सत्राजितः पुत्रीम् अन्यस्मै दत्त्वा तैः तिरस्कृतः इति मन्यमानैः तद्विषये द्वेषः अभवद्। ततः अक्रूरः कृतवर्मा च अन्ये च शतधन्वानम् उपगम्य उक्तवन्तः—"सत्राजितः खलु दुष्टः। त्वया अस्माभिः च पुत्र्याः याचने कृतायाम् अपि, सः तव अस्माकं च अवज्ञाय कृष्णाय तां दत्तवान्। अतः तस्य जीवने पर्याप्तम्। हन्यतां सः, स्यमन्तकं च महाग्राह्यमणिं गृह्यताम्। किमर्थं त्वं तद् न गृह्णासि? वयं तव सहायाः भविष्यामः। यदि अच्युतः तव विरोधं कुर्यात्, वयं तव पृष्ठे स्थास्यामः।" इति उक्ते शतधन्वान् प्रत्युवाच—"एवम् अस्तु।" पाण्डवानां वारणावते लाक्षागृहे दग्धानां तत्त्वं ज्ञात्वापि भगवतः तत्र गमनम् अभवत्, यथा दुर्योधनस्य प्रयासः क्षीयेत वा पाण्डवानां हिताय कार्यं क्रियेत। तत्र गत्वा शतधन्वा सत्राजितं शयानं हत्वा स्यमन्तकं मणिं जग्राह। पिता हतस्य क्रोधेन पूर्णा सत्यभामा शीघ्रं रथम् आरोह्य वारणावतं गत्वा भगवन्तं उक्तवती—"अहं अन्यायं प्राप्नोमि; अस्माकं पिता निर्दयेन शतधन्वना हतः, स्यमन्तकं च मणिः अपहृतः, यस्य प्रभा त्रिलोकात् तमः अपास्यति।" सा कृष्णं प्रति उक्तवती—"एषा तव कार्यता; यथायोग्यम् चिन्त्यताम्, कार्यं क्रियताम्।" एवं उक्तः कृष्णः, हर्षितहृदयः, क्रोधारुणनेत्रां सत्यभामां प्रति उवाच—"सत्यं, एषा मम कार्यता; तेन दुष्टेन कृतं तिरस्कारं न सहिष्ये।" तदा सः अवदत्—"परपक्षे निर्मितेषु निवेषेषु निवसन्तः पक्षिणः तं वृक्षं न बाधन्ति; अतः सर्वेषां पुरतः शीघ्रं वाक्यैः न कार्यं कुर्याम्।" इति उक्त्वा वासुदेवः द्वारकां गत्वा गुप्ततया बलदेवाय उक्तवान्। प्रसेनः शिकारार्थं वनं गत्वा सिंहेन हतः। सत्राजितः अपि शतधन्वना हतः। उभयोः मृतयोः स्यमन्तकं मणिः उभयोः सामान्यम् भविष्यति। अतः, "उत्तिष्ठ, रथम् आरोह, शतधन्वनः वधाय अन्वेषणं कुर्याम्।" इति उक्ते बलरामः अनुमोद्य अन्वेषणम् आरब्धवान्। तयोः सिद्ध्यर्थं शतधन्वा कृतवर्माणम् उपगम्य पादपूरणकार्ये साहाय्यम् याचितवान्। कृतवर्मा उक्तवान्—"बलदेववसुदेवयोः प्रतिरोधं कर्तुं न शक्नोमि।" ततः अक्रूरम् अपि प्रार्थितवान्। अक्रूरः उक्तवान्—"भगवतः पदाघातेन त्रिलोक्याः कम्पन्ते, सुरारिपत्नीभ्यः विधवाः क्रियन्ते, चक्रेण शत्रुसमूहः निवार्यते, दृष्ट्या गर्वितानां नेत्राणि हर्ष्यन्ति, खड्गेन महाशत्रवः विनश्यन्ति, सत्यभामया सह सर्वलोकैः पूज्यते, देवश्रेष्ठैः अपि। अतः अन्यं शरणं इच्छसि चेत्, तद् अन्वेष्यताम्।" इति उक्ते शतधन्वा प्रत्युवाच—"यदि त्वं रक्षां कर्तुं न शक्नोषि, तर्हि एषः मणिः त्वया गृह्यताम्, सुरक्षितः भवतु।" तद् उक्त्वा अक्रूरः प्रत्यवदत्—"अन्त्यकाले अपि यद्यपि त्वं न कस्यापि वदसि, अहं तं मणिं प्राप्स्यामि।" इति सहमतौ अक्रूरः तं मणिं जग्राह। शतधन्वान् तुलासमानवेगेन शतयोजनगमनक्षमं अश्वम् आरोह्य पलायितः। बलरामवसुदेवौ चतुर्भिः अश्वैः—शैव्यः, सुग्रीवः, मेघपुष्पः, बलाहकः—युक्तेन रथेन अनुगतौ। अश्वः शतयोजनमार्गं गत्वा मिथिलावनप्रदेशे पुनः प्रेरितः प्राणान् त्यक्तवान्। शतधन्वा तम् परित्यज्य पादयात्रया अगच्छत्। तदा कृष्णः बलभद्रं प्रति उवाच—"त्वं रथे स्थीयताम्; अहं पादयात्रया अयं दुष्टः पादयात्रया गच्छन् अनुगम्य हनिष्यामि। अस्मिन देशे राजानः जाग्रद्भिः भीताः च सन्ति; अतः न त्वं न अहं रथेन एतत् प्रदेशम् अतिक्रमामः।" बलरामः अनुमोद्य रथे स्थितवान्। कृष्णः द्वौ क्रोषौ मार्गम् अनुगम्य दूरात् चक्रेण शतधन्वनः शिरः छित्त्वा हन्ति। सः शरीरं वस्त्रं च अन्यानि च यथावत् अन्वेष्य स्यमन्तकं मणिं न प्राप्नोत्। ततः बलभद्रं उपगम्य उवाच—"शतधन्वनं व्यर्थं हतान्; स्यमन्तकं महाग्राह्यमणिं न प्राप्तवान्, यः सर्वस्य जगतः सारः।" इति श्रुत्वा बलरामः कुपितः वासुदेवं प्रति उवाच—"धिक् त्वाम्! धनलोभः तव अतीव। भ्राता असि इति अहं तं सहनं कृतवान्। अधुना यथेष्टम् गच्छ। द्वारकया, त्वया, मया, मिथ्याशपथैः च मम किम्? पर्याप्तम्, पर्याप्तम्।" कृष्णः शमयितुं यत्नं कृतवान्, किन्तु बलरामः न स्थितवान्। सः विदेहानगरम् प्रविष्टः। राजा जनकः तं गृहं प्राप्य अर्घ्यदानादि सत्कारम् कृतवान्। बलरामः तत्र निवसति। वासुदेवः अपि द्वारकां प्रत्यागतः। बलभद्रः जनकस्य गृहं स्थितस्य कालः, तत्र धृतराष्ट्रपुत्रः दुर्योधनः तस्मात् गदायुद्धविद्यां अधीतवान्।