संसारस्य धर्ममार्गे स्थितानां कर्तव्यं यथाविधि विधाय, महर्षिः पराशरः मैत्रेयाय इदं प्रवदति—अत्यन्तदुष्टाचारिणां पाखण्डिनां संगतिर्वाक्यविनिमयः सहवासः च सर्वथा वर्जनीयः। तैः निषिद्धकर्मनिष्ठैः, मृषावृत्तैः, कटकाचार्यैः, कपटैः, विवादप्रियैः, दम्भिभिः पाखण्डिभिः, वाचापि सत्कारः न कर्तव्यः। तैः दुष्टपाखण्डिभिः दूरात् एव संसर्गः परित्याज्यः। नग्नव्रतधारिणः पाखण्डिनः श्राद्धकर्मनाशकाः इति कथ्यन्ते; तैः सह संवादेन तस्य दिवसे पुण्यं नश्यति। पाखण्डिनः पापिष्ठाः; तैः सह बुद्धिमन्तः संवादं न कुर्युः, तैः सह भाषणात् दिवसे पुण्यं विनश्यति। जटिलाः मुण्डाः निष्प्रयोजनभोजनाः, सर्वशौचपरित्यक्ताः, अपः तर्पणाद्येभ्यः बहिष्कृताः—तैः सह संवादात् नरः नरकं याति। एवं धर्मविधिं श्रुत्वा, मैत्रेयः महर्षिं पराशरं प्रणम्य पृच्छति—"भोः भगवन्, धर्मनिष्ठानां नित्यनैमित्तिककर्माणि यथावद् अवदः; अधिकं श्रोतुमिच्छामि। वर्णानां आश्रमाणां धर्मं यथावद् उक्तं; राजवंशस्य वृत्तान्तं श्रोतुमिच्छामि, कथयस्व।" पराशरः प्रत्याह—"मैत्रेय, शृणु; ब्रह्माद्यादारभ्य मनोः वंशं वर्णयामि, यत्र बहवः राजानः यज्ञवीर्यप्रज्ञया भूषिताः। अस्य वंशस्य पापक्षयाय, यथाक्रमं वृत्तान्तं शृणु। यथा भगवान् विष्णुः सर्वलोकानां मूलं नित्यं, ऋग्यजुःसामवेदात्मा, तस्मात् ब्रह्मा हिरण्यगर्भः—संसारस्य प्रथमं रूपं—अवतरत्। ब्रह्मणः दक्षिणाङ्गुष्ठात् दक्षः प्रजापतिः उत्पन्नः; दक्षात् अदिति; अदितेः विवस्वान्; विवस्वतः मनुः। मनुः दश पुत्रान् उत्पादितवान्—इक्ष्वाकुः, नृगः, धृष्टः, शर्यातिः, नरिष्यन्तः, प्रांशुः, नाभगः, दिष्टः, करूषः, पृषध्रः च। पुत्रान् कामयमानः मनुः मित्रावरुणयोः यज्ञं अकरोत्। तत्र, होत्रिणः प्रमादात्, कन्या इला उत्पन्ना। मित्रावरुणयोः प्रसादात् सा इला सुध्युम्नः, मनोः पुत्रः अभवत्। पुनः, भगवतः कोपात् सा स्त्रीरूपा भूत्वा बुधस्य—सोमपुत्रस्य—आश्रमसमीपे विचरति स्म। बुधः स्नेहात् तया सह पुत्रं पुरूरवसं उत्पादितवान्। तस्य जन्मानन्तरं, महर्षयः सुध्युम्नस्य पुनः पुरुषत्वं कामयमानाः, ऋग्यजुःसामाथर्ववेदैः, सर्ववेदैः, मनःज्ञानान्नरूपेण, यज्ञपुरुषं आह्वयित्वा, यज्ञैः तस्य प्रसादात् इला पुनः सुध्युम्नः अभवत्। सुध्युम्नस्य त्रयः पुत्राः—उत्त्कलः, गया, विनताः। किन्तु, पूर्वस्त्रीभावात् सुध्युम्नः राज्ये भागं न प्राप्तवान्। ततः, पितुः आज्ञया वसिष्ठस्य मन्त्रेण, प्रतिष्ठानं नाम नगरं सुध्युम्नाय दत्तम्; सः तद् पुरूरवसे दत्तवान्। तस्य वंशात् सर्वदिशि क्षत्रियाः उत्पन्नाः; पृषध्रः मनोः पुत्रः गुरुगायाः हननेन शूद्रत्वं प्राप्तवान्। करूषः मनोः पुत्रः करूषक्षत्रियान् उत्पादितवान्, ये बलवीर्यसम्पन्नाः। दिष्टस्य पुत्रः नाभागः वैश्यः अभवत्; तस्मात् बलंधनः पुत्रः अभवत्। बलंधनात् वत्सप्रीति, उदारकीर्ति च। वत्सप्रीतेः प्रांशुः। प्रांशोः प्रजापतिः एकपुत्रः अभवत्। तस्मात् खानित्रः। तस्मात् चक्षुषः। चक्षुषः विम्शः, महाबलवीर्यसम्पन्नः। तस्मात् विविम्शकः। तस्मात् खानिनेत्रः। तस्मात् अतिविभूति। अतिविभूतेः करंधमः, महाबलवीर्यसम्पन्नः। तस्मात् अविक्षित्। अविक्षितस्य अपि महाबलवीर्यसम्पन्नः पुत्रः मरुत्तः अभवत्, यस्य यज्ञवर्णनं द्वयोः श्लोकयोः गायन्ति। कस्य पृथिव्यां यज्ञः मरुत्तस्य तुल्यः? सर्वाणि यज्ञसामग्रीणि सुवर्णमयीं दिव्यं च। इन्द्रः अनाहूतः अतिथिरूपेण उपस्थितः; द्विजातयः सोमं दक्षिणां च प्राप्तवन्तः; मरुतः परिचारकाः; दिव्याः देवाः सभायाम् उपस्थिताः। सः मरुत्तः सार्वभौमः, नरिष्यन्तं नाम पुत्रं उत्पादितवान्। एवं मनोः वंशस्य, धर्मस्य, एवं पाखण्डिनां वर्जनस्य, महर्षिः पराशरः मैत्रेयाय प्रकटयति।