शीरायुधः तदा राज्ञः रैवतस्य कन्यां रेवतीम् उचितविधिना परिणयामास। आत्मनिग्रही राजा रैवतः कन्यादानं कृत्वा तपस्यर्थं हेमालयं प्रस्थितवान्। तस्य कालस्यान्तराल एव, यदा ककुद्मी रैवतः ब्रह्मलोके न प्रतिनिवृत्तः, तदा धर्मिष्ठा कुशस्थली पुरी, या पुण्यजनसंकीर्णा बभूव, ताम् अधर्मरुचिभिः तामसवर्गीयैः राक्षसैः विनाशिता। राक्षसभीत्या तस्य शतं भ्रातरः दिशः सर्वाः प्रविविशुः। तेषां वंशजाः सर्वेषु देशेषु क्षत्रियत्वेन प्रसिद्धाः अभवन्। तत्र वृष्टात् वार्ष्टकक्षत्रियाः उत्पन्नाः। नाभागस्य पुत्रः नाभागसंत्रः अभवत्। तस्य पुत्रः अम्बरीषः। अम्बरीषस्य पुत्रः विरूपः। विरूपात् पृषदश्वः जातः। ततः रथीतरः अभवत्। अत्र श्लोकः स्मर्यते—एते क्षत्रियवंशजाः अङ्गिरसः अपि स्मृताः, रथीतराणां मध्ये ये द्विजातयः क्षत्रियत्वं स्वीकृतवन्तः, ते श्रेष्ठाः इति। मनोर् अपि, यः क्षुधितः अभवत्, तस्य नासिका देशात् पुत्रः इक्ष्वाकुः उत्पन्नः। तस्य त्रयः मुख्यपुत्राः आसन्—विकुक्षिः, निमिः, दण्डः च। पञ्चाशत् पुत्राः, शाकुनिप्रमुखाः, उत्तरदिग्भागस्य रक्षका अभवन्। अन्ये अष्टचत्वारिंशत् पुत्राः दक्षिणपथस्य नृपाः अभवन्। इक्ष्वाकुः पितृश्राद्धकर्मणि स्थितः विकुक्षिं आज्ञापयत्—"श्राद्धाय यथोचितमांसं आनय" इति। सः आज्ञां श्रुत्वा "एवं" इत्युक्त्वा धनुः गृह्य वनं प्रविष्टः, तत्र बहून् मृगान् हत्वा, श्रान्तः, अतिव्याकुलः, क्षुधार्तः च सन्, एकं शशकं स्वयमेव अदद्। ततः शशमांसं पित्रे समर्पयामास। वसिष्ठः, इक्ष्वाकुवंशस्य कुलगुरुः, तद् मांसं शुद्धीकर्तुं याचितः, परन्तु सः अवदत्—"एतन्मांसं तव दुश्चरित्रपुत्रेण दूषितम्, सः शशकं अदद्, तेन एतत् अशुद्धम्" इति। एवं गुरुणा उक्तः, विकुक्षिः "शशाद" इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्, पित्रा परित्यक्तः च। पश्चात् पितरि दिवंगते, सः शशादः पृथिवीं धर्मेण अपालयत्। शशादस्य पुत्रः पुरञ्जयः अभवत्। तस्मिन्नेव काले त्रेतायुगस्य प्राचीनकाले, देवानां दानवैः सह घोरतमः संग्रामः अभवत्। तत्र दैत्यैः अतिबलदर्पितैः देवाः पराजिताः, ते श्रीविष्णुं सम्यक् उपतस्थुः। तदा नारायणः, सर्वलोकाश्रयः, अनादिनिधनः, देवेषु तुष्टः सन्, तान् इत्युक्तवान्—"यद् इच्छथ, अहं जानामि; तदर्थं शृणुत। शशादपुत्रः पुरञ्जयः, राजर्षिः, क्षत्रियश्रेष्ठः, ममांशः तस्य शरीरे अवतीर्य, दानवान् हनिष्यामि। अतः, दानववधाय पुरञ्जयेन सह यत्नः क्रियताम्" इति। एवं श्रुत्वा, देवाः श्रीविष्णुं प्रणम्य, पुरञ्जयस्य समीपं गत्वा, तम् ऊचुः—"हे क्षत्रियवर्य, त्वया प्रार्थिताः वयं शत्रुविनाशाय सहाय्यम् इच्छामः। त्वत्समीपं आगतान् न प्रतिषेधितुम् अर्हसि" इति। तदा पुरञ्जयः प्रत्युवाच—"यदि त्रैलोक्येश्वरः इन्द्रः, शतक्रतुः स्वयं, मम स्कन्धे युद्धे मां धारयेत्, तर्हि अहं सहाय्यं करिष्यामि" इति। एवं श्रुत्वा, देवाः सर्वे इन्द्रेण सह "एवं" इति संमत्य, इन्द्रः वृषरूपं धारयित्वा, पुरञ्जयं स्वपृष्ठे स्थापयामास। भगवत् गुरोः शक्त्या परिपूर्णः सन्, तस्मिन् देवासुरसंग्रामे, पुरञ्जयः सर्वान् दैत्यांस् निहत्य, विजयी अभवत्। वृषस्य ककुदि स्थित्वा दैत्यसेनां निघ्नन्, सः "ककुत्स्थ" इति नाम्ना प्रसिद्धः अभवत्। ककुत्स्थस्य अपि पुत्रः अनेनाः अभवत्। पृथोः पुत्रः अनेनसः। अनेनसः पुत्रः विष्टराश्वः। तस्य पुत्रः चान्द्रयुवनाश्वः। चान्द्रयुवनाश्वस्य पुत्रः शावस्तः, येन शावस्ती नाम पुरी स्थापिता। शावस्तस्य पुत्रः बृहदश्वः। तस्य पुत्रः कुवलयाश्वः इति।