अलके नगरे चैत्तरथवनादिषु, मनससरोवरादिषु, शुद्धपद्मवनानि रमणीयानि च, पुरूरवाः राजा उर्वश्यया सह षष्टिवर्षाणि यावत् प्रतिदिनं वर्धमानानन्देन रममाणः कालं याययौ। तस्य शय्यायाः समीपे तौ मेषकौ पुत्रवत् प्रियौ, तौ मम न हर्तव्यौ इति उर्वश्याऽवदत्। तथा मम अन्नं केवलं घृतमेव भवेत्, मम नग्नता त्वया न दृश्येत् इति च सा शर्तिं स्थापयामास। राजा तस्याः सर्वाः शर्तः स्वीकृत्य, "एवं भवतु," इत्युक्त्वा तया सह रमणीयं जीवनं याययौ। उर्वशी अपि तं प्रतिदिनं अधिकतरं स्नेहेन अनुरक्ताऽभवत्, अमरलोकस्थिता अपि तत्र गच्छन्त्याः तस्याः मनसि तत्र न काचित् तृष्णा अभवत्। उर्वश्याविहीनं देवलोकं अप्सरः सिद्धाः गन्धर्वाः च न रमणीयं अनुभवन्। एकदा उर्वशी विश्ववसुना गन्धर्वैः सह, शर्तिं विस्मृत्य, शय्यायाः समीपस्थं एकं मेषकं रात्रौ हृतवती। तस्य हरणे, उर्वशी शब्दं श्रुत्वा, "मम पुत्रः अनाथः कस्यापि द्वारा नीयते; कस्य शरणं गच्छेयम्?" इति आकाशे विलपितवती। तत् श्रुत्वा राजा चिन्तयामास, "रानी नग्नं मां पश्येत्," इति स न गतः। ततः गन्धर्वाः अन्यं दुन्दुभिं आदाय प्रस्थिताः। द्वितीयस्य मेषकस्य अपि हरणे, पुनः शब्दं श्रुत्वा, उर्वशी आकाशे अधिकं दुःखेन विलप्य, "अनाथा, पतिहीना, निर्बलानां मध्ये शरणं याचन्ती," इति उवाच। राजा क्रोधेन आविष्टः, "एषा तमसः" इति मन्यते, खड्गं गृहित्वा "दुष्टाः! दुष्टाः! निहिता!" इति घोषयन् अग्रे धावितः। तस्मिन्नेव काले गन्धर्वाः विद्युत्सदृशं दीप्तिमन्तः अभवन्। तेषां प्रभया, उर्वशी राजानं नग्नं निरीक्ष्य, कालः गतः इति ज्ञात्वा, तत्क्षणात् अन्तर्धिता। गन्धर्वाः दुन्दुभी द्वयं परित्यज्य, देवलोकं गताः। राजा तौ मेषकौ गृहीत्वा, हर्षपूर्णहृदयः शय्यां प्रत्यागतः, किन्तु उर्वशीं न दृष्टवान्। नग्नां तामपि दृष्ट्वा, राजा मोहाविष्टः विचरन् अभवत्। कुरुक्षेत्रे पद्मसम्भृतसरोवरे, स उर्वशीं चत्वारः अप्सराः सह अपश्यत्। तदा मोहात् राजा विविधं पद्यं उवाच, "प्रियासि! स्थासि! क्रूरचित्ते स्थासि! कपटवाक्ये स्थासि!" इति। महान् राजा विवेकहीनकर्मणा मोहितः अभवत्। उर्वशी तं सम्बोध्य, "वर्षान्ते त्वं मम अन्तःपुरे आगच्छ; तव पुत्रः भविष्यति, अहं त्वया सह एकं रात्रिं यापयिष्यामि," इति उवाच। तदुक्त्वा राजा हर्षेण नगरे प्रत्यागतः। उर्वशी अप्सरः मध्ये उवाच, "एषः विशिष्टः पुरुषः यः मम स्नेहेन दीर्घकालं सह वसति।" तदुक्त्वा अप्सराः प्रत्यवदन्, "एष धर्मरूपः निर्भयता च, सदा अस्माकं सह तेन सर्वदा अस्तु।" वर्षं समाप्ते, राजा तत्र आगतः। उर्वश्याः द्वारा पुत्रं दीर्घायुष्यम् च प्राप्तवान्। एकं रात्रिं दत्त्वा, सा तेन सह स्थित्वा, पञ्चपुत्रजननाय गर्भं धत्ते। सा राजानं प्रति उवाच, "मम स्नेहात् सर्वे गन्धर्वाः तव वरदाः अभवन्; वरं वृणीष्व।" तदा राजा, "सर्वान् शत्रून् जित्वा, निर्बाधेन्द्रियशक्त्या, स्वजनैः अपरिमितबलसम्पद्भिः, मम अन्यत् किमपि न इच्छामि; केवलं उर्वश्यायाः लोके समयं यापयितुम् इच्छामि," इत्युक्त्वा, गन्धर्वाः तस्मै अग्निपात्रं ददुः। ते उचुः, "शास्त्रानुसारं यज्ञं सम्यक् कुरु; त्रीणि भागानि कृत्वा, उर्वश्यायाः लोकसंयोगकामनया यज्ञं विधाय, तव अभिलषितम् अवश्यम् प्राप्तव्यम्," इति। राजा अग्निपात्रं गृहीत्वा प्रस्थितः। वनमध्ये स चिन्तयामास, "हा, मूढोऽहम्! किम् अकरवम्?" इति। "अग्निपात्रं आनयामि, न उर्वशीम्।" ततः तत्र वनस्थले अग्निपात्रं त्यक्त्वा, स्वं नगरं प्रत्यागतः। निश्यर्धे, अनिद्रः, स चिन्तयामास, "गन्धर्वाः अग्निपात्रं मम उर्वश्यालोकप्राप्त्यर्थं ददुः, अहं तं वनं त्यक्तवान्।" "तस्मात् तत्र गत्वा तं पुनः आनयिष्यामि," इति। उत्थाय तत्र गतः, किन्तु अग्निपात्रं न दृष्टवान्। तस्य स्थाने समीवृक्षं उदुम्बरवृक्षं च दृष्ट्वा, स विचारयामास।