सूर्यस्य तेजः सहनं असमर्था सा संज्ञा, तस्य छायायाः स्थानं स्वस्य यथावत् स्थापयित्वा, स्वयं वनं गतवती तपस्यायै। ततः सूर्यः, छायां संज्ञायाम् इति मन्यमानः, तया त्रयः पुत्रान् उत्पादितवान्—शनैश्चरः, अन्यः मनुः, तथा तपती। छायायाः कोपात् यमं शप्तवती सा, यः संज्ञायाः पुत्रः, तदा यमः सूर्यः च अवगच्छताम्—एषा अन्याः, न तु जननी। ततः विवस्वान् गहनध्यानं कृत्वा वनस्थां संज्ञां अश्व्याकारां तपस्यायां स्थितां ददर्श। सूर्यः अश्वरूपं धारयित्वा तस्यां अश्विनी-देवौ उत्पादितवान्, तस्य वीर्यस्य अन्ते रेवन्तं अपि उत्पादितवान्। ततः भगवतः सूर्यः संज्ञां स्वस्थानं नीतवान्, विश्वकर्मा तस्य तेजः न्यूनं कृतवान्। विश्वकर्मा सूर्यं चक्रे स्थापयित्वा तस्यात्यधिकं तेजः अष्टमांशं छिन्नं कृतवान्, शेषं तु अव्ययम्। हे श्रेष्ठ ऋषे, विष्णोः शक्तेः सा छिन्नांशः, तीव्रं द्योतमानः, भूमौ पतितः। तस्मात् शक्तेः त्वष्टा विष्णोः चक्रं, शिवस्य त्रिशूलम्, धनदस्य शिबिकां, अन्यानि दिव्यानि आयुधानि निर्मितवान्। गुहस्य शूलः, अन्येषां देवतानां आयुधानि अपि तया शक्त्या विश्वकर्मणा समृद्धानि। छायायाः संज्ञायाः च द्वितीयः मनुः सावर्णि इति प्रसिद्धः, यः ज्येष्ठभ्रातुः भिन्नवंशः। अधुना मम वचनं शृणु, हे भाग्यशाली, अष्टमं मन्वंतरं सावर्णिकं, यः तस्य भविष्यति। हे मैत्रेय, स सावर्णि मनुः उद्भविष्यति, तस्य प्रधानाः देवाः सुतपसः, अमिताभाः, अन्ये च। तेषां प्रत्येकं वर्गः विंशतिः गणितः, तवापि भविष्यतः सप्तर्षीणां नामानि कथयिष्यामि। दीप्तिमान्, गालवः, रामः, कृपः, द्रोणः, मम पुत्रः व्यासः, ऋष्यशृंगः—एते सप्तर्षयः। विष्णोः प्रसादात्, बली, विरोचनस्य निष्कलुषः पुत्रः, अधो लोकान् विचरन्, तेषां इन्द्रः भविष्यति। विरजः, उर्वरीवान्, निर्मोकः, अन्ये च सावर्णि मनोः पुत्राः, मनुष्यानां नृपाः भविष्यन्ति। हे ऋषे, नवमः मनुः दक्षसावर्णिः भविष्यति। पाराः, मरीचिगर्भाः, सुधर्माणः—एते त्रिविधाः; तथा देवाः द्वादशद्वार्गाः, प्रत्येकं स्वस्थानं। तेषु, हे द्विज, महाबलः इन्द्रः अद्भुतः भविष्यति। सवना, दीप्तिमान्, भाव्यः, वसुः, मेधातिथिः, ज्योतिष्मान् सप्तमः, सत्यः—एते महान् ऋषयः तस्मिन्काले। धृतकेतुः, दीप्तिकेतुः, पञ्चहस्तः, निरामयः, पृथुश्रवाः, अन्ये च दक्षसावर्णिकस्य पुत्राः भविष्यन्ति। हे ऋषे, दशमः मनुः ब्रह्मसावर्णिः भविष्यति; सूधामान्, विशुद्धः, शतसंख्या देवाः तत्र सन्ति। तेषु, इन्द्रः शान्तिः महाबलः; सप्तर्षीणां नामानि शृणु। हविष्मान्, सुकृतः, सत्यः, तपोमूर्ति, नाभागः अप्रतिमबलः, सत्यकेतुः—एते सप्तर्षयः। सुक्शेत्रः, उत्तमौजा, भूरिषेणः, अन्ये दश ब्रह्मसावर्णेः पुत्राः पृथिवीं रक्षिष्यन्ति। एकादशः मनुः धर्मसावर्णिः भविष्यति। विहङ्गमाः, कामागमाः, निर्वाणाः, ऋषयः—एते तत्र प्रमुखाः देववर्गाः; प्रत्येकं वर्गः त्रिंशत्, तेषां इन्द्रः पृषा। निःस्वरः, अग्नितेजाः, वपुष्मान्, घणिः, आरुणिः, हविष्मान्, अनघः—एते सप्तर्षयः। सर्वत्रगः, सुधर्मा, देवानिकः, अन्ये धर्मसावर्णेः पुत्राः पृथिवीं शासिष्यन्ति। द्वादशः मनुः रुद्रपुत्रः सावर्णिः भविष्यति; तत्र ऋतुधामा इन्द्रः। देववर्गाणि शृणु—हरिता, रोहिता, सुमनसः, सुकर्माणः, सुरापाः—एते पञ्च वर्गाः, प्रत्येकं दश। तपस्वी, सुतपसः, तपोमूर्ति, तपोरति, तपोधृतिः, द्युति, तपोधनः सप्तमः—एते सप्तर्षयः; तस्य पुत्रान् अपि शृणु। देववान्, उपदेवः, देवश्रेष्ठः, अन्ये च बलवन्तः तस्य मनोः पुत्राः भविष्यन्ति। हे ऋषे, त्रयोदशः मनुः रुचिः नाम भविष्यति। सुत्रामाणः, सुकर्माणः, सुधर्माणः, अमराः—एते त्रयस्त्रिंशद्वर्गाः देवाः तस्मिन्काले। तेषु, दिवसपति महाबलः इन्द्रः। एकः विमोहवर्जितः, सत्यदर्शी, अचलः, निराशः, स्थिरः, अव्ययः; अन्यः सुतपः सप्तमः ऋषिः—एते सप्तर्षयः; तस्य पुत्रान् अपि शृणु। चित्रसेनः, विचित्रः, अन्ये च भूमिपाः भविष्यन्ति। हे मैत्रेय, चतुर्दशे मन्वंतरे मनुः नाम भविष्यति, शुद्धः इन्द्रः, देवसंघः पञ्च; तेषां नामानि शृणु।