तत्र, मृतदेहस्य शुद्धजलैः स्नानं कृत्वा, पुष्पमालाभिः भूषणैश्च अलङ्कृत्य, ग्रामात् बहिर् अग्निना दाहनं विधाय, जनाः वस्त्रधारिणः सरसि स्नानं कुर्वन्ति। तत्र यत्र यत्र स्थिता बन्धवः दक्षिणामुखाः 'एतस्य' इति जलं हस्तेन समर्पयन्ति। तदनन्तरं तारेषु दृष्टे, गावः सह ग्रामं पुनः प्रविशन्ति; तत्र तृणशय्यायां भूमौ शयनं कृत्वा, श्मशानकर्म विधीयते। राजन्, प्रतिदिनं मृतस्य पिण्डं भूमौ समर्पयितव्यं; दिवासु मांसवर्जितं भोजनं कर्तव्यम्, उत्तम पुरुष। यदि तेषु दिवेषु तृष्णा वर्धते, तदा ब्राह्मणभोजनं साधयेत्; बन्धवः यदा खादन्ति, तदा मृताः तृप्यन्ति। प्रथमदिने, तृतीयदिने, सप्तमदिने, नवमदिने च, वस्त्रत्यागं कृत्वा ग्रामात् बहिः स्नानं विधाय, तिलयुक्तं जलं समर्पयेत्। चतुर्थदिने, राजन्, अस्थिसंग्रहणं कर्तव्यम्; ततः परं, बन्धवाङ्गस्पर्शः अनुमतः। सर्वकर्मणां पात्राः तिलकृतं जलं समं उपयुञ्ज्युः, किंतु लेपनं पुष्पं चादि उपभोगं वर्जयेत्, राजन्। एकवंश्या शय्यायां, आसने, भोजनं च सह कर्तुं शक्यते, किंतु अस्थिभस्मसंग्रहे पश्चात्, स्त्रीसङ्गो न भवति। बालस्य, विदेशस्थस्य, पतितस्य, मुनिनः मृत्युना, शौचं त्वरितं वा इच्छया, जलाग्नि-शूलादिमृत्यौ। दशदिनानि मृत्युपर्यन्तं, कुटुम्बः भोजनं न करोति; दानं, ग्रहणं, यज्ञकर्म, पाठः च स्थगितः। ब्राह्मणस्य शौचं द्वादशदिनानि, क्षत्रियस्य अपि; वैश्यस्य पक्षार्धं, शूद्रस्य मासमेकं शुद्धये। इच्छया, अन्तिमदिने, अपरपक्ष्य ब्राह्मणभोजनं कर्तुं शक्यते; मृतस्य समक्षे, शेषवस्तुनि, पिण्डं दर्भे समर्पयेत्। जलं, शस्त्रं, अंकुशं, दण्डः—ब्राह्मणभोजनानन्तरं जातिभिः क्रमशः स्पृशितव्यं, शौचान्ते। ततः स्वजातिकर्तव्यं आचरितव्यं, ब्राह्मणादीनां निर्दिष्टं, धर्मार्जनेन जीवितव्यं। मृत्युदिने एकोदिष्टं कर्म कर्तव्यम्; तद् न निमन्त्रणादि सहितम्, केवलं विधिना नियोजितम्। तत्र, एकं जलार्पणं, एकं यज्ञोपवीतं दातव्यम्; ब्राह्मणभोजनानन्तरं मृतस्य पिण्डं समर्पयेत्। तत्र, यजमानद्विजातिभिः प्रश्नः कर्तव्यः—'अपुत्रस्य अक्षयम्?'—इति समापनकाले। एकोदिष्टं कर्म वर्षपर्यन्तं विधीयते। तस्मिन्काले सापिण्डीकरणं अपि शृणु, राजन्; तदपि एकोदिष्टविधिना, वर्षे, षष्ठे मासे, अथवा द्वादशदिने कर्तव्यम्, नृपते। चत्वारि पात्राणि तिलगन्धजलयुक्तानि तत्र योज्यन्ते। एकं मृतस्य, त्रयः पितृणां; मृतपात्रं पितृपात्रेषु समर्पयेत्। ततः मृतः पितृत्वं प्राप्तः, राजन्, तदा श्राद्धकर्मणि सर्वैः विधिभिः पूजनीयः, पूर्वपितृभिः सह। पुत्रः, पौत्रः, प्रपौत्रः, भ्राता, भ्रातृपुत्रः, अथवा सापिण्डः, तेषां अभावे, जलार्पणवर्ग्यः, मातृपक्ष्यः पिण्डजलसम्बन्धी, कर्म कर्तुं अर्हः। यदि उभयवर्ग्यः नास्ति, स्त्रियः पितृमातृसापिण्डैः अथवा जलार्पणसम्बन्धैः कर्म कर्तुं अर्हन्ति, राजन्। अथवा वर्ग्ये समावेशे, राजा कर्म मृतस्य साधयेत्, यदि बन्धवः वा संपत्ति वा नास्ति। कर्म त्रिविधम्—पूर्वं, मध्यं, उत्तरं; तेषां भेदं शृणु। दाहाद् द्वादशदिनपर्यन्तं पूर्वकर्म, मासिकं एकोदिष्टं च मध्यकर्म; सापिण्डीकरणानन्तरं पितृत्वे, श्राद्धकर्म उत्तरं। पितृमातृसापिण्डैः, जलार्पणसम्बन्धैः, वर्ग्ये समावेशे, राजा संपत्तिग्राही कर्म कर्तव्यम्। पूर्वकर्म पुत्रादिभिः कर्तव्यम्, उत्तरकर्म अपि; अथवा, राजन्, कन्यापुत्रः वा तस्य वंशजः कर्तुम् अर्हः। मृत्युदिने उत्तरकर्म अपि स्त्रीभ्यः कर्तव्यम्, राजन्, प्रतिवर्षं एकोदिष्टविधिना। तस्मात्, राजन्, उत्तरकर्मणि, तद्विधिं, तदर्हं, तद्विधिनियमं शृणु। तत्र, और्वः उवाच—श्राद्धं श्रद्धया कृत्वा ब्रह्मा, इन्द्रः, रुद्रः, अश्विनौ, सूर्यः, अग्निः, वसवः, मरुतः, विश्वेदेवाः, पितृगणाः, वंशाः, मानवाः, पशवः च तुष्यन्ति। श्रद्धया कृतं श्राद्धं सर्वं जगत् तुष्टिं प्राप्नोति, सर्पादीन्, ऋषिगणान्, भूतसमूहं च। राजन्, प्रतिमासस्य कृष्णपक्षे पञ्चदशदिने, तथा अष्टकादिवसिषु, इच्छितं श्राद्धं यथाकालं कर्तव्यम्—तद् शृणु। यदा युक्तं द्रव्यं वा विशिष्टः ब्राह्मणः श्राद्धाय आगच्छति, तदा दक्षिणायनकाले तद् कर्तव्यम्। उत्तरायणे, ग्रहणकाले, सूर्यचन्द्रग्रहणे, सूर्यस्य राश्यन्तरे प्रवेशे च, राजन्। नक्षत्रग्रहपीडायां, दुष्टस्वप्नदर्शने, नवधान्यागमने, स्वेच्छया श्राद्धं कर्तव्यम्। यदा अमावास्या मैत्रविशाखस्वातिनक्षत्रे, तदा पितृगणाः अष्टवर्षपर्यन्तं तृप्तिं लभन्ति। पुष्यरुद्रपुनर्वसुयुत्तामावास्यायां, पितरः द्वादशवर्षपर्यन्तं तृप्तिम्। वसवजैकपदनक्षत्रे अमावास्यायाम्, पितृतृप्त्यर्थं, वरुणे अमावास्यायाम्, देवैरपि दुर्लभा तृप्तिः। नवनक्षत्रेषु अमावास्यायाम्, पितृयज्ञः तृप्तिदायकः, तदन्यदपि शृणु। एतत् सनत्कुमारः महात्मनः इलाय गाथितवान्, यः पितृभक्त्या, विनयेन पृष्टवान्। सनत्कुमारः उवाच—वैशाखशुक्लतृतीय, कर्तिकशुक्लनवमी, नभस्यकृष्णत्रयोदशी-पञ्चदशी, तथा माघे—एते चत्वारः, पुराणेषु युगाद्याः, अनन्तपुण्यदायका; ग्रहणयोः, त्रिषु अष्टकासु, द्वयोः उत्तरायणे च। एषु अवसरेषु, तिलयुतं जलं श्रद्धया पितृभ्यः दातव्यम्; तेन कर्मणा सहस्रवर्षसमाप्तिः इव—एष गूढः पितृभिः कथितः। यदि माघकृष्णपञ्चदशी वरुणनक्षत्रे, तदा पितृणां परमकालः, अल्पपुण्यैः दुर्लभः, राजन्। यदि तस्मिन्काले धनिष्ठानक्षत्रं, तदा जलं खाद्यं पितृभ्यः कुलैः दत्तं दशसहस्रवर्षपर्यन्तं तृप्तिं ददाति। यदि तस्मिन्नेव काले पूर्वभाद्रपदनक्षत्रं, सम्यक् कर्मणा पितृभ्यः, तदा परमं तृप्तिं लभन्ति, सहस्रयुगपर्यन्तं शय्यां प्राप्नुवन्ति। गङ्गायां, शतद्रौ, यमुनायां, विपाशायां, सरस्वत्यां, नैमिषगोमतीस्नानेन, पितृभ्यः श्रद्धया पूजया, तेषां दुःखानि नश्यन्ति। पितरः गायन्ति—'कदा पुनः शुद्धतीर्थजलैः माघकृष्णान्ते, पुत्रैः अन्यैः च दत्तं अर्घ्यं प्राप्नुमः?'। मनः, वित्तं, युक्तकालः, विधिपूर्वकं, पात्रं, श्रद्धा—एते सर्वे इच्छितफलप्रदाः। एवं मृत्युकाले, शौचादिकं, एकोदिष्टं, सापिण्डीकरणं, श्राद्धं च, पितृयज्ञस्य विधिं, कालविशेषं, पात्रं, श्रद्धां च, विधिपूर्वकं कर्तव्यम्; तेन पितरः, देवाः, ऋषयः, भूतानि, सर्वे तुष्यन्ति।