वनवास्याश्रमधर्मं सम्यगाचरन् यः पुरुषः नियमेन वर्तते, स दोषान् अग्निवत् दहति, नित्यलोकान् च प्राप्नोति। ततः चतुर्थोऽश्रमः संन्यासिनां पण्डितैः प्रख्यातः, तस्य स्वरूपं मम वचनेन शृणु, राजन्। यः पुत्रदारबान्धवेषु स्नेहम् उत्सृज्य, मत्सररहितः सन्, चतुर्थमाश्रमं प्रविशेत्, नृपश्रेष्ठ। धर्मार्थकामसम्बन्धीनि सर्वाणि प्रवृत्तिकर्माणि परित्यजेत्, समदृष्टिर्यः सखिभ्यः परेषु च, सर्वेषु भूतेषु सौहार्दं पूरयन् वर्तेत। सर्वेषां प्राणिनां गर्भजाण्डजादीनां वाचा, मनसा, कायेन च सम्यगाचरणं कुर्वन्, हिंसां सर्वथा वर्जयेत्, सर्वेषु सङ्गं परित्यजेत्। ग्रामे एकरात्रं, नगरे पञ्चरात्रं निवसन्, न स्नेहं न द्वेषं कुर्वीत। जीवनोपायार्थं अयाचितं भोजनं योग्यकाले साधूनां गृहेभ्यः याचयन्, तत् भुङ्क्ते। कामक्रोधमदमोहलोभादीन् सर्वान् परित्यज्य, अनासक्तः परिव्राजकः स्यात्। यः सर्वेभ्यः भूतेभ्यः अभयदानं दत्वा तद्वद् वर्तते, तस्मात् तस्मिन् कश्चन भूतः कुतश्चन न भीतिम् आप्नोति। स्वदेहे अग्निं स्थापयित्वा, तस्मिन्नेव स्वमुखे हविरर्पयन्, भिक्षया प्राप्तैः हविषा ब्राह्मणः श्मशानाग्निसंपन्नलोकान् प्राप्नोति। यः विधिवत् मोक्षमार्गं आचरन्, शुद्धः, तृप्तचित्तः, समाधायुक्तः, स निर्वातदीपवत् शान्तः, द्विजो ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। एवं चतुर्णाम् आश्रमाणां धर्माः वर्णानां च कर्माणि उक्तानि। राजा सगरः पुनः उवाच—"द्विजोत्तम, पुरुषस्य क्रियायाः विधिं श्रोतुम् इच्छामि। यथाविधि नित्यनैमित्तिककाम्यकर्माणि विस्तरेण वद।" तदा और्वः प्रोवाच—"यत् त्वया पृष्टं नित्यनैमित्तिककर्म विषये, तत् शृणु, एकचित्तः। जातस्य पुत्रस्य सर्वाणि जातकर्मादिकानि, शुभश्राद्धं च पितरः कुर्यात्। द्विजान् पूर्वाभिमुखान् युग्मशः सत्कृत्य भोजयेत्, तेषां तृप्त्यर्थं देवपितृयज्ञांश्च यथासुखं कारयेत्। दधियवमिश्रैः पिण्डैः, पवित्रतोयेन, नन्द्यां दिशि, देवतार्पणरूपेण समर्पयेत्। प्राजापत्येन वा विधिना सर्वाणि कर्माणि दक्षिणावर्तेन कुर्यात्, वृद्धौ च सर्वदा। दशमे दिने तु नामकरणं कुर्यात्—नाम देवपूर्वकम्, मानवान्तं, 'शर्म', 'वर्म' इत्यादिना संयुतम्। ब्राह्मणस्य 'शर्म', क्षत्रियस्य 'वर्म' इति नियतं; वैश्यशूद्रयोः रक्षणसेवासूचकं नाम युक्तम्। नाम न निरर्थकं, नापशब्दयुक्तं, न कठोरं, न चानिष्टम्; पूर्णं, निर्दोषं च भवेत्। नातिदीर्घं नातिह्रस्वं, नातिगुरुसंयुक्तम्, उच्चारणसुलभं, प्रणवाक्षरयुक्तं च नाम स्यात्। ततः संस्कारानन्तरं, नियमानुसारं, आचार्यगृहे विद्याध्ययनं कुर्यात्। विद्याम् अधिगम्य, आचार्यदक्षिणां दत्त्वा, गृहस्थाश्रमं इच्छन्, पत्नीं गृह्णीयात्। अथवा पूर्वसंकल्पेन ब्रह्मचर्ये स्थातुम्, आचार्यसेवायै, तस्य पुत्रादीनां वा सेवायै प्रवर्तेत्। स्वेच्छया वानप्रस्थो वा, संन्यासी वा भवेत्; यद्यत् पूर्वं निश्चितं तदेवाचरेत्। पत्नीं तु स्वस्य त्रैभागिकेन वयसा कनिष्ठां गृह्णीयात्; नातिस्निग्धकेशां, नातिकृष्णां, नातिपिङ्गलां च। नात्यधिकाङ्गां, नात्यल्पाङ्गां, नापवित्रां, नात्यलोमां, न मिश्रजातां, न रोगिणीं गृह्णीयात्। न दुष्टां, न कठोरभाषिणीं, न जन्मना विकलां, न पुत्रमातरं, न दाढिमतीं, न पुंरूपिणीं, न पुरुषाभासां गृह्णीयात्। न कटुकस्वरां, न कण्ठस्वरां, न कृशस्वरां, न काकस्वरां, न च समीपवर्तिनेत्रां, नातिचक्रनेत्रां च गृह्णीयात्। नातिलोमशजङ्घां, नातिप्रकटघूर्णां, नातिशुष्यगण्डां, नातिप्रहसितां च। नातिकठिनत्वचं, न कपोतलोचनां, न स्थूलहस्तपादां कन्यां गृह्णीयात्। नातिह्रस्वां, नातिदीर्घां, न संयुक्तभ्रुवं, न विच्छिन्नदन्तां, न विकृतमुखीं च। सप्तमे पितृवंशे, पञ्चमे मातृवंशे कन्यां विधिवत् गृह्णीयात्। आठ विवाहप्रकाराः—ब्राह्म, दैव, आर्ष, प्राजापत्य, आसुर, गान्धर्व, राक्षस, पैशाच—इति। यः स्ववर्णाय ऋषिभिः निर्दिष्टः, तमेव विवाहं कुर्यात्, अन्यान् वर्जयेत्। धर्मपत्नीं प्राप्य, तया सह गृहे प्रविशेत्; यः सम्यग्गुप्तः संसर्गः, स महाफलप्रदः। एवं भगवतः और्वस्य वचनानि महात्मनः सगरस्य प्रश्नानुसारं श्रुत्वा, पराशरः मैत्रेयाय प्रोवाच—"एतत् सर्वं श्रेष्ठाचारं विस्तरेण उक्तम्; तस्य अनुष्ठानात् कः न श्रेष्ठतां प्राप्नोति?" मैत्रेयः पुनः पप्रच्छ—"भगवन्, षड्बाह्यसंप्रदायादीन्, उदाक्यादीन् च अवगतम्; नाग्राणां तु वृत्तं श्रोतुम् इच्छामि।