राजन्, शुद्धिकर्मणि भूमेः विकल्पः निर्दिष्टः। या भूमिः लघुजीवयुक्ता वा कृषेण उत्खाता वा, तां भूमिं शुद्ध्यर्थं परिहर्तव्या इति विधिः। शुद्ध्यर्थं भूमेः प्रयोक्तव्या मात्रा अपि निश्चिताः—अङ्गशुद्ध्यर्थं एकः पिण्डः, गुदशुद्ध्यर्थं त्रयः, वामहस्तस्य दश, उभयोरपि हस्तयोः सप्त पिण्डाः विधानतः प्रयोज्याः। भूमिः निर्मला, गन्धरहिताः, आवरणरहिताः च भवेत्; जलं च बिन्दुहीनं शुद्धं च उपयोग्यं, भूमिं मनसा पुनःपुनः यत्नेन उपयोज्यं। पादशुद्धिं कृत्वा, पुनः पादौ प्रक्षालयेत्; ततः त्रिः जलं पिबेत् द्विः च मुष्टिं प्रक्षालयेत्, यथाविधि। ततः शिरसः छिद्राणि, शिखा, भुजौ, नाभि, हृदयञ्च जलस्य स्पर्शं कुर्यात्। मुखं प्रक्षाल्य, केशान् व्यवस्थित्य, दर्पणं पश्येत्, अञ्जनं दद्यात्, शुभकार्याणि कुर्यात्, कुशादीनि गृह्णीयात्। ततः श्रद्धया स्ववर्णधर्मानुसारं जीविकायाः, धनार्जनस्य च प्रयोजनाय, यज्ञादिकं च आचरितव्यं। सोमयागाः, घृताहुतयः, पक्वाहुतयः च प्रतिष्ठिताः; धनं लोकस्य साधनं यतः, तस्मात् धनार्जनाय यत्नः कर्तव्यः। नित्यकर्मणि नदीषु, सरसिषु, तडागेषु, देवोत्खाते जलस्रोतसि, पर्वतप्रस्रवणे च स्नानं कर्तव्यम्। यदि प्राकृतिकं जलं न सुलभं, तर्हि कूपोद्भूतं जलं, गृहोद्भूतं जलं, अथवा भूमौ जलाभावे स्नानं कर्तव्यम्। स्नानं कृत्वा, शुद्धवस्त्रं धारयित्वा, देवतानां, ऋषीणां, पितृणां च तेषां तेषां पवित्रेण जलं यत्नेन आचरेत्। देवतानां तृप्त्यर्थं त्रिः जलं दद्यात्; ऋषीणां नियमानुसारं एकवारं पर्याप्तम्; तथा प्रजापतये अपि। पितृणां तृप्त्यर्थं जलं दद्यात्, तथा पितामहाय, प्रपितामहाय च। मातामहाय, तस्य पितरं, तस्य पितरं च भक्त्या जलं दद्यात्; अन्येषां इच्छितानां दानानां शृणु। मातरं, सौमातरं, पितामहीं, गुरुपत्नीं, गुरून्, मातुलान्, स्नेहितमित्राणि च जलं दद्यात्। एतत् पठित्वा, यथेष्टं जलं दद्यात्, राजन्, देवादीनां तृप्त्यर्थं। देवा, असुरा, यक्षाः, नागाः, गन्धर्वाः, राक्षसाः, पिशाचाः, गुह्यकाः, सिद्धाः, कूष्माण्डाः, पशवः, पक्षिणः च—यः जलं दत्तं तेन शीघ्रं तृप्तिम् आप्नुयुः। ये जलस्थाः, भूमिस्थाः, वायुसंस्थिताः, सर्वे भवन्ति, तेन मया दत्तं जलं तृप्तिम् आवहन्ति। येषां सर्वेषां नरकस्थेषु दुःखस्थेषु च जलं दत्तं तृप्त्यर्थं। ये मम बन्धवः वर्तमानाः वा पूर्वजन्मस्थाः वा, ये जलकामन्यः, ते सर्वे पूर्णतृप्तिं प्राप्नुयुः। ये सर्वे जीवाः यत्र कुत्रचित् क्षुधातृषार्ताः, तेषां तृप्त्यर्थं तिलयुक्तं जलं मया दत्तं तृप्तिं ददातु। एवं, राजन्, जलदानस्य विधिं तव कथितवान्; एतस्य दानेन, लोकस्य तृप्त्याः पुण्यं लभ्यते, सर्वलोकं च तृप्तिम् यच्छति। यथाविधि श्रद्धया जलं दत्वा, श्राद्धसहितं, जलं पित्वा, सूर्याय एकमुष्टिं जलं दद्यात्। विवस्वते नमः, तेजस्विने ब्रह्मणे, विष्णुतेजसे, जगत्कर्त्रे, शुद्धाय, सवित्रे, कर्मसाक्षिणे च नमः। ततः गृहस्य पूजां च इच्छितदेवतार्चनं च कुर्यात्—स्नानार्थं जलं, पुष्पं, धूपं, अन्यानि च दद्यात्। पूर्वं विशेषं अग्निहोत्रं ब्रह्मणः कर्तव्यं, राजन्। श्रद्धया प्रजापतये हविः दद्यात्, ततः कश्यपाय गृहाय, अनुमत्यै च क्रमशः। शेषं हविः पात्रे स्थाप्य, भूमये, पर्जन्याय च दद्यात्; द्वारि धात्रे, विधात्रे, मध्ये ब्रह्मणे। इदानीं गृहदिक्पालानां विधिं शृणु, नरश्रेष्ठ। इन्द्राय, यमाय, वरुणाय, सोमाय च, पूर्वादिदिक्षु हविः दद्यात्, विप्रः। ईशानदिशि धन्वन्तरये बलिं दद्यात्, ततः वैश्वदेवविधिं कुर्यात्। वायवे पश्चिमोत्तरदिशि बलिं दद्यात्, ब्रह्मणे, अन्तरिक्षाय, सूर्याय च। विश्वेदेवेभ्यः, सर्वेभ्यः, लोकपालाष्टकाय, पितृभ्यः, यक्षेभ्यः च बलिं दद्यात्, राजन्। ततः अन्यं भोजनं शुद्धचित्तः शुद्धभूमौ इच्छया भूमिस्थजीवेषु दद्यात्। देवा, मनुष्याः, पशवः, पक्षिणः, सिद्धाः, यक्षाः, सर्पाः, दैत्याः, पिशाचाः, वृक्षाः, सर्वे भोजनकामाः—यदत्र दत्तं तेन तृप्तिम् आप्नुयुः। पिपीलिकाः, कीटाः, पतङ्गाः, सर्वे क्षुधार्ताः कर्मबन्धनबद्धाः—यदन्नं दत्तं तेन तृप्तिम् लभन्तु, सुखं च। येषां न माता, न पिता, न बन्धवः, न भोजनसाधनं, न भोजनं सुलभं—यदन्नं भूमौ दत्तं तेन तृप्तिः सुखं च लभ्यते। सर्वे जीवाः, अन्नं च अहं विष्णुः; अन्यत् नास्ति। तस्मात् सर्वभूतसारं अन्नं तेषां हिताय ददामि। चतुर्दशजीवसमूहः, तेषु स्थिताः सर्वे प्राणी—तृप्त्यर्थं अन्नं मुक्तं मया; तृप्तिं यान्तु। एवं पठित्वा श्रद्धया भूमौ अन्नं दद्यात्, सर्वहिताय; गार्हस्थ्यः सर्वेषां आश्रयः। राजन्, भूमौ अन्नं दद्यात् श्वभ्यः, चण्डालभ्यः, पक्षिभ्यः, पतितेषु, अपुत्रेषु च। ततः गोदोहकालपर्यन्तं प्राङ्गणे प्रतीक्षेत् अतिथिसंप्राप्त्यर्थम्; पश्चात् इच्छया आचरितव्यम्।