वासुदेवः स्वजनान् उपविशत्, सर्वेषां पुरतः आकस्मिकं वचः न वदामः इति निश्चित्य, अन्यैः कृतानि विहङ्गनिवासस्थानानि यथा विहङ्गाः उपनिविशन्ति, वृक्षं न हिंसन्ति, तथैव वयं अपि सर्वेषां पुरतः आवेगात् कार्यं न कुर्मः इति सूच्य उक्त्वा, द्वारकां गतवान्, तत्र च बलदेवेन सह रहस्यम् अवदत्। तस्मिन्नेव समये, प्रसैनः मृगयायां वनं प्रविश्य सिंहेन हतः। अनन्तरं, शत्रुघ्नः शत्रुघातिना हतः। उभयोरपि मृत्यौ, रत्नं उभयोः समं भविष्यति इति निश्चित्य, वासुदेवः बलदेवम् उद्बोधयामास—“उत्तिष्ठ, रथं आरोह, वयं शत्रुघातकस्य अन्वेषणाय प्रयतामः” इति। बलदेवः तद्वचनं श्रुत्वा तस्य अनुमोदनं कृत्वा, अन्वेषणाय आरब्धवान्। तयोः सिद्धिं कुर्वतोः, शत्रुघातकः कृतवर्माणम् उपगम्य, पादपूरणकार्ये साहाय्यं याचितवान्। कृतवर्मा तस्मै प्रत्युवाच—“बलदेववासुदेवयोः प्रतिरोधे मम सामर्थ्यं नास्ति” इति। ततः सः अक्रूरम् अपि प्रार्थितवान्। अक्रूरः प्रत्यवदत्—“यो भगवतः पादाघातेन त्रयः लोकाः कम्पन्ते, यो शत्रुदाराणां विधवाः करोति, यस्य चक्रेण रिपुवर्गः निवार्यते, यस्य दृष्ट्या गर्वितानां नेत्राणि हृष्यन्ति, यस्य खड्गः महाशत्रून् विनाशयति, यः सत्यभामया सह सर्वलोकैः पूज्यते—even देवैः अपि—तं प्रति कोऽपि युद्धं कर्तुं न समर्थः। यदि अन्यत्र आश्रयं इच्छसि, तद्विचार्यताम्” इति। शत्रुघातकः प्रत्यवदत्—“यदि त्वं मां रक्षितुं न समर्थः, तर्हि एतत् रत्नं गृहित्वा रक्ष” इति। अक्रूरः प्रत्युवाच—“अन्त्यकाले अपि यदि त्वं न कस्यचित् वदसि, अहम् एव तत् रत्नं प्राप्स्यामि” इति। तयोः निर्णयेन, अक्रूरः तत् रत्नं स्वीकृतवान्। शत्रुघातकः तदा तुरङ्गमासीनः, यः तुलायाः समः शतयोजनगामी च, तेन पलायितः। बलरामवासुदेवौ चतुर्भिः अश्वैः—शैव्य, सुग्रीव, मेघपुष्प, बलाहक—युक्तेन रथेन अनुययतुः। तत् अश्वः शतयोजनं मार्गं गत्वा, पुनः प्रेरितः, मिथिलावनप्रदेशे प्राणान् त्यक्तवान्। शत्रुघातकः तम् उत्सृज्य पादयात्रया पलायितुम् आरब्धवान्। श्रीकृष्णः बलभद्रं उवाच—“त्वं रथे स्थेहि, अहं पादयात्रया पादातं दुष्टं एनं अनुयास्यामि, हनिष्यामि च। अस्मिन्नेव देशे नृपाः सजगाः, भीताश्च; अतः न त्वं, न अहं रथेन अतिक्रामेताम्” इति। बलरामः तदनुज्ञां स्वीकृत्य रथे स्थितः। कृष्णः द्वौ क्रोशौ मार्गं गत्वा, दूरात् एव चक्रं क्षिप्त्वा, शत्रुघातकस्य शिरः छित्त्वा निपातितवान्। तत्र सः शरीरम्, वस्त्राणि, अन्यानि च विचिन्वन्, स्यमन्तकं रत्नं न प्राप्नोत्। ततः बलभद्रं समीपगतः, उवाच—“निष्फलं शत्रुघातकवधः कृतः; महद् रत्नं स्यमन्तकं, यः सर्वस्य लोकस्य सारः, अप्राप्तम्” इति। बलरामः क्रुद्धः वासुदेवम् उवाच—“धिक् त्वां! त्वं वित्तलोभात् एवं कृतवान्। भ्राता इति मया सहनं कृतम्। अधुना यथेष्टं गच्छ; न मे द्वारकया, न त्वया, न च मया समक्षं कृतैः मिथ्या-संकल्पैः किञ्चित् कार्यम्। पर्याप्तम्!” इति। कृष्णेन प्रार्थितः अपि, बलरामः तत्र न स्थितवान्। सः मिथिलानगरीम् प्रविष्टवान्। राजा जनकः तं स्वगृहं नीत्वा अर्घ्येण पूजयामास। सः तत्रैव स्थितः। वासुदेवः अपि द्वारकां प्रत्यागच्छत्। बलभद्रस्य जनकगृहे स्थिते, धृतराष्ट्रपुत्रः दुर्योधनः तस्मात् गदायुद्धविद्यां अधीतवान्। त्रयाणि वर्षाणि यावत्, बभ्रुः उग्रसेनमुख्यैः यादवैः सह, रत्नं कृष्णेन न नीतमिति ज्ञात्वा, मिथिलां गत्वा, बलदेवं प्रबोधित्य, पुनः द्वारकां नीतवन्तः। अक्रूरः भगवतः ध्यानपरायणः, स्यमन्तकरत्नोत्पन्नेन श्रेष्ठसुवर्णेन, अनवरतयज्ञैः यजनं कृतवान्। यदा क्षत्रियाः वैश्याश्च यज्ञस्थले समागच्छन्, तदा ब्राह्मणघाती नश्यति स्म; तेन दीक्षया कवचेन च संरक्षितः, तत्रैव स्थितवान्। षट् च द्वे च वर्षशते, तस्य रत्नस्य प्रभावात्, तत्र न आपद्, न दुर्भिक्षम्, न व्याधिः, न मृत्युः आसीत्। ततः, सात्वतप्रपौत्रस्य शत्रुघ्नस्य, भोजैः अक्रूरपक्षीयैः सह, वधः कृते, अक्रूरः भोजैः सह द्वारकां त्यक्त्वा निर्गतः। तस्य निर्गमनात् एव, द्वारकायां आपदः, दुर्भिक्षम्, मृगव्याघ्राः, अनावृष्टिः, व्याधयः, अन्याश्च क्लेशाः उत्पन्नाः। ततः यादवाः बलभद्र, उग्रसेनादिभिः सह, एकत्र समागत्य, मन्त्रयामासुः। श्रीभगवान् सर्वप्रियः उवाच—“किमेतत्? कुतः एताः बह्व्यः आपदः समुत्पन्नाः? विचार्यताम्” इति। तदा, यदुवृद्धः आन्धकः उवाच—“यत्र अक्रूरपिता श्वफल्कः तिष्ठति, तत्र कदापि न दुर्भिक्षम्, न व्याधिः, न अनावृष्टिः, न चान्यद् आपद्रूपम्। यदा श्वफल्कः काशिराज्ये अनावृष्ट्यां नीतः, तदा एव देवाः वृष्टिं कृतवन्तः” इति।