नरपतिं प्रति मुनिवरः धर्मानुशासनं सम्यगुवाच। स्नात्वा शुचिवस्त्रधारणपूर्वकं, एकाग्रचित्तः पुरुषः देवतानां, ऋषीणां, पितॄणां च तेषां तेषां तीरथोदकैः श्रद्धया तर्पणं कुर्यात्। देवतानां तुष्ट्यर्थं तु त्रिः सलिलं दद्यात्, ऋषीणां नियमेन एकवारं एव पर्याप्तं, तथा प्रजापतेः अपि। पितॄणां तुष्ट्यर्थं जलं दद्यात्, तथा पितामहानां प्रपितामहानां च। भक्त्या मातामहाय तस्य पित्रे तस्य च पित्रे जलं दद्यात्; अन्यानि काम्यानि दानानि अपि शृणु यानि वक्ष्यामि। मातुः, सौमातुः, पितामह्याः, आचार्यपत्न्याः, आचार्याणां, मातुलानां, स्नेहितानां च अपि जलं दद्यात्। एवं यथाकामं जलदानं कुर्यात्, देवतानां चान्येषां च तर्पणार्थं। देवाः, असुराः, यक्षाः, नागाः, गन्धर्वाः, राक्षसाः, पिशाचाः, गुह्यकाः, सिद्धाः, कूष्माण्डाः, पशवः, खगाः—ये च जलचराः, स्थलचराः, वायुभक्ष्याश्च सर्वे, मया दत्तेनानेन जलदानेन शीघ्रं तृप्तिम् आप्नुवन्ति। ये सर्वे नरकस्थाः क्लेशभाजश्च, तेषां तर्पणायेदं जलं ददामि। सर्वे बान्धवाः, इह वा पूर्वजन्मनि, ये वा जलकामिनः, पूर्णतृप्तिम् आप्नुवन्तु। ये भूतेषु यत्र कुत्रापि क्षुधातृषार्ताः, तेषां तृप्त्यर्थं तिलयुतं जलं मया दत्तं शान्तिकरं भवतु। एवं, राजन्, जलदानस्य विधिं ते सम्यगाख्यातवान्; येन दानेन सर्वं जगत् तुष्यति, तस्य पुण्यं च लभ्यते। एवं सम्यग्विधिना जलदानं कृत्वा, श्राद्धसमेतं, आचम्य, सूर्याय अञ्जलिं दद्यात्। नमो विवस्वते, तेजस्विने ब्रह्मणे, विष्णोः शक्तये, जगत्कर्त्रे, शुद्धाय, सवित्रे, कर्मसाक्षिणे। ततः गृहस्य च काम्यानां देवतानां पूजनं कुर्यात्—स्नानोदकं, पुष्पं, धूपं, अन्यानि चार्घ्यानि दद्यात्। पूर्वं विशेषेण ब्रह्मणः अग्निहोत्रं कुर्यात्। प्रजापतेः तर्पणं श्रद्धया दद्यात्, गृह्याय कश्यपाय, अनुमत्यै च क्रमशः। शेषं हविषां पात्रे स्थाप्य, पृथिव्यै, पर्जन्याय च दद्यात्; द्वारे धात्रे, विधात्रे, मध्ये ब्रह्मणे च। गृहस्य दिशां रक्षिणः देवतानां दानविधिं शृणु। इन्द्राय, यमाय, वरुणाय, सोमाय च, पूर्वदिक्षु हविः दद्यात्। ईशान्यां धन्वन्तरये बलिं दद्यात्, ततः वैश्वदेवकर्म सम्पादयेत्। वायवे, ब्रह्मणे, अन्तरिक्षाय, सूर्याय च, पश्चिमदिक्षु बलिं दद्यात्। विश्वेभ्यः देवाभ्यः, सर्वेभ्यः भूतेभ्यः, लोकपालाष्टकाय, पितृभ्यः, यक्षेभ्यः बलिं दद्यात्। अन्यं खाद्यं शुद्धभूमौ यथाकामं दद्यात्, पृथिव्याः भूतेभ्यः। देवाः, मनुष्याः, पशवः, पक्षिणः, सिद्धाः, यक्षाः, सर्पाः, दैत्याः, पिशाचाः, वृक्षाः, सर्वे च खाद्यकामिनः—ये मया दत्तं खाद्यं, तेन तृप्तिं लभन्ताम्। पिपीलिकाः, कीटाः, पतङ्गाः, कर्मबन्धनैः बद्धाः क्षुधिताः, मया दत्तेन अन्नेन तृप्तिं प्राप्नुयुः, सुखिनश्च स्युः। येषां न माता, न पिता, न बान्धवाः, येषां न अन्नोपलब्धिः, तेषां च पृथिव्यां दत्तमन्नं तृप्त्यै सुखाय च भवतु। सर्वे भूतानि चेदं चान्नं विष्णुमेव; अन्यन्नास्ति। तस्मात् सर्वभूतसारभूतं अन्नं तेषां हिताय ददामि। एते चतुर्दशभेदाः प्रजाः, ये च तत्र स्थिताः, तेषां तृप्त्यर्थं मया अन्नं विसृष्टम्; तृप्तिम् आप्नुवन्तु। एवं श्रद्धावान् पुरुषः पृथिव्यां सर्वहिताय अन्नं दद्यात्; गृही हि सर्वेषां शरणं भवति। श्वभ्यः, चाण्डालादिभ्यः, पक्षिभ्यः, पतितेभ्यः, अपुत्रकेभ्यः च पृथिव्यां अन्नं दद्यात्। ततः गोदोहने समयं गृहद्वारे स्थित्वा, अतिथ्यागमस्य प्रतीक्षां कुर्यात्; ततो यथेष्टं आचरितव्यम्। यदि अतिथि आगच्छति, तं सत्कार्य वाक्यैः, आसनप्रदानैः, पादप्रक्षालनैः च पूजयेत्। श्रद्धया अन्नप्रदानं, सविनयप्रश्नोत्तराणि, प्रयाणकाले चानुगमनं कृत्वा, गृही अतिथिं प्रहर्षयेत्। योऽन्यदेशात् आगतः, कुलनामगुह्यः, ग्रामवासिनः भिन्नः, सदा अतिथिः सम्यगपूजनीयः। यदि कश्चन अतिथिः, दीनः, अपरिचितकुलः, अनात्यन्तिकः, गृहाद् प्रत्यागतः, स तत्र स्वामिनः पुण्यं हरति, पापं तु तत्रैव न्यस्यति। न तस्य अध्ययनं, कुलं, आचारं, जातिं वा पृच्छेत्; तं ब्रह्मैव अतिथिं मन्येत। पितॄणां कृते, गृहस्थः अन्यं ब्राह्मणं, स्थानीयं, सदाचारं, ज्ञातकुलं, पञ्चमहायज्ञकृतं, प्रतीक्षेत्। हिंसारहितं, शुद्धं, श्रेष्ठं भागमन्नस्य, विदुषे ब्राह्मणाय दद्यात्। त्रयः भागान् परिव्राजकाणां ब्रह्मचारिणां च दद्यात्; शक्नुवन् अधिकं यथाशक्ति दद्यात्। एवं अतिथयः निर्दिष्टाः, परिव्राजकाः पूर्वोक्ताः; एतेषां पूजनात्, राजन्, पापात् प्रमुच्यते। यदि कश्चित् अतिथि आशाभङ्गः गृहात् प्रत्यागच्छति, स स्वामिनः पुण्यं नयति, पापं तु तत्रैव न्यस्यति। एवं धर्मानुशासनं मुनिवरः राजानं प्रति सुस्पष्टं न्यवेदयत्, यथा गृहस्थः श्रद्धया, शौचेन, यथाविधि च, देवपितृमानुषभूतानि तर्पयित्वा, स्वधर्मे स्थितः पुण्यं च प्राप्नोति, लोकस्य चानुग्राहकः भवति।