प्रलम्ब महाबाहो केशि धेनुक पूतनारिष्टादयः सर्वे चान्ये, एतेषां मध्ये कंसः स्ववचो व्याहरति स्म—“श्रूयतां मम वाक्यम्। देवाः पुनः पुनः दुष्टबुद्ध्या मां हन्तुम् इच्छन्ति स्म; शक्रः स्वयम् अपि मां पीडयामास, किन्तु अहं तान् किंचित् न गणयामि। किं तेन शक्रेण, यस्य बलं स्वल्पम्? किं वा तेन हरेः, यो एकाकी विचरति? किं तेन दैत्यहन्त्रा हरेः, दोषान्वेषिणा? किं कर्तुं शक्यं तैः आदित्यैः, तैः वसुभिः, येषां बलं सीमितम्? किं वा तैः मरुद्भिः, येन केनचित् अमरैः, ये सर्वे मम बाहुबलेन निगृहीताः? किं नाहं स्वयम् अमरपतिं समरे दृष्टवान्, यः स्वबाणांश्च पीठे निधाय, वक्षः प्रत्याहृत्य पलायितवान्? यदा शक्रेण मद्रदेशे वृष्टिः निरुद्धा, तर्हि किं? मद्रैः विदारिताः मेघाः यथाकामं जलं मुञ्चन्ति स्म। अस्ति कश्चन भूमौ भुजबलभीषणः राजा, यो न सर्वथा जरासंधस्य वशे न गतः? अमराणां मध्ये, हे दैत्यश्रेष्ठ, मम तिरस्कार एव; हास्यस्पदाः ते, यथा अन्येऽपि तेषु। तथापि, हे दैत्येश्वराः, अहम् अधिकतरं प्रयत्नं करोमि तेषां दुष्टानां नाशाय, यतस्ते पापकृतबुद्धयः। तस्मात् ये लोके ख्याताः, ये च यज्ञकर्माणि कुर्वन्ति, ते सर्वे सम्पूर्णतया वध्याः, देवद्वेषाय। यदि मम मृत्युः, या पूर्वं जातः, पुनरपि आगच्छेत्, तर्हि तदस्तु—एवं देवक्याः कुक्षिजा कन्या उक्तवती। अतः, यत्र कुत्रापि लोके विशिष्टाः बालकाः, यत्र वा अतिबलसम्पन्नः बालः दृश्यते, सः यत्नेन हन्तव्यः। एवमाज्ञाय असुरान् कंसः स्वगृहं प्रविवेश, वसुदेवं देवकीं च बन्धनात् मोचयामास। “युष्माकं गर्भस्थाः ये बालकाः मया हताः, ते निष्फलाः; अन्यः कश्चन बालः मम वधाय जातः। अतः शोकः मा भवतु; ते बालकाः तद्विधेयं प्राप्ताः। भवत्योः दोषात् तेषां प्राणाः नष्टाः।” एवं सान्त्वयित्वा मोचयित्वा च तौ, कंसः सन्दिग्धचित्तः पुनः अन्तःपुरं प्रविवेश, द्विजोत्तम। विमुक्तः वसुदेवः नन्दस्य रथं जगाम; नन्दमपि प्रमुदितं ददर्श, सः हर्षेण प्रोवाच—“मम पुत्रः जातः!” वसुदेवः अपि सस्नेहम् उक्तवान्—“शुभेन ते वृद्धावस्थायामपि पुत्रः जातः। यूयं सर्वे वार्षिकं करं नृपाय दत्तवन्तः; तस्मिन्नर्थे आगताः, अतः, धनिनः, स्थातुं न युक्तम्। यदर्थं आगतं, तत् सिद्धम्; किमर्थं तिष्ठसि? शीघ्रं स्वगोकुलं गच्छ। तत्र अपि मम पुत्रः रोहिण्याः जातः; सः अपि तव आत्मजवत् रक्ष्यः।” इति उक्त्वा, नन्दमुख्याः गोपाः स्वधनानि रथे स्थाप्य, करं दत्त्वा, बलिनः, प्रस्थिताः। ते गोकुले वसन्तः, निशि पूतनाख्या बालघातिनी सुप्तं कृष्णं गृहीत्वा स्तनं दत्तवती। या या बालके पूतनां स्तनं ददाति स्म, सः बालः तक्षणेन नश्यति स्म। किन्तु कृष्णः तस्याः स्थनं हस्ताभ्यां दृढमाकर्ष्य, कोपपूरितः, तस्याः जीवनं सह पयसा अपिबत्। साऽपि भीषणनिनदेन, स्रस्ताङ्गी, भूमौ पतिता, मृताऽभवत्, दृश्यमानस्य भीषणरूपा। तस्याः शब्देन विह्वलाः व्रजवासिनः कृष्णं पूतनायाः अङ्के स्थितं मृतां च तां दृष्टवन्तः। भयात् कृष्णं गृहीत्वा, द्विजश्रेष्ठ, यशोदा हस्तेन गोमयेन तं परिषिञ्च्य, दुष्टद्रव्यनिवारणाय चामरं वहन्ती दृष्टा। नन्दः अपि गोमयं गृहत्वा तस्य शिरसि स्थाप्य, रक्षाविधिं कृत्वा, मंत्रमिदं जपन्— “सर्वभूताधिपतिः हरिः त्वां रक्षतु, यस्य नाभिकमलं जगत् उत्पन्नम्। केशवः, यः वराहरूपेण पृथिवीं शृङ्गाग्रे धारयामास, सः त्वां रक्षतु। केशवः, सर्वगतः, यः नरसिंहरूपेण शत्रोः उरः नखैः विदारयामास, सः सर्वत्र त्वां रक्षतु। वामनः, यः क्षणेन त्रिविक्रमः अभवत्, यस्य पादविक्षेपैः त्रिलोकी व्यापिता, यस्यायुधानि दीप्तानि, सः सदा त्वां रक्षतु। गोविन्दः तव शिरः रक्षतु, केशवः कण्ठं, विष्णुः गुप्ताङ्गं च उदरं, जनार्दनः जङ्घे पादौ च रक्षतु। नारायणः, अक्षयस्वराट्, तव मुखं, बाहू, भुजौ, मनः सर्वेन्द्रियाणि च रक्षतु। ये च शत्रवः—पिशाचा, कूष्माण्डाः, राक्षसाश्च—ते शङ्खध्वनिना, शार्ङ्गचक्रगदाखड्गैः निहताः स्यु:। वैकुण्ठः सर्वतो दिशं रक्षतु, मधुसूदनः विदिशं, हृषीकेशः व्योम्नि, भूमिपतिः पृष्ठे रक्षतु।” एवं रक्षाविधिं कृत्वा, नन्दः शिशुं शक्राटतले शय्यायां शयितुम् स्थापयामास। गोपाः अपि पूतनायाः महाकायं मृतं दृष्ट्वा, परमभीताः, विस्मयं च जग्मुः। एकदा, मधुसूदनः शक्राटतले शयानः, पयः याचमानः, पादौ उत्क्षिप्य रुदितुम् आरब्धवान्।