यः सदा निश्चलचित्तः सर्वमिदं चाहमपि वासुदेव एव परमपावनः परमेश्वर एक एवेत्येवं बुद्धिर्हृदि जायते, तादृशेषु जनेषु गच्छेत्, अन्यान् दूरतो विहाय। हे कमलनयन वासुदेव विष्णो, धराधर, अक्षय, शङ्खचक्रधन्वन्! ये त्वां शरणं प्रपद्यन्ते, तान् पापिनः दूरतो त्यज—हे महाबाहो। यस्य हृदि अक्षरात्मा स्थितः, स पुरुषश्रेष्ठः—तस्य दृष्टिपथे तव मार्गो मम वा दृश्यते, स परैर्बलवैराश्रयेण न जय्यः। एवं तवाज्ञापालनाय भगवतः सूर्यतनयः धर्मराजः मयि वचनमिदं प्रोवाच; यथावदेतत् तव सम्यक् कथितं मया, कुरुप्रवर। एतत् पूर्वं ममाकर्ण्य द्विजातिनाकुलेन कलिङ्गदेशात् समागतः महात्मा प्रसन्नो मम आख्यातवान्। एतदिदानीं तव यथापृष्टं सम्यक् कथितं मया, पुत्र; विष्णोः विना संसारसागरस्य अन्यः नास्ति शरणं। यस्यात्मा सदा केशवे निबद्धः, तं न यमदूताः, न पाशः, न दण्डः, न यमस्य अश्वः, न यमः स्वयम्, न तस्य सेवकाः परिभवन्ति। मैत्रेय उवाच—भगवन्, कथं विश्वेश्वरः विष्णुः संसारतीर्तुकामैः उपास्यते, तद् विस्तरेण ब्रूहि। च गोविन्दाराधनपरैः पुरुषैः कः फललाभः स्यात्, तदपि श्रोतुमिच्छामि। पराशर उवाच—यद् त्वया पृष्टं, तत् पुरा सगरः महात्मा पप्रच्छ; तस्य प्रश्नस्य उत्तरम् और्वः कथितवान्, तद्वदामि शृणु। सगरः, भृगुवंशसम्भूतं और्वं मुनिश्रेष्ठं प्रणिपत्य, विष्णोः पूजारूपं साधनं च पप्रच्छ। एवं च, विष्णुपूजायाः फलं किं स्यात् इति पृष्टः, और्वः तस्य सम्यक् उत्तरम् अदात्—शृणु यथावद्। और्य उवाच—विष्णुं पूजयन् मनुष्यः भौतिकान् कामान्, स्वर्गं, स्वर्गे रम्यं स्थानं, परमं मोक्षं च प्राप्नोति। यद्यत् किञ्चित् फलम् इच्छति, यावत्तावत्, अच्युतं पूजयन् तद् एव लभते—महत् वा अल्पं वा। यथापृष्टं त्वया, हे नृप, कथं हरिः पूज्यते इति, तत् सर्वं वदामि—मम वाक्यं सावधानः शृणु। सः परमपुरुषः वर्णाश्रमाचारपालनेन पूज्यते; अन्यथा न तस्य तुष्टिः। यज्ञैः, स्तुतिभिः, जपैः, रिपुवधेन, परपीडनेन च सः पूज्यते—हरिः सर्वभूतात्मा हि। तस्मात्, सुशीलः स्ववर्णकृत्यनिरतः जनार्दनं पूजयेत्। ब्राह्मणः, क्षत्रियः, वैश्यः, शूद्रः वा, स्वकर्मनिष्ठः एव विष्णुं पूजयति, नान्यथा। न सः परदोषं, न परुषं, न मिथ्यावचनं, नान्यदपि दुःखकरं भाषते; केशवः तेन तुष्यति। यो न परदारेषु, न परधने, न परपीडने रमते, तेन केशवः तुष्यति। न हिंसति, न हन्ति, न जीवितानि बाधते; तेन केशवः तुष्यति। यो देवद्विजाचार्यसेवायाम् उत्सुकः, तेन गोविन्दः तुष्यति। यथा स्वस्य पुत्रस्य च कल्याणमिच्छेत्, तथा सर्वेषां भूतानाम्; तेन हरिः सदा तुष्यति। यो रागादिदोषैः अमलचित्तः, शुद्धहृदयः, स विष्णोः सदा प्रियः। शास्त्रविहितं वर्णाश्रमधर्मं यो निर्मलचित्तः आचरति, स विष्णोः प्रियः। सगर उवाच—तस्मात्, वर्णानां धर्मान्, आश्रमाणां धर्मांश्च विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि; ब्रूहि, द्विजोत्तम। और्य उवाच—ब्राह्मणस्य, क्षत्रियस्य, वैश्यस्य, शूद्रस्य च, स्वस्वरूपेण धर्मान् कथयिष्यामि, मनः स्थापय। ब्राह्मणः दानं दद्यात्, यज्ञैः देवान् पूजयेत्, स्वाध्यायनिरतः स्यात्, नित्यं जलप्रदानं कुर्यात्, अग्न्याधानं च। जीविकायै ब्राह्मणः यजनं, याजनं, दानग्रहणं धर्मतः कुर्वीत। सर्वभूतहितं कुर्यात्, न कञ्चिद् हिंस्यात्; सर्वेषां सख्यं ब्राह्मणस्य श्रेयः। शिलामणिद्रव्येषु समदृष्टिः, ऋतुकाले एव भार्यायाः सन्निकर्षः ब्राह्मणस्य प्रशस्यते। क्षत्रियः अपि यथेष्टं ब्राह्मणेभ्यो दद्यात्, यज्ञान् कुर्यात्, स्वाध्यायं च। शस्त्रेण जीविकाम्, भूमेः रक्षणं च तस्य श्रेष्ठं; तत्र भूमिपालनं परम्। भूमेः रक्षणेन एव राजा स्वधर्मं साधयति; यज्ञादिफलभाग् भवति। दुष्टदण्डेन, सत्परिरक्षणेन, राजा कामान् लोकान् प्राप्नोति; वर्णव्यवस्था स्थापयति। पशुपालनं, वाणिज्यं, कृषिकर्म च वैशस्य जीविकायै ब्रह्मणा प्रदत्तम्। तस्यापि स्वाध्यायः, यज्ञः, दानं, धर्मः, नित्यनैमित्तिककर्म च प्रशस्यते। तस्य कर्म द्विजातिभिः सह सम्बन्धि; तत् कृत्वा तान् पालयति, विक्रयार्जितधनं वा शिल्पलाभं वा। शूद्रस्य नम्रता, शौचं, सेवा, स्वामिनि निष्ठा, अमन्त्रकृतयज्ञः, अचौर्यं, साधुसङ्गः, ब्राह्मणरक्षा च धर्माः। एवं, हे राजन्, यः स्वधर्मनिष्ठः, शुद्धचित्तः, सर्वभूतहिते रतः, स एव विष्णोः प्रियः, स एव परं गतिं प्राप्नोति।