एवं श्रुत्वा स राजा चिन्तयामास — "राज्ञ्याः मम नग्नतां दर्शनं भविष्यति" इति, तस्मात् स न गतवान्। ततः गन्धर्वाः अन्यं दुन्दुभिं गृह्य निर्गताः। तस्य अपि नीयमानस्य शब्दं श्रुत्वा, हे आकाश, सा पुनः क्रन्दन्ती "अनाथास्मि, पतिहीना, नृशंसेषु शरणं गता" इति अत्यन्तं विलप्य पुनः दुःखिताभवत्। तदा स राजा कोपेन संविग्नः, "एषा तु तमः" इति मनसि निधाय, खड्गं गृह्णाति, "दुष्टाः! दुष्टाः! हता भवत" इति शब्दं कृत्वा अग्रे धावितवान्। एतस्मिन्नन्तरे गन्धर्वाः विद्युत्समानदीप्त्या प्रकाशन्ते स्म। तेषां तेजसा, उर्वशी राजानं विवस्त्रं दृष्ट्वा, समयं गतं विज्ञाय, क्षणेनैव अन्तर्धीयते स्म। गन्धर्वाः उभौ दुन्दुभी परित्यज्य देवानां लोकं जग्मुः। राजा तौ मेषकौ गृहित्वा, हृष्टहृदयः शय्यां प्रतिनिवृत्तः, किन्तु उर्वशीं न पश्यति स्म। तत्रापि स तां विवस्त्रां दृष्ट्वा, उन्मादवद् विचरन् बभूव। कुरुक्षेत्रे कमलाकरे सरसि स उर्वशीं चतसृभिः अप्सरभिः सहितां अपश्यत्। तदा स उन्मत्तचित्तः नानाविधानि श्लोकान् उवाच — "भार्ये, तिष्ठ! तिष्ठ! घोरचित्ते तिष्ठ! कपटवाक्ये तिष्ठ!" इत्यादि। स महराजा विवेकशून्यकर्मा मोहितोऽभवत्। उर्वश्यपि तम् अवलोक्य अप्सरासु मध्ये व्याहरत् — "एष स विशिष्टः पुरुषः येन सह स्नेहवशात् चिरकालं वसामि स्म" इति। एवं उक्त्वा अप्सराः प्रत्युवाचुः — "एष धर्मरूपः निर्भयः च यः अस्माभिः सह सदा तिष्ठतु" इति। संवत्सरस्य अन्ते स राजा तत्र आगतः। उर्वश्यपि तस्मै पुत्रं दीर्घायुषं च दत्तवती। एकरात्रं दत्त्वा, सा राज्ञा सह तिष्ठति स्म, तेन च पञ्च पुत्राणां जन्म हेतोः गर्भं धारयामास। सापि राजानं उवाच — "मयि स्नेहेन सर्वे गन्धर्वाः तुभ्यं वरदाः अभवन्, वरणीयं वरं वृणुष्व" इति। स राजा उवाच — "मया सर्वे शत्रवः जिताः, अविघ्नेन्द्रियबलसम्पन्नः, बन्धुसम्पन्नः, अपरिमितबलधनसम्पन्नश्च, मम अन्यत् किंचित् न अभिलष्यते, केवलं उर्वश्याः लोके तया सह कालं यापयितुम् इच्छामि" इति। तदा गन्धर्वाः तस्मै अग्निपात्रं ददुः। तैः उक्तं — "शास्त्रविधिना एतदग्निपात्रं त्रिधा विभाग्य यज्ञं कुरु, उर्वश्यालोकलाभकाम्यया; तदा नूनं तव अभिलषितं सिद्ध्यति" इति। इत्युक्त्वा तदग्निपात्रं गृहीत्वा स राजा निर्गतः। वनमध्ये स चिन्तयामास — "हा, मूढोऽस्मि! किं कृतवान्?" इति। "अग्निपात्रं नीत्वा, उर्वशीं न नीतवान्" इति। ततः स तस्मिन्नेव वने अग्निपात्रं त्यक्त्वा स्वनगरं प्रत्यागच्छत्। मध्यरात्रे तु जाग्रन् चिन्तयामास — "गन्धर्वैः मम उर्वशीलोकप्राप्तये अग्निपात्रं दत्तम्, तदहम् अरण्ये परित्यक्तवान्" इति। "तस्मात् तत्र गत्वा तदानीं आनयिष्यामि" इति निश्चित्य, उत्थाय तत्र गतः, किन्तु अग्निपात्रं न दृष्टवान्। तत्र अग्निपात्रस्य स्थाने स सामिवृक्षं पिप्पलवृक्षं च दृष्ट्वा विचारयामास — "अत्राहं अग्निपात्रं न्यवेशम्, इदानीं तु पिप्पलः सामेः गर्भः जातः" इति। "अतः एतदेव अग्निरूपं गृहित्वा, नगरं नयित्वा, अरणिं कृत्वा, तस्माद् अग्निं सम्पूज्य यज्ञं करिष्यामि" इति। एवं स नगरं प्रतिनिवृत्तः, अरणिं निर्मितवान्। अंगुलिभिः मापयित्वा, गायत्रीं जपन्, तस्याक्षरसंख्यया तस्याः अङ्गुल्यः वनं जाताः। तत्र स सम्यक् मन्थनकृत्य अग्निं प्रज्वाल्य, त्रिविधाग्निविधानुसारं हविर्यजनं चकार। तत्र स उर्वशीदर्शनफलप्रार्थनां कृत्वा, तेनैव यज्ञेन नानाविधानि यज्ञान् कृत्वा, गन्धर्वलोकान् प्राप्य, उर्वश्यासहितः संयोगमवाप। आदौ एकोऽग्निः आसीत्, अस्मिन्मन्वन्तरे स त्रिधा प्रतिष्ठापितः। तस्यैव राज्ञः पुत्राः अभवन् — धीमान्, आवसु, विश्वावसु, शतायुः, श्रुतायुः (वा अयुतायुः) इति।