अथ परमात्मा विष्णुः, यस्य रूपाणि अनन्तानि, स एव सर्वेषां भूतानां रूपेण विराजते—यक्षाः, राक्षसाः, दैत्याः, पिशाचाः, सर्पाः, दानवाः, गन्धर्वाः, अप्सरसोऽपि तस्यैव महात्मनः विष्णोः स्वरूपाणि भवन्ति। नक्षत्राणि, ग्रहाः, ताराः, विविधं नभः, अग्निः, आपः, वायुः, अहं च, इन्द्रियाणि च—एवं सर्वं जगद् विष्णुना व्याप्यते। स एव बहुरूपः भगवाञ्, यस्य रूपे दिवा च रात्रौ च पीडयितुः पीडितस्य च रूपेण समुद्रे तरङ्गवत् प्रवर्तेते। तत्र कालनिमिप्रमुखाः दैत्याः, मर्त्यलोकं जित्वा, जनान् दिवा-रात्रं पीडयन्ति। कालनिमिः, यं बलवान् विष्णुः पुरा निहन्ति स्म, स एव अद्य उग्रसेनपुत्रः कंसः नाम महान् असुरः जातः। अरिष्टः, धेनुकः, केशी, प्रलम्बः, नरकः, शुम्भः, बाणः बलेः पुत्रः—एते चान्ये च महाबलिनः, ये राजकुलानि उत्पन्नाः, दुष्टबुद्धयः, गण्यतां न यान्ति, मम गणनायाः परिमितिं न गच्छन्ति। अत्र बहुविधाः सेनाविभागाः, दिव्यरूपधारिणः देवाः, च मयि च दैत्याधिपतयः अहंकारयुक्ताः, महाबलिनः, अधिष्ठिताः। एतेन महत्या भारेण पीडिता, अमराधिपाः, अहं स्वयम् आत्मानं धारयितुं न शक्नोमि; तस्मात् भवद्भ्यः निवेदयामि। अतः, प्रभावन्तः, मम भारविनाशः क्रियतां, यथा अहं संतप्तः, अधः पातालं न पतामि। एवं पृथिव्याः वचनं श्रुत्वा, सर्वे देवाधिपतयः, पृथिव्याः भारहरणाय, ब्रह्माणं प्रेरयामासुः। तदा ब्रह्मा उवाच—यथा पृथिव्या उक्तं, तथा एव एतत्, दिविसदः; अहम्, शिवः, सर्वे च यूयं नारायणस्यैव अंशाः। तस्य एव शक्तयः, तत्रैव, श्रेष्ठत्वम्, हीनत्वं च, पीडकस्य पीडितस्य च अवस्थाः, परस्परं सन्ति। अथ वयं क्षीरसागरस्य उत्तमं तटं गच्छामः; तत्र हरिं सम्पूज्य, सर्वं तस्मै निवेदयामः। स जगदर्थाय, सर्वव्यापी आत्मा, विश्वसारः, स्वशुद्धांशेन भूमौ अवतीर्य धर्मं धारयति। एवं समालोच्य, श्रीपराशर उवाच—पितामहः देवैः सह तत्र गत्वा, एकचित्तेन, गरुडध्वजं विष्णुं स्तोतुं प्रचक्रमे। ब्रह्मा उवाच—त्वं वै परा च अपरा च विद्ये, यथा श्रुतिषु प्रतिपाद्यते; एते तव रूपे, हे भगवन्, साकारः च निराकारश्च। त्वं द्विविधं ब्रह्म, सूक्ष्मं स्थूलं च, हे सर्वज्ञ; शब्दब्रह्म, परं ब्रह्म, यद् ब्रह्मणः सारः। त्वं ऋग्वेदः, यजुर्वेदः, सामवेदः, अथर्ववेदः; शिक्षाः, कल्पाः, निरुक्तम्, छन्दः, ज्योतिषं च त्वमेव। इतिहासाः, पुराणानि, व्याकरणं च प्रभो; मीमांसा, न्यायशास्त्रं, धर्मशास्त्राणि च त्वमेव परमेश्वर। यद् आत्मनि, तद्वपुषि, तद्गुणेषु च उक्तं, हे आदिपुरुष, तत् आत्मस्वरूपात् अन्यन्नास्ति। त्वं अव्यक्तः, अनिर्वचनीयः, अचिन्त्यः, निरावरणः; अचिरकरचरणरूपः, शुद्धः, नित्यः, परः, परात्परः। त्वं श्रोता अकरणः, त्वं द्रष्टा अनयनः, नानारूपः, निरूपश्च; अचिरकरचरणः शीघ्रगामी, गृह्णाति, सर्वं वेत्ति, सर्वविज्ञेयः। त्वं सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरः, सर्वेषु सत्यम् आत्मरूपम्; यः त्वां पश्यति, तस्य परा विद्या जायते, पण्डितस्य तव परमं रूपं विना अन्यत् न स्थाप्यते, हे परमात्मन्। त्वं जगतः आधारः, लोकानां पालयिता; सर्वभूतानि त्वयि स्थितानि। यत् भूतम्, यत् भविष्यति, त्वमेव, सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरः, प्रकृतेः परः। एको देवः, चतुर्विधः, होतृरूपेण हविरादानः; त्वं तेजः, श्रीं च जगति ददासि। अनन्तरूपः, सर्वत्र चक्षुष्मान्, त्वं त्रिविक्रमः, सृष्टिं स्थापयसि। यथा एकः अग्निः, स्वरूपेण न विक्रियते, बहुधा विविधरूपेण प्रज्वलति, तथा त्वं, एकरूपः सन्, सर्वरूपाणि प्रपद्यसे, हे भगवन्। तव एकं परमं धाम, यत् ज्ञानेन ज्ञेयम् इति मुनयः पश्यन्ति, तत् अनन्यं; त्वत्तः अन्यत् नास्ति, नान्यद्रूपं, न भूतं, न भविष्यत्। त्वं साकारनिराकाररूपः, समष्टिव्यष्टिस्वरूपः; सर्वज्ञः, सर्वव्यापी, सर्वशक्तियुतः, ज्ञानशक्तिबलैश्वर्ययुक्तः। त्वं न कदापि क्षीयसे, न वर्धसे, स्वयम्प्रतिष्ठः, अनादिः, ईश्वरः; अलस्य, तन्द्रा, भय, क्रोध, कामादिभिः न स्पृश्यसे। निर्दोषः, परः, दुराप्तः, अच्युतः, अव्ययः धर्मः; सर्वेशः, परायणः, तेजसां सारः, अव्ययः। हे परमपुरुष, यस्य ध्यानं निरावरणं, निरुपाधि, महाश्रेयः धाम, तुभ्यं नमः। न च कारणात्, न अकारणात्, न च उभयतः तव शरीरग्रहणम्; केवलं धर्मसंरक्षणार्थं तव अवतारः। एवं स्तुत्वा, श्रीपराशरः उवाच—अजः भगवान्, तं स्तवं श्रुत्वा, विश्वरूपं प्रदर्शयन्, प्रमुदितचित्तः ब्रह्माणं प्राह। स भगवान् उवाच—ब्रह्मन्, यदि त्वं देवैः सह मत्तः किंचित् इच्छसि, तत् सम्यक् वद, तत् एव सिद्धं विद्धि। ततः ब्रह्मा, हरिं दिव्यं विश्वरूपं दृष्ट्वा, देवमध्येषु, विस्मयभक्तिपरिपूर्णचित्तः, पुनः तम् स्तोतुं प्रचक्रमे। ब्रह्मा उवाच—सहस्रबाहो, नानामुखपाद, अनन्त, तुभ्यं सहस्रशः नमः; जगतः सृष्टिसंहारपालक, तुभ्यं नमः। सूक्ष्मात् सूक्ष्मतरः, महतोऽपि महत्तरः, गुरुतरः, प्रकृतिबुद्धीन्द्रियातीतपरमात्मन्, त्वं कृपां कुरु। देव, एषा पृथिवी, पर्वतैः बद्धा, भूमिजैः महदैत्यैः पीडिता, तव शरणं जगदाश्रयं भारहरणाय उपगता, हे अगाधबोध्य!