श्रृणु, मैत्रेय! क्रथस्य पुत्रः, तस्य स्नुषया जातः कुन्तिः। कुन्तेः धृष्टिः, धृष्टेः निधृतिḥ, निध्रितेः दशार्हः, दशार्हात् व्योमन्, व्योम्नः जिमूतः, जिमूतात् विकृतिः, विक्रितेः भिभरथः, भिभरथात् नवरथः, नवरथात् दशरथः, दशरथात् शकुनिः, शकुनेः करम्भिः, करम्भेः देवरतः। देवरतात् देवक्षत्रः, देवक्षत्रात् मधुः, मधोः कुमारवंशः, कुमारवंशात् अनु, अनोः पुरुमित्रः पृथिव्याः पतिः अभवत्। तस्मात् अंशुः, अंशोः सात्वतः उत्पन्नः। सात्वतस्य एवेमे सात्वताः प्रसिद्धाः। एवं, हे मैत्रेय, यः कश्चन श्रद्धया भक्त्या च एतां ज्यामघस्य वंशावलिं शृणोति, स स्वपापेभ्यः विमुच्यते। श्रीपराशर उवाच—सात्वतस्य पुत्राः अभवन् भजिनः, भजमानः, दिव्यः, अन्धकः, देववृद्धः, महाभोजः, वृष्णिश्च—एते सात्वताः इति प्रसिद्धाः। भजमानस्य पुत्राः निमिः, कृकणः, वृष्णिश्च; अन्ये च द्वाभ्यां मातृभ्यां जाताः—शतजित्, सहस्रजित्, अयुतजित्—एते त्रयः। देववृद्धस्य अपि बभ्रुर्नाम पुत्रः आसीत्। एतयोः विषये श्लोकः पठ्यते—यथा दूरतः श्रुत्वा, समीपतः दृष्ट्वा, बभ्रुः श्रेष्ठः नराणाम्, देववृद्धः देवैः तुल्यः आसीत्। बभ्रु-देववृद्धाभ्यां षट्षष्टिसहस्राणि पुरुषाः, अष्टौ च, अमृतत्वं प्राप्तवन्तः। महाभोजः धर्मात्मा आसीत्; तस्य वंशे भोजाः, मार्तिकवराः इति विख्याताः, ये मार्तिकवरनगरे निवसन्ति। वृष्णेः पुत्रौ सुमित्रः युधाजित् च। ततोऽनमित्रः, अनमित्रात् निघ्नः। निघ्नस्य पुत्रौ प्रसैनः सत्राजित् च। सत्राजितः सवितृमित्रः आसीत्। कदाचित् सत्राजित् सागरतीरे स्थित्वा, एकाग्रचित्तेन सूर्यं स्तौति स्म। तदा तेजस्वी सविता तेन पूजितः, साक्षात् तस्य पुरतः प्रादुरभवत्। सत्राजितः, तं सवितारं स्पष्टं न दृष्ट्वा, उवाच—"यथा त्वां नभसि पावकमण्डलवत् अपश्यं, तथा अद्यापि त्वं मम पुरतः आगतः सन्नपि, न विशेषं प्रसादं पश्यामि।" एवं उक्त्वा, सूर्यः स्वगले स्थितं महत् उत्तमं रत्नं, स्यामन्तकाख्यं, एकान्ते निक्षिप्य तिष्ठति स्म। ततः सत्राजितः सूर्यं ताम्रप्रभं, अल्पसर्वाङ्गं, किंचित्पिङ्गलोक्षणं दृष्ट्वा, प्रणम्य तं दिव्यं सहस्रकिरणं सूर्यं शिरसा ववन्दे। सविता तं उवाच—"वरं वृणीष्व यं कामयसे।" सत्राजितः तदेव रत्नं याचितवान्। सविता तं स्यामन्तकं दत्त्वा, स्वं स्थानं गगने जगाम। सत्राजितः, तेन निर्मलरत्नेन कण्ठे विभूषितः, द्वारकां प्रविश्य, सर्वदिशः सूर्यवत् प्रकाशयामास। द्वारकावासिनः तमागतं दृष्ट्वा, प्रणम्य, ऊचुः—"एष एव परमपुरुषः, नररूपेण पृथिव्याः भारं हरितुमागतः।" ते पुनरपि ऊचुः—"भगवन्, एष सूर्य एव भवन्तं द्रष्टुमागतः।" श्रीभगवान् उवाच—"नायं सूर्यः, सत्राजित् एषः, स्यामन्तकं महद्रत्नं सूर्यदत्तं धारयन् अत्र आगतः।" "तस्मात्, एनं निरभयं पश्यत," इति भगवता उक्तं, ते च तथैव अकुर्वन्। सत्राजितः तत् स्यामन्तकं स्वगृहे स्थापयामास। तद्रत्नं प्रतिदिनं अष्टसुवर्णमाषान् उत्पादयति स्म। तस्य प्रभावात्, समग्रे राज्ये न कदापि दुर्भिक्षं, न मृगभीतिः, न वह्निदाहः, न क्षुत्क्षामता, न चान्यदापदः। अच्युतः अपि तद्रत्नं राजा उग्रसेनाय योग्यं मन्यमानः इच्छति स्म; किन्तु स सामर्थ्यमपि, बान्धवता-भङ्गकलङ्कभीत्या, न तद्गृहीतवान्। सत्राजितः, अच्युतः मम रत्नं याचिष्यति इति ज्ञात्वा, लोभात्, तत् रत्नं स्वभ्रात्रे प्रसैनाय ददौ। स रत्नं शुद्धेन धार्यमाणं सुवर्णादि शुभफलदं भवति; अन्यथा तु, धर्तारं विनाशयति। एतदज्ञानात्, प्रसैनः, स्यामन्तकं कण्ठे बद्ध्वा, अश्वारूढः, वनं मृगयां गतः। तत्र सिंहेन स हतः। सिंहः तं च तस्याश्वं च हत्वा, निर्मलरत्नं मुखे निधाय, गन्तुं प्रवृत्तः, तदा जाम्बवता, ऋक्षराजेन, दृष्टः हतः च। जाम्बवत् तद्रत्नं गृहीत्वा, स्वगुहां प्रविवेश। तत्र सुकुमारनाम्नः बालस्य क्रीडनकम् अकरोत्। एवं प्रसैनस्य अनागमने, सर्वे यादवाः आपश्यन्—"कृष्णः नूनं रत्नलोभात् तदपहारयत्; एषस्यैव कार्यम्।" इति परस्परं शशंसुः।