पुराणस्य दिव्यकथायाम्, भविष्ये काले कश्चन महात्मा सूर्यवंशस्य क्षत्रियपरम्परां पुनः स्थापयिष्यति। तस्य पुत्रः प्रशुश्रुकः, ततः सुसन्धिः, तस्यापि अमर्षः, तस्य पुत्रः सहस्वान्, ततः विश्वभावः। विश्वभावस्य पुत्रः बृहद्बलः, यः अभिमन्युना अर्जुनपुत्रेण भारतयुद्धे हतः। एते मुख्याः इक्ष्वाकुवंशस्य नृपाः मया कीर्तिताः; यः तेषां कर्माणि शृणोति, स सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति। इक्ष्वाकुपुत्रः निमिः नाम्ना सहस्रवर्षायज्ञं आरभ्य वसिष्ठं मुख्यपुरोहितं चकार। वसिष्ठः तं उवाच—“अहं इन्द्रस्य पंचशतवर्षीययज्ञे पूर्वमेव नियुक्तः; ततः पश्चात् तव यज्ञे पुरोहितः भविष्यामि।” निःशब्दः राजा तस्य अभिप्रायं ज्ञात्वा वसिष्ठः इन्द्रस्य यज्ञं संपादितवान्। एतस्मिन्नेव काले, निमिः गौतमाद्यैः अन्यैः ऋत्विजः सह स्वयमेव यज्ञं संपादितवान्। इन्द्रस्य यज्ञे समाप्ते, वसिष्ठः उत्सुकः आगत्य उवाच—“अधुना अहं निमेः यज्ञं करिष्यामि।” गौतमं पूर्वमेव यजमानं दृष्ट्वा, राजा च तं न प्रत्याचष्टे, वसिष्ठः क्रुद्धः गौतमाय अन्यं कर्म दत्त्वा राजानं शापितवान्—“यत् त्वं मां न प्रत्याचष्ट, तस्मात् त्वं शरीरहीनः—‘विदेहः’—भविष्यसि।” स जागृतः राजा प्रत्युवाच—“यत् त्वं दुष्टाचार्यः, मम निद्रायाम् अज्ञानायां शापं दत्तवान्, संवादं विना, अतः तवापि शापः भविष्यति।” इत्युक्त्वा स शरीरं त्यक्तवान्। तस्य शापस्य प्रभावात्, वसिष्ठस्य तेजः मित्रावरुणयोः दीप्तिम् प्रविष्टम्, तयोः उर्वशीयोगात् वसिष्ठः नवं शरीरं प्राप्तवान्। निमेः शरीरं अत्यन्तं सुन्दरं, तैलादिसुगन्धयुक्तं, न नष्टं न विकृतं, तदिव मृतम् आसीत्। यज्ञस्य समाप्तौ, ऋत्विजः देवताभ्यः यज्ञांशग्रहणाय आगतान् उचुः—“यजमानाय वरः दीयताम्।” तैः उक्तः, निमिः उवाच—“हे भगवन्तः, सर्वलोके शरीरात्मनां वियोगात् दुःखं नास्ति। अतः अहं सर्वभूतानां नेत्रेषु वासं इच्छामि, पुनः शरीरं न याचामि।” देवैः तस्य इच्छया, स सर्वभूतानां नेत्रेषु वासं प्राप्नोत्, ततो जीवाः निमिषणं कर्तुं प्रारभन्त। राजा पुत्रहीनः मृतः इति दृष्ट्वा, ऋषयः भूमिं अनाथां भीत्वा तस्य शरीरं वनान्तरे मथितवन्तः। तस्मात् शिशुः उत्पन्नः, जन्मात् “जनकः” इति नाम्ना प्रसिद्धः। तस्य पुत्रः विदेहः, स पिता इति “वैदेहः” अभवत्। मथनात् मिथिः, तस्य पुत्रः उदावसु, तस्मात् नन्दिवर्धनः, तस्मात् सुकैतुः, तस्य पुत्रः देवरातः। ततः बृहदुकूथः, तस्य पुत्रः महावीर्यः, तस्य पुत्रः सत्यधृतिः, ततः धृष्टकेतुः, तस्मात् हर्यश्वः, तस्य पुत्रः मरुः, मरु-पुत्रः प्रतिबन्धकः, तस्मात् कृतरथः, ततः कृति, तस्य पुत्रः विबुधः, तस्य पुत्रः महाधृतिः, तस्य पुत्रः कृतिरातः, तस्मात् महारोमः, ततः सुवर्णरोमः, तस्य पुत्रः ह्रस्वरोमः, ततः सीरध्वजः। सीरध्वजः पुत्रार्थं यज्ञं कुर्वन्, तस्य पुत्री सीता हलस्य फले उत्पन्ना। सीरध्वजस्य भ्राता कुशध्वजः, साङ्काश्यस्य अधिपः। सीरध्वजस्य पत्नी भानुमती। भानुमत्याः पुत्रः शतद्युम्नः, तस्य पुत्रः शुचिः, तस्य पुत्रः ऊर्ज्जचवः, तस्य पुत्रः सत्यध्वजः, ततः कुनी अथवा किणी, तस्य पुत्रः अञ्जनः, अञ्जनस्य पुत्रः ऋतिजित्, ततः अरिष्टनेमिः, तस्मात् श्रतायुः, तस्य पुत्रः सूर्याश्वः, ततः संजयः, ततः क्षेमारिः, ततः दनेनः, तस्मात् मीनरथः अथवा मानरथः, तस्य पुत्रः सत्यरथः, तस्य पुत्रः सात्यरथिः, ततः सात्यरथरूपगुः, तस्मात् श्रुतः, श्रुतस्य पुत्रः शापः, तस्य पुत्रः दीप्तिमान् सुवर्ज्जा, मित्रावरुणपुत्रः। तस्य पुत्रः सुभासः, ततः सुष्रुतः, तस्मात् जयः, जयस्य पुत्रः विजयः, तस्य पुत्रः ऋतः, ततः सुनयः, ततः वीटहव्यः, ततः संजयः, ततः धृतिः, तस्य पुत्रः बहुलाश्वः, तस्य पुत्रः कृतिः, कृतौ जनकवंशः प्रतिष्ठितः। एते मिथिलायाः नृपाः, तेषु बहवः आत्मविद्यायाम् निष्ठाः अधिपाः भविष्यन्ति। मैत्रेयः उवाच—“भगवन्, त्वया सूर्यवंशस्य वंशः कथितः; अधुना सोमवंशस्य सर्वान् राजर्षीन् श्रोतुम् इच्छामि। कृपया तान् ब्रूहि, येषां वंशः अद्यापि स्थिरः, कीर्तिः अक्षय्या, मुखानि च शोभनानि।” पराशरः उवाच—“शृणु, मुने, सोमवंशस्य महातेजस्विनां वंशानुक्रमं, यस्मिन् भूमौ बहवः नृपाः उत्पन्नाः। तं वंशं कीर्तयामि—शृणु। एष वंशः नहुष, ययाति, कर्तवीर्यार्जुनादिभिः भूषितः, ये महाबलपराक्रमतेजस्विनः, सदाचारकर्मणा युक्ताः। अधुना तं वंशं कथयामि। ब्रह्मणः पुत्रः अत्रिः—यः नारायणस्य नाभिकमलात् उत्पन्नः, सर्वलोकस्य स्रष्टा। अत्रेः पुत्रः सोमः। ब्रह्मा कमलजः सोमं ओषधिवनस्पतिनक्षत्राणां अधिपतिं अभिषिच्य नियुक्तवान्। सोमः राजसूययज्ञं अकुर्वत्। तस्य महाशक्तिमहैश्वर्यप्रभावात् अहंकारः प्रविष्टः। अहंकारवशात् स ब्रहस्पतेः पत्नीं तारां अपहरत्। ब्रहस्पतिना, ब्रह्मणा, सर्वैः देवर्षिभिः वार्यमाणः, न तां मुक्तवान्। सोमब्रहस्पतीयोः वैरात्, उशनाः (शुक्रः) सोमस्य पक्षपाती अभवत्। भगवतः रुद्रः, अङ्गिरसः विद्यां प्राप्त्वा, ब्रहस्पतेः सहायः अभवत्। उशनायाः कारणात्, सर्वे दैत्यदानवाः, जम्भकुम्भादयः, महायत्नं कृतवन्तः। ब्रहस्पतेः पक्षे इन्द्रः, सर्वदेवसेनया सह, सहायः अभवत्। एवं तयोः मध्ये ताराकारणात् तीव्रः संग्रामः अभवत्, “तारायुद्धम्” इति प्रसिद्धः। तत्र दैत्येषु रुद्रप्रमुखेषु, देवाः शस्त्राणि प्रक्षिप्य, देवेषु दैत्याः अपि शस्त्राणि प्रक्षिप्य। एवं देवदानवानां हृदयानि युद्धोत्कर्षेण व्याकुलानि अभवन्, भूमिः अपि विक्षिप्ता, ब्रह्मा शरणं प्रार्थितः। ततः पद्मजः भगवान् शंकरं, दानवान्, देवांश्च शमयित्वा, तारां ब्रहस्पतेः प्रदत्तवान्। तां गर्भिणीं दृष्ट्वा, ब्रहस्पतिः अपि उवाच—“एष बालः मम क्षेत्रे न जातः, अन्यस्य; अतः बाह्यान् कुरु, अतिक्रौर्यं मा कुरु।” ततः ताराः, पतिसंनिष्ठा, तस्य वचनेन, गर्भं तुर्यं तृणसमीपे निष्क्रान्तवती। स बालः निष्क्रान्तः, महातेजस्वी, देवतेजः समाहृत्य, दीप्तिमान् अभवत्।