् भोजयित्वा, आगतानपि अन्यान्, यथापूर्वं श्रीकृष्णेन निर्दिष्टम्। ततः पूजिताः गावः पर्वतं प्रदक्षिणमकरोत्; वृषभाः च नादन्तः जलधाराकलभाः इव आसन्। अथ श्रीकृष्णः गिरिशिखरे स्वरूपं धारयन्, ‘अहं पर्वतः’ इति घोषयन्, गोपश्रेष्ठैः प्रदत्तं बहु नैवेद्यं भुञ्जानः। अन्येन स्वरूपेण सः गोपालैः सह शिखरमारोह्य, द्वितीयं स्वदेहं प्रादर्शयत्, पर्वतं पूजयामास। यदा सः दृष्टेः अन्तर्धानमगात्, तदा गोपाः वरान् लब्ध्वा, पर्वतं स्वगोष्ठं कृत्वा, स्वग्रामं प्रत्यागच्छन्। एवं पर्वतयज्ञे विघ्नकृत्ये, श्रीपराशर उवाच—इन्द्रः क्रुद्धः संवर्तकनां मेघगणं सम्बोध्य आज्ञापयत्, ‘मे मम वाक्यं श्रुत्वा, त्वम् अविलम्बेन मम आदेशं पालय। नन्दगोपः अल्पबुद्धिः, अन्यैः गोपैः सहितः, कृष्णे आश्रित्य, तस्य बलम् अवलम्ब्य, यज्ञविघ्नं कृतवान्। तेषां जीविका गवां कृते; तस्मात् मम आज्ञया ताः गावः वर्षेण पीड्यन्तां। अहम् अपि गजसन्निभं शिखरं आरोह्य, वातवर्षस्रवणे साहाय्यं करिष्यामि।’ एवं तेन आज्ञप्ताः मेघाः तीव्रं वातवर्षमुत्पाद्य, गावः क्लेशयामासुः। ततः क्षणेन भूमिः, दिशः, नभः च एकेन महाप्रवाहेण व्याप्तम्। घनघर्जितैः, विद्युत्प्रभयाः भीतैः, दिशः शब्देन पूरिताः, धाराभिः वर्षा प्रावृशत्। अनवरतवर्षेण जगत् तमसि निमग्नम्, ऊर्ध्वे अधस्तात् सर्वत्र निमग्नमिव अभवत्। गाः त्वरितवर्षवायुनिपीडिताः, जिह्विताः, पृष्ठोरूशिरःकण्ठानि क्लान्तानि। काश्चित् गावः वत्सान् उपवेष्ट्य स्थिताः, अन्याः वत्सवियोगात् प्रवाहेण नीताः। वत्साः दुःखितमुखाः, वातकम्पितग्रीवाः, कृष्णाय मंदं रुदन्तः, इव साहाय्यं याचमानाः। सर्वं व्रजवासिनां, गोपगोपिकानां, गवां च महतीं पीडां दृष्ट्वा, हरिः मaitreya, गम्भीरं चिन्तयामास। ‘एष इन्द्रेण, यज्ञविघ्नद्वेषेण, कृतम्; अधुना एतत् सर्वं गोष्ठं मयाऽवश्यं रक्षितव्यम्। धैर्येण, एषः महापर्वतः शिखरसमूढः, मया उत्पाट्य, छत्रमिव गोष्ठे ध्रियते।’ एवं निश्चित्य, श्रीपराशर उवाच—कृष्णः क्रीडया एकेन हस्तेन गोवर्धनं महापर्वतं उत्पाट्य, हर्षेण धृतवान्। सः पर्वतं सम्प्रसार्य, स्मितपूर्वकं गोपान् उवाच—‘शीघ्रं प्रविशन्तु; वर्षा निरुद्धा।