पराशरेण कथितं — हे मैत्रेय, देवाः मोहिनीमायाम् उद्युक्तां दृष्ट्वा तस्याः भयम् अकुर्वन्। तस्याः सम्मुखे स्थितस्याः मायायाः, देवाः तां त्यक्तुं स्वेच्छया प्रोत्साहिताः। “मोहिनीमाया तव सम्मुखे स्थिताः, अतः भयं मा कुरुत, स्वार्थाय तां स्वेच्छया परित्यज्यताम्,” इत्युक्त्वा देवाः तं नमस्कृत्य यथागतं निर्गच्छन्। तेन सह मोहिनीमाया महा-असुराणाम् समीपं ययौ। ततः मोहिनीमाया नरमदा-तीरे तपः कुर्वन्तं महा-असुरसमूहम् अपश्यत्। सा नग्ना, मुण्डशीर्षा, शिखीपिच्छधारिणी, सौम्यं वचनं दैत्येश्वरेभ्यः उवाच — “हे दैत्यपते, किं कारणं तपस्याः? इह लोके वा परत्र वा तपःफलम् इच्छन्ति वा?” तद् असुराः प्राज्ञाः प्रत्युवाचुः — “परलोकफलस्य प्राप्त्यर्थं तपः कुर्वामः, अन्यत् इच्छसि वा वक्तुम्?” मोहिनीमाया पुनः उवाच — “यदि मोक्षम् इच्छथ, मम वचनं अनुयात; मोक्षद्वारस्य धर्माय योग्याः यूयम्।” सा पुनः उक्तवान् — “एष धर्मः मोक्षाय योग्यः, ततः परमं नास्ति; इह स्थित्वा स्वर्गं वा मोक्षं वा प्राप्स्यथ। सर्वे बलवन्तः एष धर्माय योग्याः।” एवं बहून् युक्तिप्रयुक्तान् वादान् उपन्यस्य, मोहिनीमाया दैत्यान् वेदमार्गात् अपानयत्। “एष धर्मः, सः अधर्मः; एष सत्यम्, सः असत्यम् — इत्युक्तम्। मोक्षाय एष मार्गो नास्ति; एवं मोक्षं मा अन्विष्यत।” पुनः उक्तवान् — “एष परमार्थः, तु न परमार्थः; एष क्रिया, तु न क्रिया — इत्यत्र न किञ्चित् स्पष्टम्। नग्नानां धर्मः अन्यः, बहुवस्त्रधारिणां धर्मः अन्यः।” एवं बहुविधैः वादैः मोहिनीमाया दैत्यान् स्वधर्मात् अपानयत्। तया महाधर्मः प्रचारितः, तैः तं धर्मं अंगीकृत्य अनुयायिनः अभवन्। मोहिनीमायया तैः असुरैः त्रैवेदिकं धर्मं परित्यक्तम्, अहम् अपि तैः सदृशः अभवम्, अन्ये तैः जागृताः। तैः अन्ये, तैः अन्यैः पुनः अन्ये, तैः अन्यैः अपि अन्ये — अल्पेन कालेन बहवः दैत्याः त्रैवेदिकमार्गं त्यक्तवन्तः। पुनः मोहिनीमाया रक्तवस्त्रधारिणी, अजिताः, अन्यान् असुरान् समीपं गत्वा सौम्यं मधुरं वचनं अब्रवीत् — “यदि स्वर्गकामना वा मोक्षकामना अस्ति, तर्हि पशुबन्धाद्यधर्माणां त्यागः पर्याप्तः। शृणुत। सर्वं ज्ञानमयम् एव, तत्त्वेन ज्ञातव्यम्। शृणुत मे वचनं, यथा विदुषां उक्तम्। एष जगत् अधार्मिकम्, मिथ्याज्ञानमोहसमाविष्टम्, रागादिभिः दूषितम्, संसारदुःखेषु भ्रमति। सा मोहिनीमाया ‘जानीहि! जाग्रहि! एवं बुध्यस्व!’ इत्युक्त्वा दैत्यान् अजन्मधर्मं परित्याजयामास। बहुविधैः युक्तिप्रयुक्तैः वादैः तान् स्वधर्मत्यागे प्रेरयामास। तैः तद् अन्येषु उक्तं, अन्यैः पुनः तैः उक्तम्, हे मैभेय, एवं वेदस्मृतिसंप्रदायं परं धर्मं परित्यक्तम्। बहुविधैः कूटदर्शनेन, हे द्विज, मोहिनीमाया दैत्यान् मोहयामास। अल्पेन कालेन, तया मोहिनीमया, असुरा मोहिताः, त्रैवेदिकमार्गं सर्वथा परित्यक्तवन्तः। कश्चित् वेदान् निन्दन्, अन्ये देवान्, अन्ये यज्ञान् द्विजवंशं च उपहासयामासुः। एवं युक्तिविहीनं वचनं धर्मं न समर्थयति; अग्नौ होमः फलदः इति बालिशं वचनम्। यदि बहुभिः यज्ञैः देवत्वं लभ्यते, इन्द्रः तं भुङ्क्ते, तर्हि काष्ठस्य दाहने तस्य पत्रभक्षकः अपि तं लभेत्। यदि पशुयज्ञः स्वर्गदः, तर्हि यजमानस्य पितरं सुप्तं हत्वा तं लभेत्? यदि अन्येन खादितं भोजनं तृप्ति ददाति, तर्हि श्रद्धायुक्तं भोजनं श्राद्धे दद्यात्, यात्रिकाः तं न वहन्ति। श्रद्धया जनाः कर्म कुर्वन्ति; तस्मात् स्वहिताय उक्तं, केवलं प्रियं, मिथ्या वचनं त्याज्यं। हे महा-असुरा, युक्तिविहीनं वचनं नाकात् पतति; युक्तियुक्तं वचनं, मया वा अन्यैः वा, ग्राह्यम्। एवं बहुविधैः उपायैः, मोहिनीमया दैत्याः त्रैवेदिकमार्गे न रमन्ते। यदा दैत्याः एवं पथात् भ्रष्टाः, तदा देवाः यत्नं कृत्वा युद्धाय समागताः। ततः, हे द्विज, देवासुरयुद्धम् पुनः अभवत्; धर्ममार्गविरोधिनः असुराः देवैः हताः। तेषु, यः स्वधर्मकवचं प्रथमं धारयामास, तेन पूर्वं रक्षिता अभवन्; तस्य निधनात् तैः जयः न लभ्यते। तस्मात्, हे मैत्रेय, यः पथं न त्यजति, सः वेदाचारत्यागिनां व्यर्थानां जनानां द्वारा न बाध्यते। आश्रमाः चत्वारः — ब्रह्मचारी, गार्हस्थ्य, वानप्रस्थ, संन्यासि; पञ्चमः नास्ति। यः गृहं त्यजति, वानप्रस्थः वा संन्यासि न भवति, सः पापी। हे ब्राह्मण, नित्यकर्मत्यागात् सततं हानिः; यः समर्थः सन् नित्यकर्म न करोति, तस्य तस्मिन् दिने पतनम्। महात्यागेन शुद्धिः लभ्यते, आपत्तिः नास्ति चेत्; हे मैत्रेय, नित्यकर्मत्यागी तं प्रायश्चित्तं कुर्यात्। एवं पराशरेण महात्मना मैत्रेयाय धर्मस्य विचित्रं इतिहासं कथितम्।