स तु निश्चयमकरोत्—नात्र वित्तसंपदां न्यूनता, नूनं स्यामन्तकः स्रग्वानिहास्तीत्यवधार्य, अन्येनापि कार्येण सर्वान्यादवान् स्वगृहे समाहितवान्। तत्र सर्वेषु यादवेषु समुपविष्टेषु, प्रथमं स्वकार्यं निवेद्य, तस्य समापनानन्तरं हास्यालापैः सह वार्तालापमकरोत्। ततः जनार्दनः अक्रूरमिदं प्राह—“महाभाग, वयं सम्यग्विद्मः, एष स्यामन्तकः रत्नमखिलजगत्सारः शतधन्वना तुभ्यं दत्तः, स च त्वयि तिष्ठति, राज्याय च हितकरः। स एव त्वयि स्थातुं अर्हति, वयं च सर्वे तस्य प्रभावफलानि भुञ्जीमहि। किन्तु बलभद्रः अस्मासु संदेहं कृतवान्—तस्मात् अस्मान् विश्वसनीयान् कृत्वा, कृपया तं रत्नं दर्शय।” इति उक्त्वा, भगवतः वासुदेवस्य मौनस्थिते, रत्नधारकः चिन्तयामास—“किमत्र कर्तव्यम्? अन्यथा चेत् वक्ष्यामि। यदि ते रत्नं अन्विष्यन्ति, केवलं गुप्तिं चिन्तयन्तः, तर्हि तद् द्रक्ष्यन्ति; किन्तु प्रत्यक्षविरोधः न उचितः।” इति विचार्य, अक्रूरः जगत्कारणं नारायणं संबोधितवान्— “भगवन्, एष स्यामन्तकः शतधन्वना मयि समर्पितः, तस्य प्रयातेऽहं दुःखसमये स्थित्वा, चिन्तयन् यदद्य वा श्वो वा परश्वो वा भगवाञ्श्रेयः पृच्छेत्। तस्य धारणे दुःखेन, नाहं तस्य भोगे रागवान्, न च स्वस्य सुखस्य किञ्चिदपि जानामि। राज्यस्य हितदायकः सन् अपि त्वं न शशाक तं धारयितुं, इति चिन्तयन् त्वं तदर्थं न प्रेरितवान्। तस्मात्, स्यामन्तकः यथेष्टं स्वीक्रिय्यतां, यस्य प्रियतमा तस्य दत्तव्यम्।” एवं उक्त्वा, स्वस्य वाससो वलये तं रत्नं गूढं कृत्वा, तस्य सुवर्णपात्रिकां लघुतमां समुन्मील्य दर्शयामास। ततः सभायां यादवसमूहे स्यामन्तकं रत्नं विमोचयामास। तस्य विमुक्तमात्रस्य, तदद्भुततेजसा समग्रं सभागृहं प्रकाशितम्। तदा अक्रूरः अवदत्—“एतद्रत्नं शतधन्वना अस्मभ्यं दत्तम्; यस्य स्वं स एव तद्गृह्णातु।” तद्विलोक्य, सर्वेषां यादवानां मनः कौतूहलेन पूरितम्, “साधु साधु” इत्यादीनि शब्दाः श्रूयन्त। तद्विलोक्य, बलरामः तं स्यामन्तकं महता कामेन जिज्ञासन्, “एष मम, अच्युतोऽपि सममेव तद्वाञ्छति” इति चिन्तयामास। सत्यभामा अपि “एष मम पितुः वित्तम्” इति तीव्रं तद्वाञ्छयामास। बलरामस्य सत्यभामायाश्च कामं दृष्ट्वा, कृष्णः आत्मानं द्विधा विद्धमिव मेने। ततः सर्वेषां यादवानां सन्निधौ कृष्णः अक्रूरमिदं प्राह— “मया एष रत्नं यादवेषु आत्मशुद्ध्यर्थं दर्शितः; अयं च पितृधनं मम च बलरामस्य च सत्यभामायाश्च, नान्यस्य कस्यचित्। एतद् सर्वदा तेनैव धार्यं, यो शुद्धः, ब्रह्मचर्यादिगुणसम्पन्नः; यदि अशुद्धः धारयेत्, स राज्यस्य मूलं विनाशयति। अहं तु षोडशसहस्रपत्नीधारणात् तं न धारयितुं समर्थः; कथं सत्यभामा गृह्णीयात्? त्वं अपि, महाभाग बलराम, सुरापानादिभोगं त्यक्तुं अर्हसि। तस्मात् पर्याप्तम्—एतद् यादवजनाः जानन्तु—बलरामः, सत्यभामा च, अहं च त्वां याचामः, दानपतिः। तस्मात्, त्वमेव तं धारयितुं समर्थः। यत् त्वया धार्यते तत् राज्यस्य हिताय; तस्मात्, पूर्ववत् त्वया धार्यताम्—अधिकं न वक्तव्यम्।” इति उक्ते, दानपतिः प्रत्युवाच—“एवमस्तु” इति, तं महत्तरं रत्नं जग्राह। ततः प्रभृति अक्रूरः प्रकाशमानः स्वकण्ठे तद्रत्नतेजसा विराजमानः, सूर्य इव स्वभासया, निर्भयः विचचार। यः कश्चिद् भगवतः शुद्धिस्मरणं कुर्यात्, स कदाचित् किञ्चिदपि मिथ्यापवादं न प्राप्नोति; अपिहि इन्द्रियाणि अवरुद्धानि यस्य, स सर्वपापान् विमुच्यते। एवं कृष्णः युद्धे स्थितः, तस्य शक्तिः प्राणश्च श्रद्धया सम्यगुपहितपात्रैः अन्नपानेन च पुष्टिमवाप। श्रीपराशर उवाच—अनमित्रस्य शिनिः पुत्रः आसीत्। तस्यापि सत्यकः पुत्रः, सत्यकात् सात्यकिः, युयुधान इति प्रसिद्धः। तस्मात् संजयः, तस्य कुणिः, कुणेः युगन्धरः। एते शिनेः प्रजाः। अनमित्रवंशे वृष्णिः, तस्मात् श्वफल्कः, यस्य तेजः काथेन प्रसिद्धम्। श्वफल्कस्य भ्राता चित्रकः। श्वफल्कात् गान्दिन्यां अक्रूरः जातः। एवं उपमद्गः अपि जातः। उपमद्गस्य पुत्राः—मृद, अमृद, विश्वारि, मेजय, गिरिक्षेत्र, उपक्षेत्र, शतघ्न, अरिमर्दन, धर्मदृक्, दृष्टधर्म, गन्धमोज, वाह, प्रतिवाह; तस्य कन्या सुतारा नाम। अक्रूरस्य देववान् उपदेवश्च पुत्रौ। चित्रकस्य पृथुविपृथुप्रमुखाः पुत्राः। कुकुरस्य चत्वारः पुत्राः—भजमानः, शुचिः, कंबलः, बर्हिषाखः; तथैव अन्धकस्य अपि चत्वारः पुत्राः। कुकुरात् हृष्टः, तस्मात् कपोतरोमा, ततो विलोमा, तस्मात् तुम्बुरस्य सखा अनुसंज्ञो जातः।