उशना कारणेन सर्वे दैत्यदानवगणाः, जम्भकुम्भादयः अपि, महतीं प्रवृत्तिं कृतवन्तः। बृहस्पतेः पक्षे, इन्द्रः सर्वैः देवसेनाभिः सहितः तस्य सहायकः अभवत्। एवं तयोः मध्ये, तारा निमित्तं तीव्रः संग्रामः समुत्पन्नः, स च "तारायुद्ध" इति प्रसिद्धः अभवत्। तत्र दैत्येषु रुद्रप्रमुखेषु, सर्वे देवाः स्वानि आयुधानि मुमुचुः; देवेषु च दैत्याः अपि स्वानि शस्त्राणि प्रक्षिप्य युद्धं प्रचक्रुः। एवं देवदानवानां हृदयानि संग्रामध्वनिना कम्पितानि, जगत् अपि संकुलितं जातम्। तदा ब्रह्मा शरणं प्राप्तः। ततः भगवांस्त्रिपद्मयोनि ब्रह्मा, शंकरं दैत्यांश्च देवान् च शमयित्वा, तारां बृहस्पतेः पत्नीत्वे दत्तवान्। बृहस्पतिः तां गर्भिणीं दृष्ट्वा एवमवदत्—"एषः गर्भः मम क्षेत्रे न जातः, अपरस्य सुतः अयं; अतः एनं त्यज, न च साहसं कुरु।" एवं उक्ता तारा, पतिसंयुक्ता, तस्य वचनानन्तरं त्वरितं गर्भं तृणशल्यां निष्क्रान्तवती। स च गर्भः निष्क्रान्तः, महत् तेजः युक्तः, देवतेजः अपास्य तिष्ठति स्म। बृहस्पतिः सोमश्च, तस्य बालस्य अद्भुतां कान्तिं दृष्ट्वा, उभौ अपि तम् इच्छन्तौ, देवाः च संशयेन तारां पप्रच्छुः—"सत्यं ब्रूहि, सौभाग्यवती, एषः बालः सोमस्य उत बृहस्पतेः पुत्रः?" एवं पृष्टा तारा, लज्जया मौनं आस्थितवती। देवैः पुनः पुनः पृष्टापि, न उत्तरं दत्तवती। तदा बालः, मातरं शप्तुं उद्यतः, अब्रवीत्—"दुष्टे, त्वं किमर्थं मम पितरं न ब्रूषे? अद्य ते अन्यायलज्जया यथायोग्यं दण्डं दास्यामि, यथा त्वं पुनः न अतिशयेन मौनं धारयिष्यसि।" तदा भगवान् पितामहः बालं निगृह्य, स्वयम् तारां पप्रच्छ—"कस्यायं पुत्रः, सोमस्य उत बृहस्पतेः?" इति। सा तदा लज्जिता, "सोमस्य" इति उक्तवती। तदा सोमः, तस्य बालस्य कपोलौ दीप्तिमन्तौ पश्यन्, शीघ्रश्वासं च गृह्णन्, तम् आलिङ्ग्य, "साधु, साधु, वत्स, त्वं बुधः" इति उक्त्वा, तस्मै "बुध" इति नाम दत्तवान्। एवं बुधः, यथोक्तं, इलायां पुरूरवं पुत्रं उत्पादितवान्। स पुरूरवाः अतीव दानशीलः, महायज्वा, अतिशयतेजस्वी, सत्यवादी, बुद्धिमान्, सुन्दरः, विचक्षणश्च आसीत्। मित्रवरुणयोः शापात्, उर्वशी "मानुषेषु वत्स्यामि" इति निश्चित्य, तम् अदर्शयत्। सः दृष्ट्वा, उर्वशी स्वगौरवं स्वर्गसुखेषु च आसक्तिं त्यक्त्वा, सर्वथा तस्मिन् एव मनसा प्रविष्टा, समीपं गतवती। स अपि, तां सर्वनारीणां मध्ये रूपेण, सौम्यत्वेन, माधुर्येण, लास्यहास्यादिभिः गुणैः च अतिशयितां दृष्ट्वा, तस्यां सर्वथा आसक्तः अभवत्। उभौ अपि अन्यं न पश्यन्तौ, अन्यकार्याणि च परित्यज्य, परस्परे एव लीनौ अभवताम्। राजा साहसं कृत्वा तां उवाच—"सुश्रोणि, त्वां इच्छामि; अनुग्रहं कुरु, त्वयि मम स्नेहः अस्ति।" एवं उक्ता उर्वशी, लज्जां त्यक्त्वा, प्रत्युवाच—"यद्य मम शर्ताः पालयिष्यन्ते, तदा भवतु।" राजा पुनः तां पप्रच्छ—"काः ते शर्ताः?" इति। तदा सा प्रत्यवदत्—"मम शय्यायाः समीपे मम द्वौ मेषकौ, यौ मे पुत्रवतौ, न नीयेताम्; त्वया मम नग्नां न द्रष्टव्यम्; मम आहारः केवलं घृतमेव स्यात्।" इति। राजा "एवं भवतु" इति प्रत्यनुजातवान्। एवं तया सह सः राजा षष्टिं वर्षाणि प्रतिदिनं वर्धमानसुखेन अलकायाम्, चैत्ररथादिषु काननेषु, विशुद्धपद्मवनान्तरेषु, मनसादिसु सरःसु च कालं न्यवसत्। उर्वशी अपि तस्य संसर्गात् प्रतिदिनं अधिकं तस्मिन् अनुरक्ता अभवत्; अमरलोकस्थत्वे अपि तत्र न कापि आकाङ्क्षा जाता। उर्वशीविना, देवलोकः अप्सरसां, सिद्धगन्धर्वाणां च, न अतिशयमनोहरः आसीत्। तदा उर्वशी, पुरूरवसा सह कृतसंधिं विस्मृत्य, विश्वावसुना सह गन्धर्वैः सह, रात्रौ शय्यायाः समीपात् एकं मेषकं नीतवती। तस्य नीयमानस्य शब्दं उर्वशी शृण्वन्, "मम पुत्रवत् मेषः केनचित् नीयते; अहं कस्य शरणं गच्छेयम्?" इति आकुला वाक्यम् उक्तवती।