जाम्बवान् श्रीकृष्णयोः कोपसंयुक्तयोः मध्ये एकविंशतिदिनपर्यन्तं महायुद्धं प्रवृत्तम्। तत्र यदुवीराः सप्ताष्टदिनपर्यन्तं तस्य प्रत्यागमनस्य प्रतीक्षां कृत्वा स्थिताः। श्रीकृष्णः कन्दरे न निष्क्रान्तः इति दृष्ट्वा, ते मनसि चिन्तयामासुः—“नूनं मधुसूदनः अस्मिन्कन्दरे नष्टः, अन्यथा कियत्कालनन्तरं विजयी न स्यात्?” इति निश्चित्य, द्वारकां गताः, तत्र श्रीकृष्णस्य निधनं निवेदितवन्तः। ततः तस्य बान्धवाः यथाविधि तस्य अन्त्यक्रियाः समाचरितवन्तः। इत्थं युद्धरतस्य श्रीकृष्णस्य भक्त्युत्पन्नं भोजनपानं तस्य बलवृद्धिं प्राणवृद्धिं च कृतवति। अपरस्य तु प्रतिदिनं महाबलिनः पुरुषस्य प्रहारेण शरीरं क्षतं, अतीव कठोरैः घातैः अङ्गानि पीडितानि, तस्य अन्नाभावात् बलहानिः अभवत्। श्रीभगवता पराजितः जाम्बवान् साष्टाङ्गं प्रणिपत्य उवाच—“देवा, असुराः, गन्धर्वाः, यक्षराक्षसादयः अपि सर्वे मिलित्वा त्वां न जयन्ति, तर्हि दुर्बलमानुषाः, पशवः, मानवसंस्थानि भूतानि वा किं वदामः? नूनं त्वं अस्माकं स्वामी राम एव नारायणांशः सर्वलोकशरणं असि।” इति उक्तः श्रीभगवान् तस्मै पृथिवीभारहरणाय स्वावतरणं प्रकाशयामास। ततः करस्पर्शेन स्नेहं दर्शयन् तस्य युद्धक्लेशं विनिवर्तितवान्। पुनः जाम्बवान् पुनः प्रणम्य, तं प्रसाद्य, स्वकन्यां जाम्बवतीं, या गृहं प्राप्ता पूजनीया चासीत्, तस्मै प्रदत्तवान्। तस्मै स्यात्स्यamantकं रत्नं दत्तवान्। अच्युतः तु अतिशयविनयवत् प्राप्तात् रत्नात् स्वशुद्ध्यर्थं तद् गृह्णीत्। जाम्बवतीं सह गृहीत्वा श्रीकृष्णः द्वारकां प्रत्यागच्छत्। तं दृष्ट्वा द्वारकावासी जनाः भगवत्प्रत्यागमेन हृष्टाः, वृद्धाः अपि यौवनमिव प्राप्नुवन्। सर्वे यादवाः स्त्रियश्च “सौभाग्यं, सौभाग्यं!” इति सम्मानं कृतवन्तः। श्रीभगवान् यदुसभायां यथानुभूतं सर्वं वृत्तान्तं निवेदितवान्। सत्राजिते रत्नं प्रत्यर्प्य, स्वशुद्धिं प्राप्तवान्। जाम्बवतीं अन्तःपुरे स्थापयामास। सत्राजितः तु मिथ्यापवादात् भीतः, स्वकन्यां सत्यभामां श्रीभगवते पत्नीं कृत्वा दत्तवान्। तस्य पूर्वं अक्रूरः, कृतवर्मा, शतधन्वा, अन्ये च यदवाः तस्य कन्यायाः पाणिं याचितवन्तः। किन्तु सत्राजितः तान् अवज्ञाय, तां कृष्णाय दत्तवान्। तेन तेषां मनसि द्वेषः उत्पन्नः। अक्रूरः कृतवर्मा च शतधन्वानं प्रति प्रोचतुः—“सत्राजितः पापात्मा, अस्मान् त्वां च अवज्ञाय कन्यां कृष्णाय दत्तवान्। तस्य जीवने पर्याप्तम्! तं हत्वा स्यामन्तकं रत्नं गृहाण। वयं त्वां सहायिष्यामः। यदि अच्युतः त्वयि कोपं कुर्यात्, वयं तव पार्श्वे स्थास्यामः।” इत्युक्तः स शतधन्वा प्रत्युवाच—“एवं अस्तु” इति। एतस्मिन्नन्तरे, पाण्डवानां लाक्षागृहदाहस्य तत्त्वं विदित्वापि, भगवान् वाराणवतं गतवान्—दुर्योधनस्य हेतोः क्षयाय, वा पाण्डवानां पक्षे कर्तुम्। तत्र गतः शयनकाले शतधन्वा सत्राजितं हत्वा रत्नं जग्राह। पितुः हत्यायाः दुःखेन सत्यभामा कोपसम्भ्रान्ता शीघ्रं रथमारुह्य वाराणवतं गत्वा भगवन्तं निवेदयामास—“मम पितरं निःस्नेहेन शतधन्वना हतः, स्यामन्तकं रत्नं च नीतम्, यस्य प्रभया त्रयां लोके तमो नश्यति।” सा कृष्णं प्रति अवदत्—“एष ते कर्तव्यः; यथोचितं विचिन्त्य कार्यं क्रियताम्।” एवं प्रोक्ता कृष्णः तस्याः कोपारुणलोचना सत्यभामां प्रत्युवाच—“सत्यं, एष मम कर्तव्यः; तादृशं पापिनः तिरस्कारं न सहिष्ये। परन्तु, परपक्षनिर्मितेषु नीडेषु स्थिताः विहगाः स्वाश्रयवृक्षं न हिंसन्ति; अतः, सर्वेषां पुरतः न प्रमादेन कार्यं वदेम” इति उक्त्वा, वासुदेवः द्वारकां गत्वा, बलदेवेन सह रहसि मन्त्रयामास। प्रसेनः मृगयायां वनमध्ये सिंहेन हतः। सत्राजितः शतधन्वना हतः। उभयोः निधनात् रत्नं उभयोः समानं स्यात्। अतः, “उत्तिष्ठ, रथमारुह्य, शतधन्वनः हत्याय यत्नं कुर्मः” इति उक्तः, स तथैव कृतवान्। शतधन्वा सज्जीकरणे कृतवर्मानं समीपमागत्य सहाय्यम् याचितवान्। कृतवर्मा प्रत्युवाच—“बलदेववासुदेवयोः प्रतिकारं कर्तुं न शक्नोमि।” ततः स अक्रूरं याचितवान्। अक्रूरः उवाच—“यो भगवतः पादाघातेन त्रयो लोकाः कम्पन्ते, देवशत्रूणां भार्याणां विधवां कृत्वा, चक्रेण रिपुमण्डलं व्युदस्तवान्, दृष्ट्या गर्वितानां लोचने आनन्दयति, खड्गेन महाशत्रून् विनाशयति, सत्यभामया सह सर्वलोकपूजितः, तं प्रति कोऽपि युद्धे न समर्थः। अन्यत्र शरणं इच्छसि चेत्, तद् अपि अन्विष्यताम्।” इत्युक्तः शतधन्वा प्रत्युवाच।