गृत्समदात् शौनकः अभवत्, स च चातुर्वर्ण्य-व्यवस्थापकः आसीत्। काश्यस्य काश्यः अभवत्, तस्मात् काशी-पतिः, तस्मात् राष्ट्रः, राष्ट्रस्य दीर्घतपा नाम पुत्रः अभवत्। दीर्घतपसः धन्वन्तरिः अभवत्। स सर्वकर्मसु निपुणः, सर्वेषां भूतानां शेषः, भगवता नारायणेन, सर्वज्ञेन, प्राक्कालस्य सृष्टौ, वरं दत्तः। तेन उक्तम्— "त्वं काशिराजवंशे अवतीर्य, आयुर्वेदशास्त्रं सम्यक् अष्टाङ्गशाखया विभज्य, यज्ञभागं प्राप्स्यसि।" धन्वन्तरिणः पुत्रः केतुमान्, केतुमतः भीमरथः, तस्य दिवोदासः, तस्य प्रतर्दनः अभवत्। स प्रतर्दनः, भद्रश्रेण्यवंशं निःशेषं हत्वा, सर्वान् शत्रून् विजित्य, शत्रुजित् इति विख्यातः अभवत्। तस्य पुत्रः प्रियत्वात् वत्स इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। सत्यनिष्ठत्वात् स ऋतध्वजः इति चाख्यात्। अनन्तरं सः कुवलयाख्यं अश्वं प्राप्य, पृथिव्यां कुवलयाश्वः इति प्रसिद्धिं लब्धवान्। तस्मात् वत्सात् अलर्कः नाम पुत्रः अभवत्, यस्य वै श्लोकः अद्यापि गायते— षट्सहस्राणि षट् च शतानि वर्षाणि, अलर्कात् अन्यः कश्चित्, यौवनस्थः अपि, पृथिवीं न शासितवान्। अलर्कस्य सन्नतिः नाम पुत्रः अभवत्। सन्नतेः सूनितः, तस्य सुकेतुः, तस्मात् धर्मकेतुः अभवत्। ततः सत्यकेतुः, तस्मात् विभुः, तस्मात् सुविभुः, ततः सुकुमारः, तस्मात् दृष्टकेतुः, ततः वितिहोत्रः, तस्मात् भार्गः, भार्गस्य भार्गभूमिः अभवत्। एवं चातुर्वर्ण्य-व्यवस्था स्थापितः। एते काश्यपवंश्या राजानः अभवन्। अथ राजेः वंशं शृणु। राजेः पञ्चशतं पुत्राः आसन्, ये अप्रतिमबलपराक्रमिणः आसन्। देवानां दानवानां च युद्धारम्भे, उभयपक्षाः परस्परविनाशे उत्सुकाः, ब्रह्माणं गत्वा पप्रच्छुः— "भगवन्, अस्मिन्संग्रामे कस्य जयः भविष्यति?" स भगवान् उवाच— "यस्मिन्पक्षे राजिः शस्त्रग्रहणं कृत्वा युद्धं करिष्यति, तस्मिन्सिद्धिः स्यात्।" ततो दानवाः राजिं याचितवन्तः— "विजये प्राप्ते, यदि त्वं अस्माकं इन्द्रः भविष्यसि, तर्हि वयं त्वया सह युद्धं करिष्यामः।" तदाकर्ण्य, ते प्राहुः— "न वयं अन्यथा वदामः वा करिष्यामः; अस्माकं प्रह्लादः इन्द्रः, तस्मिन्नेव प्रयत्नः।" एवं उक्त्वा ते ययुः। देवाः अपि तं नृपं तद्वद् उपगम्य, तेन समं प्रत्युवाचुः। तदा देवाः प्रीताः ऊचुः— "त्वमेव अस्माकं इन्द्रः भविष्यसि।" राजिं सहायं कृत्वा, देवसेनया सह, सर्वे दानवाः विविधायुधैः निहताः। इन्द्रः, रिपून् जित्वा, राजिपादयोः शिरः निहितवान्, प्राञ्जलिः उक्तवान्— "त्वं मे जनकः, भीतिनाशकः, शरणदः, सर्वेषां भूतानां श्रेष्ठः, अहं तव पुत्रः, त्रैलोक्यनाथः।" राजा सस्मितम् उक्तवान्— "एवं भवतु; शत्रुपक्षात् अपि बहुवचोभिः युक्तं नमः न त्याज्यम्।" इति उक्त्वा, स्वपुरीं प्रतिजगाम। इन्द्रः शतक्रतुः इन्द्रपदं प्राप्तवान्। राजेरुर्ध्वं स्वर्गं गते, नारदस्य प्रेरणया, राजिपुत्राः परम्परया इन्द्रस्य, पित्रमित्रस्य, पुत्रस्य च, राज्यं याचितवन्तः। इन्द्रेण अदानि, तदा ते, बलवन्तः सन्तः, इन्द्रं जित्वा, इन्द्रत्वं स्वयम् अश्नन्। कालेन अतिवृत्ते, बृहस्पतिः, इन्द्रं एकाकिनं, यज्ञभागविहीनं दृष्ट्वा, उक्तवान्। इन्द्रः अवदत्— "अल्पं अपि, कदलीफलपरिमाणं पिण्डं मे ददातु, यज्ञशेषभोजनाय।" बृहस्पतिः अवदत्— "पूर्वं यदि त्वं माम् अपृच्छः, किं न कृतं स्याद् तव हिताय?" स उवाच— "अल्पेन कालेन त्वां स्वपदे स्थापयिष्यामि।" ततः स तन्त्रं कृत्वा, तेषां बुद्धिं मोहितवान्, इन्द्रस्य बलं वर्धितवान्। तैः मोहिता राजिपुत्राः धर्मं त्यक्तवन्तः, वेदात् अपवृत्ताः, इन्द्रेण हताः, स च पुरोहितबलसम्पन्नः स्वर्गं गतः। इन्द्रस्य पतनं श्रुत्वा, पुनः प्रतिष्ठां च, नरः दुःखं न प्राप्नोति, न च पापं। रम्भायाः अपत्यं नासीत्। क्षत्रवृद्धस्य पुत्रः प्रतिक्षत्रः, तस्य सञ्जयः, तस्मात् विजयः, तस्मात् यज्ञकृत्, तस्य हर्षवर्धनः, तस्य सहदेवः, तस्मात् अदिनः, तस्य जयसेनः, तस्मात् संहुतिः, तस्य क्षत्रधर्मा—एते क्षत्रवृद्धवंश्या अभवन्। अथ नहुषस्य वंशं वर्णयामि। नहुषस्य षड् वीर्यवन्तः पुत्राः आसन्—यतिः, ययातिः, साम्यतिः, आयतिः, वियतिः, कृतिः। यतिः राज्ये न स्पृहयामास। ययातिः नृपतिः अभवत्, स देवयानीं शुक्रस्य कन्यां, शर्मिष्ठां च वृषपर्वणः पुत्रीं, पत्नीत्वेन अगृह्णात्। कवेश्शापात्, ययातिः अकालजरा-पीडितः अभवत्। शुक्रवाक्यप्रसादेन, सः स्वपुत्रं यदुं प्रथमतः उवाच— "मातुः शापात्, मम अकाले जरा प्राप्ता; तस्या अनुग्रहेण, त्वं मे जरां गृहाण, अहं तव यौवनं किञ्चित् संवत्सराणि भुञ्जेयम्।" पितुः आज्ञां श्रुत्वा, "एषा आज्ञा न प्रत्याख्येया," इति उक्ते अपि, स यदुः तां जरां न इच्छन्, पित्रा शप्तः— "त्वत्तः वंशजाः राज्यं न प्राप्स्यन्ति।" अनन्तरं पृथिवीश्वरः तुर्वसं, द्रुह्युम्, अनुं च, स्वयम् यौवनं दातुं, जरां ग्राहितुं, प्रेरितवान्। सर्वे क्रमशः प्रतिजगृहुः, तैः अपि न स्वीकृते, तान् अपि शप्तवान्। अन्ते, सः शार्मिष्ठायाः कनिष्ठपुत्रं पुरुम् एवम् उक्तवान्। स पितृभक्तः पुरुः, सस्मितम् प्रणम्य उवाच— "एषः अस्माकं परमः लाभः," इति, तां जरां स्वीकृतवान्, यौवनं पित्रे अदात्। तेन नवयौवनेन समृद्धः पिता, धर्मेण, कालेन, बलतः, कामान् भुक्त्वा, प्रजाः सम्यक् पालयामास। विश्वाच्या सह रममाणः, तस्य मनः प्रतिदिनं विषयेषु आसक्तम्—"कामानां अन्तं प्राप्स्यामि" इति चिन्तयन्। प्रतिदिनं भोगैः तुष्टिं प्राप्नुवन्, विषयाः अतिसुखदाः इति मन्यते। कामः, वस्तुषु भोगेन, न कदापि तृप्यति; घृतदत्ताग्निवत्, अतिवृद्धिं यान्ति। पृथिव्यां सर्वं धान्यं, सुवर्णं, गाः, स्त्रियः च एकस्य जनस्य तृप्तये न पर्याप्तम्; अतः अतृप्तिं त्याज्यां मन्यते। यदा कश्चन सर्वेषु भूतेषु द्वेषं न करोति, समदृष्ट्या सर्वान् पश्यति, तदा सर्वदिक् सुखदाः भवन्ति। या अतृप्तिः, दुर्मेधसां दूष्या, या न जीर्यति शरीरेण सह, तां त्यक्त्वा, धीरः सहजं तृप्तिं प्राप्नोति। यदा जनस्य वयो जरणां याति, केशा दन्ताः च जीर्यन्ति, तदा अपि वित्तकामना, जीवितेषणा च न जीर्यति। सहस्रवर्षेभ्यः अपि, विषयेषु आसक्तचित्तः, प्रतिदिनं कामः वर्धते एव। अतः, एषां विषयाणां तृष्णां त्यक्त्वा, मनः दैवीं वृत्तिम् स्थापयित्वा, संगं ममत्वं च परित्यज्य, हरिणैः सह विचरामि। एवं सः पितुः जरां पुरवे अदात्, यौवनं तस्य प्रत्यग्रहीत्, पुरुं राज्ये अभिषिच्य, स्वयं वनं तपस्यै जगाम। तुर्वसं दक्षिण-पूर्वदिग्व्याप्तये, द्रुह्युम् पश्चिमाय, यदुं दक्षिणाय नियोजयामास।