कृष्णस्य बाल्यलीलाः केशवः, यः वराहरूपेण पृथिवीं जगच्च शूकरशृङ्गाग्रे समुद्धृतवान्, स सर्वदा भवतः पातु। सर्वव्यापी केशवः, यः नरसिंहरूपेण शत्रोः उरः तीक्ष्णनखैः विदारयामास, स सर्वत्र भवतः रक्षां करोतु। वामनः, यः क्षणमात्रे त्रिविक्रमरूपं गत्वा स्वपदाभ्यां त्रीन् लोकान् व्याप्य तिष्ठति, यस्य आयुधानि दीप्तानि, स सदा भवतः पातु। गोविन्दः शिरसि, केशवः कण्ठे, विष्णुः गुप्ताङ्गे च उदरे, जनार्दनः ऊरुषु च पादयोः च भवतः रक्षां करोतु। अजरः अव्ययः नारायणः, स्वच्छन्दाधिपत्यस्वामी, भवतः मुखं, भुजौ, करौ, मनः, सर्वेन्द्रियाणि च पातु। ये शत्रवः—पिशाचा, कूष्माण्डाः, राक्षसाश्च—तेषां नाशः शङ्खनिनादेन शार्ङ्गचक्रगदाखड्गैः क्रियेत। वैकुण्ठः सर्वेषु दिशासु, मधुसूदनः विदिक्षु, हृषीकेशः व्योम्नि, भूमिपतिः भूमौ भवतः रक्षां करोतु। एवं संरक्षणविधिं कृत्वा, नन्दः शिशुं शय्यायां यानकस्याधः स्थापयित्वा सुप्तवान्। ततः गोपाः, मृतायाः पूतनायाः विशालं देहम् दृष्ट्वा, परमभीताः विस्मिताश्च अभवन्। एकदा, यदा मधुसूदनः यानकस्याधः शयानेन, स पादाभ्यां स्तन्यलाभकामः आकाशे पादौ प्रसार्य रुदितुम् आरब्धवान्। तस्य पादप्रहारेण यानकं विपर्यस्तम्, पात्राणि भाण्डानि भग्नानि, तच्च यानकं प्रतिलोमं पतितम्। ततः, हे द्विजश्रेष्ठ, सर्वे गोपाः गोप्यश्च, उच्चैः शब्दं कृत्वा, शिशुं प्रपद्मस्थितं दृष्ट्वा समुपाजग्मुः। गोपाः अपृच्छन्—"केन, केन इदं यानकं विपर्यस्तम्?" तत्र बालकाः ऊचुः—"एष शिशुः एतद् अपातयत्।" पुनः गोपाः महदाश्चर्येण पूर्णाः अभवन्; नन्दोऽपि अत्याश्चर्येण शिशुं गोदारेण जग्राह। यशोदा, या गोप्यः च, यानकस्योपरि आरोह्य यत्र पात्राणि पतितानि तानि सञ्चिन्वतीः, ताः दध्ना, पुष्पैः, फलैः, अक्षतैश्च यानकं पूजयामासुः। तत्रैव गोकुले, वसुदेवस्य प्रेरणया, गर्गः गुप्ततया गोपेषु तयोः द्वयोः बालयोः संस्कारं कृतवान्। गर्गः, मुनिपुङ्गवः, ज्येष्ठं "राम" इति, अपरं "कृष्ण" इति नामानि विवेकपूर्वकं दत्तवान्। क्षणमात्रेण तौ द्वौ जानुभ्यां सञ्छलन्तौ व्रजे विचरन्तौ अभवताम्। तयोः गात्रे गोमयभस्माभ्यां लिप्ते, सर्वत्र विचरन्तौ, न यशोदा न रोहिणी तौ निग्रहीतुं शेकतुः। गोष्ठे क्रीडन्तौ, पुनः नवजातवत्सानां पृष्ठे गत्वा तयोः पुच्छं आकर्षयन्तौ, तदा तौ तत्क्रियायां प्रवृत्तौ। यदा यदा यशोदा तौ एकत्र क्रीडन्तौ पश्यति, तदा तौ निग्रहीतुं न शक्ता, क्रीडायां चञ्चलत्वात्। यशोदा, दण्डं गृहित्वा, क्रुद्धा कृष्णमुपगम्य, कमलदलायतलोचनं कृष्णं तिरस्कारपूर्वकम् उपालभत। सा उवाच—"यदि शक्नोषि, चपलविनोदं कुरु!" इत्युक्त्वा स्वकार्ये प्रवृत्ता। तदा, सा कार्यनिरता सती, स दमद्रुमं आकर्षन्, द्वयोः अर्जुनयोः मध्ये गतवान्। यदा स दमद्रुमं पार्श्वे आकर्षन् अर्जुनयोः मध्ये प्रविष्टवान्, तदा तयोः उच्चशाखाः भग्नाः, अर्जुनद्रुमौ पतितौ। तदा, महानिनादं श्रुत्वा, व्रजवासिनः सन्त्रस्ताः समागत्य, महान् अर्जुनद्रुमपातं दृष्ट्वा विस्मिताः। अर्जुनयोः शाखे भूमौ पतिते, शिशुः नवोदितदन्तः, स्फुरितस्मितः, तयोः मध्ये दृश्यते। पाशेन उदरे बद्धः स बालः "दामोदर" इति प्रसिद्धः अभवत्। ततः सर्वे वयोवृद्धा गोपाः नन्दपुरोगमाः, भीताः, घोरं निमित्तं चिन्तयन्तः, परस्परं समालोचयन्। ऊचुः—"नास्माकं किमपि कर्तव्यमस्ति; अन्यं महावनं गच्छामः। अत्र बहूनि आपद्भयदायकानि दृश्यन्ते।" पूतनामरणं, यानकविपर्यासः, अर्जुनद्रुमपतनं—एतानि सर्वाणि न वायोः नापि अन्यस्य निमित्तस्य कारणेन जातानि। एवं निश्चित्य, सर्वे व्रजवासिनः स्वस्वकुटुम्बेभ्यः ऊचुः—"शीघ्रं गच्छाम, विलम्बं मा कुरुत।" ततः, क्षणेनैव, व्रजवासिनः रथैः गोभिः सह, गणशः गच्छन्तः, वत्सान् बालांश्च चालयन्तः, प्रस्थिताः। क्षणेनैव व्रजभूमिः सर्ववस्तुभिः जनैश्च शून्या अभवत्, काककाकीभिः पूरिता। वृन्दावनं कृष्णेन, यस्य कर्म सहजमेव, शुद्धेन चेतसा, गवां वृद्ध्यर्थं चिन्तितम्। तत्र, हे द्विजश्रेष्ठ, ग्रीष्मेऽपि वृष्टिकालेव नवधान्यानि सर्वत्र उत्पन्नानि। एवं सर्वे व्रजवासिनः रथैः गोभिः सह, अर्धचन्द्राकारेण वृन्दावने स्थिताः। तत्र रामः दामोदरश्च गोपालबालकौ अभवताम्; गोष्ठे सह क्रीडन्तौ विचरन्तौ। तौ मयूरपिच्छमुकुटाभरणौ, वनमाल्यलसन्तौ, वेणुं पत्रवाध्यं च वादयन्तौ, मधुरध्वनिं निर्मिमातुः। तयोः केशा वयस्यकाकपक्षसदृशाः, अग्निसुतवत् रूपेण, हसितं कृत्वा, विचरन्तौ, बलेन महान्तौ। एवं कृष्णरामयोः बाल्यलीलाः पावनाः गोकुले वृन्दावने च प्रवृत्ताः।