सप्तरात्रपर्यन्तं ब्राह्मणहत्या-पापं तस्य सम्पद्यते, इदं नियमं पूर्वं ऋषिसभया निश्चितं, द्विजश्रेष्ठ। तत्र केवलं वैशम्पायनः तस्य नियमस्य उल्लङ्घनं कृतवान्, स स्वस्य भगिन्याः पुत्रं, तं युवानं शिष्यं, पादेन आहतवान्। ततः सः शिष्यान् अब्रवीत्—“हे शिष्याः! मम निमित्तं सर्वे ब्राह्मणहत्या-पापशुद्ध्यर्थं व्रतम् आचरितव्यं, न विचिकित्स्यतव्यं।” तदा याज्ञवल्क्यः उवाच—“भगवन्, किम् मे एतेन द्विजेन, ये क्लिष्टा अल्पवीर्याः च? अहम् एकः एव व्रतम् आचरिष्यामि।” ततः गुरुः, महाक्रुद्धः, याज्ञवल्क्यं प्राज्ञं उवाच—“मद्विज्ञानं यत् त्वया प्राप्तं, तत् त्यज, ब्राह्मणेषु अवमानं दर्शितवान्। ये ब्राह्मणाः अल्पवीर्याः इति त्वया उक्तम्, तव आज्ञापालकः शिष्यः मम न आवश्यकः।” तदा याज्ञवल्क्यः उवाच—“भट्टायाः, यत् त्वया पृष्टम्, तत् मया विवृत्तम्। यत् अहम् जानामि, तत् त्वया पर्याप्तं श्रुतम्, द्विजश्रेष्ठ।” एवं उक्तः स याज्ञवल्क्यः रक्तवर्णं यजुर्वेदमूलमन्त्रं, यथारूपं, उद्गिर्य तस्मै दत्तवान्; ततः स मुनिः यथेष्टं निर्गतः। ततः, द्विजश्रेष्ठ, याज्ञवल्क्येन त्यक्ताः यजुर्वेदमन्त्राः तैत्तिरीयाः अभवन्, यतः तित्तिराः तान् गृहीत्वा तैत्तिरीयाः अभवन्। ये शिष्याः गुरोः प्रेरणया ब्राह्मणहत्या-प्रायश्चित्तव्रतम् आचरन्, ते चरकाध्वर्यवः अभवन्, मुनेश्रेष्ठ। याज्ञवल्क्यः अपि, मैत्रेय, परमशुद्धिसंयुक्तः, मनः संयम्य सूर्यं उपासितवान्, यजुर्वेदमन्त्रप्राप्त्यर्थम्। स प्रार्थयन्, “सवित्रे, धारकाय, विमोचकाय, विशुद्धदीप्तये नमः। ऋग्यजुस्सामात्मने त्रिवेदस्वरूपाय नमः। अग्निसोमात्मने, जगत्कारणाय, भास्कराय, सुषुम्नमहातेजस्विने नमः। कालज्ञानस्वरूपाय, कालकाष्ठनिमेषात्मने, ध्यान्याय विष्णुरूपाय, परमाक्षरस्वरूपाय नमः। देवगणान् तीक्ष्णरश्मिभिः पोषयति, पितृन् अमृतेन; तुष्टात्मने नमः। हिमवार्योष्णवर्षसृष्टिसंहारकर्त्रे, त्रिकालरूपाय सूर्याय नमः। तमः नाशकः, जगद्बोधकः, स्थावराधारधारकः देवः—विवस्वते नमः। तस्योदयात् धर्मकार्ययोग्यः न, जलं शुद्धिकारणं न; तस्मै सृष्टिकर्त्रे देवाय नमः। यस्य रश्मिस्पर्शात् लोकः कर्मयोग्यः भवति; शुद्धस्वरूपाय शुद्धिकारणाय नमः। सवित्रे, सूर्याय, भास्कराय, विवस्वते, आदित्याय, देवश्रेष्ठाय नमः नमः। तस्य सुवर्णरथाय, रश्मिभिः अमृतवाहाय, लोकचक्षुषे नमः।” एवं स्तुतः सूर्यः, अश्वरूपधारणं कृत्वा, उवाच—“यत् इच्छसि, तत् वरं वृणु।” तदा याज्ञवल्क्यः, सूर्यं प्रणम्य, उवाच—“ये यजुर्वेदमन्त्राः मम गुरुणा न ज्ञाताः, तान् मे दत्तुम् इच्छामि।” सूर्यः, एवम् उक्तः, तस्मै अयातयामनामानः यजुर्वेदमन्त्रान् दत्तवान्, ये गुरुणा न ज्ञाताः। द्विजश्रेष्ठ, ये ब्राह्मणाः यजुर्वेदमन्त्रान् अधीतवन्तः, तान् वाजिनः उपदिष्टवन्तः, तस्मात् सूर्याश्वपरम्परा अभवद्। सौभाग्ययुक्त, वाजिनः पञ्चदश शाखाः सन्ति; काण्वादयः, याज्ञवल्क्यप्रवर्तिताः, प्रसिद्धाः सन्ति। मैत्रेय, व्यासशिष्यः जैमिनिः सामवेदवृक्षं क्रमशः विभक्तवान्; तत् मम शृणु। तस्य पुत्रः सुमन्तुः, तथा सुकर्मा अपि तस्य पुत्रः; उभौ महर्षी, एकैकां संहिताम् अधीतवन्तौ। सुकर्मा, सुमन्तुपुत्रः, सहस्रसंहिताविभागं कृतवान्; द्वौ प्राज्ञौ शिष्यौ तान् प्राप्तवन्तौ। द्विजश्रेष्ठ, हिरण्यनाभः कौशल्यगोत्रजः, पौष्पिञ्जिः च शिष्यौ; तयोः उत्तरसामगाः पञ्चदश स्मृताः। तैः प्राप्ताः संहिताः पूर्वसामगाः इति विद्वद्भिः कथ्यन्ते। लोकाक्षिः, कुथुमिः, कुसीदिः, लङ्गलिः—एते पौष्पिञ्जिशिष्याः, अन्यैः सह, संहिताः बहुधा कृतवन्तः। हिरण्यनाभस्य शिष्यः, प्राज्ञः, चतुर्विंशतिः संहिताः शिष्यान् उपदिष्टवान्, ये सिद्धपुरुषाः। तैः अपि सामवेदः शाखासम्पन्नः अभवत्; अथ अहम् अथर्ववेदसंग्रहं कथयामि। सः शिष्यं कबन्धं उपदिष्टवान्, यः दृढतया तं प्राप्य, देवदर्शाय तथा पथ्याय दत्तवान्। सुमन्तुः, ज्ञानदीप्तः, अथर्ववेदं शिष्याय उपदिष्टवान्; देवदर्शस्य शिष्याः मौदगः, ब्रह्मबली, शौक्यायनिः, पिप्पलादः, अपरः च महर्षिः। ब्राह्मण, पथ्यस्य अपि त्रयः शिष्याः, ये संहिताविभागं कृतवन्तः—जाजालिः, कुमुदः, तृतीयः शौनकः। शौनकः, दृढतया स्थाप्य, एकां संहितां बभ्रवे, द्वितीयां सौन्धवायनाय दत्तवान्। सैन्धवः, मुञ्जिकेशः, स्थापितां संहितां त्रिधा विभक्तवन्तः; तथा नक्षत्रकल्पाद्याः वेदसंहिताः। चतुर्थः आङ्गिरसः, पञ्चमः शान्तिकल्पः; एते अथर्वणेषु संहिताव्यवस्थापकाः श्रेष्ठाः।