स्मरणीयं, हे मैत्रेय, धर्मनिष्ठाः सततं अशुद्धजनान् यथाशास्त्रं वर्जयन्ति। यः जनः वर्षमेव स्वधर्मं लङ्घयति, स अशुद्धः इति गण्यते; तं सत्पुरुषाः स्पर्शादि सर्वं वर्जयन्ति। स्त्री वा वस्त्राणि वा स्पर्शयित्वा, पुरुषः अशुद्धः भवति; पापमाचरन् तस्य शुद्धिः न विद्यते। देवाः, ऋषयः, पितरः, भूमिस्थाः च, यदि तस्य गृहे सम्मानं विना निर्गच्छन्ति, स लोकधर्मे सत्पुरुषः न इति। यः जनः देवादीनां श्वासेन शरीरं गृहम् च मलिनयति, सः गृहे पात्रादिभिः सह न मिलितव्यः। तस्य सह संवादेन, सम्मानेन, हास्येन वा, ब्राह्मणस्य वर्षमेव समानता जायते। तस्य गृहे भोजनम्, सह उपवेशनम्, सह शयनम् च, तत्क्षणमेव तेन समता प्राप्ता। यः देवपितृभूतातिथीनां सम्मानं विना भोजनं करोति, स पापं प्राप्नोति; तस्य कोऽप्यप्रायश्चित्तम् अस्ति? ब्राह्मणादीनां वर्णानां ये स्वधर्मं त्यक्त्वा हीनकर्मणि स्थिताः, ते अशुद्धाः इति कथ्यन्ते। चतुर्वर्णानां यत्र संपूर्णमिश्रणं दृश्यते, तत्र सत्कर्मनिष्ठानां हानि: भवति। ये ऋषिदेवपितृभूतातिथीनां सम्मानं विना भोजनं कुर्वन्ति, ते नरके पतन्ति, तैः सह संवादिनः अपि। अतः, बुधाः अशुद्धजनान्—त्रिविधवेदमार्गत्यागदुष्टान्—संवादस्पर्शादिषु सर्वदा वर्जयन्ति। ये श्रद्धया पितरं पितामहं च तर्पयन्ति, तस्य तर्पणं अशुद्धजनानां साक्षात्कारे तान् न तुष्टयति। पुरातने काले पृथिव्यां शतधनुरिति नाम्ना प्रसिद्धः राजा आसीत्; तस्य पत्नी शैव्या अतिथिधर्मनिष्ठा आसीत्। सा पतिसंयुक्ता, सौभाग्यशालिनी, सत्यशुद्धदयायुक्ता, सर्वलक्षणसम्पन्ना, विनयशीलसदाचारयुक्ता च। राजा तया सह जनार्दनं देवाधिदेवम् अत्युत्तमध्यानवस्थया पूजयामास। तर्पणजपदानदानव्रतभक्त्या च। दिवानिशं तस्य मनः पूजायामेव निमग्नं, अन्यत्र न विचलितम्। कदाचित्, पतिपत्नी नदीस्नानं कृत्वा, भगीरथ्यां कृतस्नानौ, कार्तिकव्रते उपवासी, तौ एकं पाखण्डिनं समीपं आगच्छन्तं अपश्यताम्। स राजा मित्रम आसीत्, धनुर्विद्याशिष्यः; तस्माद् राजा तेन सम्मानात् संवादं अकरोत्। तु पतिव्रता शैव्या, नियमपालिनी, मौनं धृत्वा, उपवासिन्याः सूर्यदर्शनं चकार। तौ, विधिवत् मिलित्वा, विष्णोः सर्वपूजाविधिं कृतवन्तौ। कालक्रमेण स राजा सपत्राजित् मृतः; रानी पतिसंयुक्ता चिता आरोहति। पाखण्डिनं संवादात्, उपवासिनं शतधनुं कुत्सितजन्म प्राप्तम्—श्वानरूपे जन्म। सा काशिराजकन्या, पूर्वजन्मस्मरणयुक्ता, सर्वज्ञानसम्पन्ना, शुभगुणसम्मानिता च। तस्या: पिता विवाहं कर्तुं इच्छति, किन्तु स्नेहात् तया स्वयं विवाहारम्भः न कृतः। ततः दिव्यदृष्ट्या सा स्वपत्निं श्वानरूपे विदिशानगरे दृष्टवती। तं पतिं श्वानरूपेण दृष्ट्वा, सा श्रद्धया उत्तमं भोजनं सम्मानपूर्वकं दत्तवती। स तया दत्तं भोजनं स्वादु, मनोहरं, स्वभावानुसारं भुक्त्वा, बहु स्तुतिवचनानि उक्तवान्। युवती तस्य स्तुत्या लज्जिता, विनयेन पतिं नात्सु जातं सम्बोधयति। "स्मर, हे महराज, तव सौम्याचरणं, येन श्वानयोनि: प्राप्ता, यः अधमजन्मनः स्तुतिं करोति। पाखण्डिनं संवादात्, तीर्थस्नानात्, अधमजन्मं प्राप्तवान्; किं न स्मरसि, हे नाथ?" इति स्मारयित्वा, स पूर्वजन्मं चिन्तयन्, दीर्घं कालं विरक्तिं प्राप्तवान्। ततः, शोकपूर्णचित्तः, नगरं त्यक्त्वा, मरुभूमौ पतितः, शृगालयोनि: प्राप्तवान्। द्वितीयवर्षे, सा दिव्यदृष्ट्या तं शृगालरूपेण कौलहालगिरिं गत्वा दृष्टवती। तं शृगालरूपेण दृष्ट्वा, सा सुन्दरी पतिं सम्बोधितवती—"हे महराज, किं तव पूर्वकथनं स्मरसी, श्वानरूपे जन्मे, पूर्वकर्म पाखण्डसंवादं च?" पुनः तया स्मारयित्वा, स सत्यं ज्ञात्वा, किञ्चित् कालं उपवासं कृत्वा, शरीरं त्यक्त्वा। ततः, वृष्करूपे जन्म; सा निरपराधा वनं गत्वा, पतिं पूर्वकर्म स्मारयति—"हे भाग्यशालिन्, त्वं वृष्कः न, शतधनुः राजा; श्वानरूपेण शृगालः जातः, इदानीं वृष्कः अभूत्।" स्मारयित्वा, स तद् शरीरं त्यक्त्वा, जीवः गृध्ररूपे प्रवेशितः; पुनः सा नियोजिता पतिं उपदेशं दत्तवती। एवं धर्मत्यागदोषात्, शतधनुः राजा, अशुद्धजनसंवादात्, अधमयोनि: प्राप्तः; पतिव्रता शैव्या तं पुनः पुनः स्मारयित्वा, दिव्यदृष्ट्या अनुगच्छन्ती, तं पतिं उद्धारयितुं सततं प्रयत्नं अकरोत्।