देवैर् एवं स्तुत्या, सा देवकी कमलनयनं जगत्-रक्षणस्य कारणं गर्भे धृतवती। ततः सर्वलोकस्य जागरणाय, प्रभाते महानात्मा अच्युतः देवक्या पूर्वं प्रादुरभवत्। तस्य जन्मदिनं चन्द्रकिरणैः इव सर्वदिशः अतिशय-हर्षं प्रमोदं च आवहत्। धर्मात्मानः अधिकं संतोषं अनुभवन्; तीक्ष्णवाताः शांताः अभवन्; वन्यजीवाः सौम्यत्वं प्राप्ताः, जनाार्दनस्य जन्मे। नद्यः स्वस्वरैः क्रीडन्त्यः; गन्धर्ववर्याः गायन्तः, अप्सरसां गणाः नृत्यन्त्यः। दिवि भूमौ च देवाः पुष्पवर्षं कृतवन्तः; शान्ताः अग्नयः उज्ज्वलाः अभवन्, जनाार्दनस्य जन्मे। मध्यरात्रौ, सर्वाधारः जनाार्दनः जातः, मेघाः मन्दनिनादं कृत्वा पुष्पवर्षं कृतवन्तः। तं प्रस्फुरितनीलोत्पलदलसदृशं, चतुर्भुजं, श्रीवत्सचिह्नं वक्षसि दृष्ट्वा वसुदेवः स्तुतवान्। तं वाणीभिः प्रसन्नचित्तेन पूज्य, कंसस्य भयात् वसुदेवः तं विवेकी तदा संबोधितवान्, द्विजश्रेष्ठ। त्वं देवाधिदेवः शङ्खचक्रगदाधरः इति प्रसिद्धः; एष दिव्यः रूपः, भगवन्, त्वया कृपया संहर। अद्य, भगवन्, कंसः त्वं अवतरितम् इति ज्ञात्वा मां हन्तुम् इच्छति; त्वं मम गृहे स्थितः। अनन्तरूपः, सर्वरूपसमाविष्टः, यो लोकान् गर्भेषु धारयति, स देवाधिदेवः स्वयम् शक्त्या बालरूपेण प्रकट्य कृपां कुर्यात्। सर्वात्मन्, चतुर्भुजम् एतत् रूपं संहर, यथा कंसः दुर्वृत्तः दितिसुतः तव अवतारं न जानीयात्। यत् पूर्वं पुत्रकाम्यया मम प्रतिज्ञातं, तत् अद्य सिद्धम्, देवि; अहं तव गर्भात् जातः। एवं उक्त्वा, भगवतः मौनम् अभवत्, मुनिवर। वसुदेवः तं रात्रौ आदाय बहिः निर्गतवान्। यत्र रक्षिणः अश्वाः योगमायया निद्रायाः अधीनाः, तत्र अनकदुन्दुभिः मथुरात् निर्गच्छन्तं न अवगच्छन्। तस्मिन् रात्रौ, मेघाः तीक्ष्णवृष्टिं कृतवन्तः, शेषः अनकदुन्दुभिं नागच्छत्, स्वकपाटेन तं आवृत्य। वसुदेवः विष्णुं गृहीत्वा, अतिगम्भीरां यमुनां प्रविष्टवान्, प्रवाहपूर्णां, जलं जानु-पर्यन्तम् आगतम्, तां च अतीर्णवान्। तत्र तटे, कंसस्य करं दत्वा, नन्दं गोपांश्च मथुरात् आगतान् दृष्टवान्। तस्मिन् काले, यशोदा अपि योगमायया निद्रायाः अधीनाः, तां कन्यां प्रसूतवती, मैत्रेय, सर्वे योगमायया मोहिताः। वसुदेवः बालं स्थापयित्वा, कन्यां गृह्य, शीघ्रं तया रात्र्या यशोदा-शय्यां गतवान्। यशोदा जागरिता, नवजातं पुत्रं नीलोत्पलदलसदृशं दृष्ट्वा, महतीं प्रीतिं प्राप्तवती। वसुदेवः कन्यां गृह्य, स्वगृहं प्रत्यागतः, तां देवक्या शय्यायां यथापूर्वं स्थापयामास। ततः शिशोः शब्दं श्रुत्वा, रक्षिणः सहसा जागृत्य, देवक्या प्रसवम् कंसाय निवेदितवन्तः, द्विज। कंसः शीघ्रं आगत्य, कन्यां गृहीत्वा, देवकी कण्ठानुग्रहिता 'मुञ्च, मुञ्च' इति याचमानां दृष्ट्वा, तं निवारितः। स तां शिलायां निष्पात्य, सा विक्षिप्ता, आकाशे स्थित्वा, महद्रूपं धारयामास, शस्त्रधरां, अष्टबाहुम्। सा उच्चैः हास्य, क्रुद्धा, कंसं उवाच—'मूढ! किम् त्वया मम विक्षेपे लाभः? यो तव हन्ता जातः।' 'यः पूर्वं सर्वभूतानां देवतानां च मृत्युर्भूतः, स तव मृत्युर्भूतः। एतद् विचिन्त्य, शीघ्रं हितं कुरु।' एवं उक्त्वा, सा देवी दिव्यायुधगन्धमाल्यभूषिता, सिद्धैः स्तूता, कंसस्य पश्यतः आकाशे लीनाभवत्। ततः कंसः, मनसा व्याकुलः, प्रलम्बकेशिप्रमुखान् महासुरान् आह्वयित्वा, असुरश्रेष्ठान् संबोधितवान्। 'हे प्रलम्ब, महाबाहो! हे केशि! धेनुक! पूतना! अरिष्टादयः, अन्ये च सर्वे, मम वचनानि शृणु।' 'देवाः, दुष्टचेतसः, मम मरणाय बहुशः यत्नं कृतवन्तः, इन्द्रः अपि मां पीडितवान्, तान् न गणयामि।' 'इन्द्रस्य अल्पबलस्य, वा हर्याः एकाकिनः, वा दैत्यहन्तारः दोषान् अन्वेष्य, किं साध्यं?' 'आदित्यैः, वा वसुभिः, अल्पबलैः, वा मरुद्भिः, वा अन्यैः अमरैः, मम बाहुबलेन सर्वे पराजिताः, किं साध्यं?' 'नु अमराधिपः युद्धाय आगत्य, तीर्य, शरांश्च पीठे स्थाप्य, वक्षः पृष्ठीकृत्य, पलायितः दृष्टः।' 'इन्द्रः कदाचित् मद्रदेशे वृष्टिं निरोधयत्, किं तेन? मेघाः मद्रैः भग्नाः अपि, यथेष्टं जलं विसृज्य।' 'पृथिव्यां किं नु बाहुबलविक्रमैः राजानः, ये सर्वे जरासन्धं स्वामीति स्वीकारितवन्तः?' 'अमरेषु, दैत्यश्रेष्ठ, मम तिरस्कारः; हास्याः ते, अन्ये च सर्वे।' 'तथापि, दैत्यनाथाः, अधिकं यत्नं कर्तव्यं, तेषां दुष्टानां हान्यर्थम्, ते दुष्टचित्ताः।' 'तस्मात्, ये पृथिव्यां प्रसिद्धाः, यज्ञकर्तारः, ते सर्वे हन्तव्याः, देवद्रोहाय।' एवं भगवतो अवतारस्य, देवकी-वसुदेवयोः कृत्यस्य, यशोदा-कन्यायाः प्रकटस्य, कंसस्य भयस्य, असुराणां संकल्पस्य च कथा संपूर्णा।