ये केचित् स्थिरनिवासविहीनाः, याः च नियमितं न भोजनं कुर्वन्ति, ये च सायं यत्र तिष्ठन्ति तत्र एव वसन्ति, गृहस्थः तेषां सर्वेषां आधारः तथा उत्पत्तिस्थानं भवति। तादृशेषु अतिथिषु, हे राजन्, मधुरं वाक्यं वदेत्, स्वागतं कुर्यात्, दानानि च दद्यात्; ये च गृहं आगच्छन्ति, तेषां शय्या, आसनं, भोजनं च दद्यात्। यदि अतिथि आशां विफलां कृत्वा गृहात् निर्गच्छति, गृहस्थः तस्य पापं ददाति, पुण्यं च हरति। गृहस्थस्य तु अवमानः, अभिमानः, कपटम्, क्लेशः, हिंसा, कठोरता च न अनुमोदनीया। यः तु गृहस्थः एतां परमां विधिं सम्यक् आचरति, स सर्वबन्धैः विमुक्तः, उत्तमान् लोकान् प्राप्नोति। यदा वृद्धावस्था आगच्छति, हे राजन्, गृहस्थः च स्वकृत्यानि सम्पूर्णानि कृतवान् भवति, तदा पत्नीं पुत्रेभ्यः समर्प्य वनं गच्छेत्, एकाकी वा तया सह। तत्र पत्रैः, मूलैः, फलैः च जीवन्, जटाभारधारः, श्मश्रुधारः, भूमौ शयनं कुर्वन्, स मुनिः स्यात्, सर्वान् अतिथीन् सत्कारयेत्, हे राजन्। तस्य चोपरि अधोवस्त्राणि च चर्मणा, वल्कलेन, तृणेन वा निर्मितानि स्युः; त्रिः स्नानं प्रतिदिनं तस्य उचितं, हे नरपतये। देवपूजनं, होमः, आगतजनसम्मानः, दानं, हविः च तस्य उचितं, हे नरपतये। वन्यतैलैः शरीरं अभिषिञ्चेत्, तपश्चर्या, उष्णशीतादिसहिष्णुता च तस्य अनुमोदनीया, हे राजन्। यः वनवास्यः एतां नियतां आचारविधिं आचरति, स दोषान् अग्निवत् दहत्य्, नित्यलोकान् प्राप्नोति। चतुर्थं आश्रमं संन्यासिनः आहुः, तस्य स्वरूपं शृणु, हे राजन्। पुत्रेषु, बन्धुषु, पत्न्यां च स्नेहं विहाय, द्वेषरहितः स चतुर्थं आश्रमं प्रविशेत्, हे भूमिपते। त्रिविधार्थसम्बन्धितानि सर्वाणि कार्याणि संन्यस्य, मित्रेषु अन्येषु च समभावं कृत्वा, सर्वेषु प्राणिषु सौहार्दं धारयेत्। वाक्, मनः, कायेन च सर्वेषु प्राणिषु यथायोग्यं धर्माचरणं कुर्यात्, गर्भज, अण्डज, अन्यजेषु च हिंसा न कुर्यात्, सर्वासक्तिं च त्यजेत्। ग्रामे एकरात्रिं, नगरे पञ्चरात्रिं तिष्ठेत्, तथा यथा न आसक्तिः न द्वेषः जायेत्। जीवितनिर्यापनार्थं अनापेक्षितं भोजनं कुर्वन्, समये समये सच्छीलानां गृहेभ्यः भिक्षां याचेत्। कामं, क्रोधं, गर्वं, मोहं, लोभं, सर्वं च त्यक्त्वा, संन्यासी सर्वासक्तित्वं विहाय मुक्तः भवेत्। यः मुनिः सर्वेभ्यः अभयदानं दत्वा तदनुसारं जीवति, तस्य कस्यचिद् भयम् नास्ति। यः स्वदेहे अग्निं स्थापयित्वा, स्वमुखे हविः समर्पयति, स तु ब्राह्मणः भिक्षायाः हविः दत्त्वा, तेषां लोकान् प्राप्नोति, यैः चिताग्निः प्रज्वालितः। यः मुक्तिपथं विधिपूर्वकं आचरति, शुद्धः, तुष्टः, स्थिरचित्तः, स अग्निशिखेव शान्तः भवति, स द्विजः ब्रह्मलोकं प्राप्नोति। सगरः उवाच – चतुर्णाम् आश्रमाणां धर्माः, चतुर्वर्णानां कर्माणि च उक्तानि; अधुना, हे द्विजश्रेष्ठ, पुरुषस्य यज्ञादिकानां विधिं श्रोतुम् इच्छामि। हे भृगुवर, पुरुषस्य नित्य, नैमित्तिक, काम्य कर्माणि विस्तरेण वदस्व; त्वां सर्वज्ञं मन्ये। और्व उवाच – यत् त्वया नित्य, नैमित्तिक कर्माणां विषये पृष्टम्, तत् ते व्याख्यास्यामि; एकचित्तेन शृणु। जातस्य पितरः सर्वाणि जातकर्मादीनि पुत्रस्य कुर्यात्, शुभं श्राद्धं च। हे नरपतये, द्विजातिभ्यः पूर्वदिशं मुखं कृत्वा युग्मशः ब्राह्मणान् भोजयेत्, देवपितृभ्यः तुष्ट्यनुसारं हविः समर्पयेत्। दधि, यव, अन्यैः च मिश्रितैः, दिव्यं तर्पणं नन्द्यां दिशि स्थितेभ्यः पवित्रं जलं उपयुज्य, अन्नपिण्डं हर्षेण दद्यात्, हे राजन्। प्राजापत्येन वा, सर्वाणि कर्माणि दक्षिणवर्तेन कुर्यात्, वृद्धिकालेषु च सर्वदा, हे राजन्। ततः दशमे दिवसे, पितरः दिव्यपूर्वकं मानवान्तं नाम दद्यात्, 'शर्म', 'वर्म' इत्यादिना संयुक्तम्। ब्राह्मणस्य 'शर्म', क्षत्रियस्य 'वर्म' विहितम्; वैश्यशूद्रयोः रक्षणं वा सेवासूचकं नाम उचितम्। नाम न निर्थकं, न अशुभं, न कठोरस्वरं, न अशिवं स्यात्; पूर्णं, निर्दोषं च भवेत्। नाम नातिदीर्घं, नातिसंक्षिप्तं, नातिभार्ग्याक्षरयुक्तं स्यात्; उच्चारणे सरलम्, 'प्रणव' अक्षरं च समावेशयेत्। ततः, संस्कारान् अनुष्ठाय, गुरुगृहे नियमानुसारं विद्याध्ययनं कुर्यात्। विद्यां प्राप्त्वा, गुरुदक्षिणां दत्त्वा, यदि गृहस्थाश्रमं इच्छेत्, हे राजन्, पत्नीं गृह्णीयात्। अथवा पूर्वनिश्चयेन, किञ्चित् कालं ब्रह्मचर्यं स्थापयेत्, गुरुं सेवेत्, गुरुपुत्रं वा अन्यान् च। अथवा स्वेच्छया वनवास्यः वा संन्यासी वा भवेत्; यत् पूर्वं निश्चयितम्, तत् कुर्यात्, हे राजन्। पत्नीं तु स्वस्य आयुः तृतीयांशेन कनिष्ठां गृह्णीयात्; नातिस्निग्धकेशां, नातिस्निग्धा, नातिकृष्णां, नातिपिङ्गां च। नातिवृद्धाङ्गां, नातिहीनाङ्गां, नाशुचिं, नातिस्निग्धशरीरां, न मिश्रजात्यां, न रोगयुक्तां गृह्णीयात्। न दुष्टस्वभावां, न कठोरवाचां, न जन्मदोषयुक्तां, न पुत्रमातरं, न दाढीमत्यां, न पुरुषाकृतिं, न पुरुषवर्णां गृह्णीयात्। न कठोरस्वरां, न काकस्वरां, न शुष्कस्वरां, न अतिसमीपदृष्टिं, न अतिवृत्तदृष्टिं च गृह्णीयात्। एवं धर्मनियमान्, आश्रमविधिं, संस्कारान् च, और्वः सगराय विधिवत् निवेदयामास।