एवं पराशरः उक्तः स राजा भेदबुद्धिं परित्यज्य परमार्थदर्शनं प्राप्तवान्। स च पूर्वजन्मस्मृत्या सह यथार्थज्ञानसम्पन्नः तस्मिन्नेव जीविते मोक्षं प्राप्तवान्। यः कश्चिद् भक्त्या एतां पुण्यश्लोकस्य भरतस्य कथां शृणोति वा कथयति, स शुद्धचित्तः स्वमोहात् विमुक्तः सन्संसारबन्धनात् मोक्षयोग्यः भवति। अनन्तरं मैत्रेयः उवाच—भगवन्, त्वया पृथिव्याः, समुद्राणां च, सूर्यादीनां च रूपाणि, नक्षत्राणां च विस्तारतः वर्णितानि। देवादीनां, ऋषीणां च सृष्टिः, चतुर्वर्णोत्पत्तिः, अन्ययोनिजानां च सृष्टिः त्वया सम्यक् निरूपिता। ध्रुवस्य प्रह्लादस्य च चरितानि विस्तरेण श्रावितानि; अद्य अहं शेषेषु मन्वन्तरेषु क्रमशः श्रोतुमिच्छामि। मन्वन्तराधिपतीन्, तेषां नेतॄन्, अनुचरांश्च येन प्रकारेण त्वया पूर्वं कथिताः, तानपि भगवन् त्वत्तः श्रोतुमिच्छामि। श्रीपराशर उवाच—ये मन्वन्तराः अतीतानागताश्च सन्ति, तान् अहं यथाक्रमं सम्यक् कथयिष्यामि। प्रथमः स्वायम्भुवो मनुः, ततः स्वारोचिषः, ततोऽपरः उत्तमः, ततो तामसः, ततः रैवत, अनन्तरं चाक्षुषः। एते षट् मनवः अतीताः; अद्य तु विवस्वतः पुत्रः वैवस्वतः मनुः वर्तमानमन्वन्तरस्य अधिपः अस्ति। कल्पारम्भे स्वायम्भुवमन्वन्तरं सह देवैः सप्तर्षिभिः च यथायोग्यं मया वर्णितम्। अधुना स्वारोचिषमन्वन्तरस्य अधिपतीन्, देवान्, ऋषीन्, तेषां च पुत्रान् सम्यक् वर्णयिष्यामि। स्वारोचिषे मन्वन्तरे पारावताः तुषिताश्च देवा आसन्; तत्र विपश्चित् महाबलः इन्द्रः अभूत्, हे मैत्रेय। ऊर्ज, स्तम्भ, प्राण, वात, ऋषभ, निरय, परीवान्—एते सप्तर्षयः तस्मिन्मन्वन्तरे आसन्। चैत्र, किम्पुरुष, अन्ये च स्वारोचिषस्य पुत्राः—एवं द्वितीयमन्वन्तरं व्याख्यातम्; अधुना तृतीयं शृणु। हे ब्रह्मन्, तृतीयकाले उत्तमः नाम मनुः अभवत्; देवाधिपः सुषान्तिः नाम्ना अभूत्। तेषां पुत्रान् शृणु, हे मैत्रेय। सुधामन्, सत्याः, जपा, प्रतर्दन, वशवर्तिन्—एते पञ्च द्वादशवर्गाः इति प्रसिद्धाः। एते सप्त महर्षयः वसिष्ठस्य पुत्राः; अज, परशुदीप्त, अन्ये च उत्तममन्वन्तरस्य पुत्राः अभवन्। तामसे मन्वन्तरे सुपाराः हरयश्च देवा आसन्; सत्याः, सुधियश्च सप्तविंशतिवर्गाः। तत्र शतक्रतुविजयी शिबिः इन्द्रः अभूत्; तस्मिन्काले सप्तर्षीणां नामानि मत्तः शृणु। ज्योतिर्धामन्, पुथु, कात्य, चित्राग्नि, धनक, पीवर—एते सप्तर्षयः तस्मिन्मन्वन्तरे आसन्। नर, ख्याति, केतरूप, जानुजंघ, अन्ये च तामसस्य पुत्राः महाबलिनः अभवन्। पञ्चमे, हे मैत्रेय, मनुः रैवत नाम्ना अभवत्, तत्र विभुः इन्द्रः आसीत्; तस्मिन्मन्वन्तरे देवान् शृणु। अमिताभाः, भूतरयाः, वैकुण्ठाः, सुसमेधाः—एते चतुर्दशदेवगणाः। हिरण्यरोमन्, वेदाश्रि, ऊर्ध्वबाहु, वेदबाहु, सुधामन्, पर्जन्य, अव्यय—एते सप्तर्षयः रैवतमन्वन्तरे आसन्। बलबन्धु, सम्भाव्य, सत्यका, अन्ये च, एते रैवतस्य पुत्राः महाबलिनः नृपतयः अभवन्। स्वारोचिष, उत्तम, तामस, रैवत—एते चत्वारः मनवः प्रियव्रतस्य वंशे जाताः इति कीर्त्यन्ते। स प्रियव्रतः राजर्षिः विष्णुं तपसा सम्पूज्य, स्वसुतान् एव मन्वन्तराधिपतीन् प्राप्तवान्। षष्ठे मन्वन्तरे मनुः चाक्षुषः नाम्ना अभवत्; तत्र मनोजवः इन्द्रः आसीत्। तत्रापि देवान् मत्तः शृणु। आप्याः, प्रसूताः, भव्याः, पृथुकाः, लेखाः—एते पञ्च, अन्यैः त्रिभिः सह, अष्टौ देवगणाः। सुमेधा, विरजा, हविष्मान्, उत्तम, मधु, अतिनामा, सहिष्णु—एते सप्तर्षयः। ऊरु, पूरु, शतद्युम्न—एते चाक्षुषमन्वन्तरस्य पुत्राः महाबलिनः पृथिव्याः अधिपाः अभवन्। हे महर्षे, सप्तमे वर्तमानमन्वन्तरे श्राद्धदेवः, विवस्वतः पुत्रः, मनुः अस्ति। अत्र आदित्याः, वसवः, रुद्राः, अन्ये च देवा; त्रिंशद्देवाधिपः पुरन्दरः अपि अत्र सन्निहितः, हे मैत्रेय। वसिष्ठ, कश्यप, अत्रि, जमदग्नि, गौतम, विश्वामित्र, भरद्वाज—एते सप्तर्षयः अभवन्। इक्ष्वाकु, नृग, धृष्ट, शर्याति, नरिष्यन्त, प्रसिद्धः नाभाग, इष्ट—एते अपि उक्ताः। करूष, पृषध्र, सुमहान्—एते त्रयः, लोकप्रसिद्धाः, वैवस्वतमनोर् नव धर्मात्मजाः। विष्णोः शक्तिः, अनुपमशुद्धिप्रचुरा, सदा सत्तायाम् अधिष्ठिता अस्ति; प्रतिमन्वन्तरे तद्रूपेण देवत्वेन प्रतिष्ठिता। स्वायम्भुवे मन्वन्तरे तस्य शक्तेः अंशः यज्ञरूपेण जातः; प्रथममन्वन्तरे मनसः उत्पन्नः देवः आकूत्या जातः। ततोऽपि स्वारोचिषमन्वन्तरे तस्य देवस्य तुषितायां अजितनाम्ना तुषितैः सह जन्म अभवत्। तृतीयमन्वन्तरे उत्तमनाम्नि, स देवः पुनः तुषितः अभवत्; सत्यानां मध्ये सः सत्यानाम् उत्तमः सह श्रेष्ठसत्यमित्रैः अभवत्। एवं पराशरमहर्षेः मुखात् मन्वन्तराणां, तेषां अधिपतीनाम्, देवर्षिपुत्राणां, विष्णोः च अवताराणां पावनं चरित्रं मैत्रेयः श्रुतवान्।