श्रीपराशरः मैत्रेये महर्षये कथयति—सर्वं विश्वं यत्रोत्पद्यते, यत्र तिष्ठति, यत्र च अन्ते लीयते, स विष्णुः परमं ब्रह्म। तदेव ब्रह्म परमं धाम, तदस्ति सत्-असत्-परं, तेन सर्वं चराचरं व्याप्यते, तस्मात् सर्वं प्रसूतम्। स एव मूलप्रकृतिः, स एव व्यक्तरूपः, स एव विश्वम्; तस्मिन्नेव सर्वं लीयते, तस्मिन्नेव स्थितम्। स एव कर्ता, स एव यज्ञरूपः, स एव कर्मफलः; यज्ञोपकरणानि, स्रुवा-आदीनि, सर्वं हरिं विना न अस्ति। तस्य दिव्यं रूपं दिवि शिशुमाराकृतिं ताराभिरुत्तिष्ठति; तस्य पुच्छे ध्रुवः स्थितः। यदा शिशुमारः भ्रमति, तदा चन्द्रः, सूर्यः, अन्ये ग्रहाः अपि भ्रमन्ति; तारे तस्य अनुचराः चक्रवत् भ्रमन्ति। सूर्यः, चन्द्रः, तारे, ग्रहाः, सर्वे ध्रुवे वातबन्धनैः बद्धाः तिष्ठन्ति। दिवि यः शिशुमाररूपः दृश्यते, स नारायणः; स एव स्वहृदयेन सर्वाधारः। उत्तानपादस्य पुत्रः, भगवन्तं पूजयित्वा, ध्रुवरूपेण तत्र स्थापितः। शिशुमारस्य आधारः जनार्दनः, स सर्वनियन्ता; शिशुमारः ध्रुवस्य आधारः, ध्रुवे सूर्यः स्थितः। तेन सर्वं लोकं, देवाः, असुराः, मानवाः, अधारितम्। कथं एतद् सर्वं व्यवस्थितम्, शृणु एकाग्रचित्तेन। सूर्यः अष्टमासेषु रसस्वरूपं जलं आकर्षति; ततः वर्षति, तस्मात् जलात् अन्नं जायते, अन्नात् सर्वं जगत्। सूर्यः तीक्ष्णरश्मिभिः जलं आकर्षति, चन्द्रः तद् पुष्णाति, चन्द्रः वातनाड्याः द्वारा तद् जलं मेघेषु विक्षिपति, वाष्परूपेण, अग्निरूपेण, वायुरूपेण। मेघाः तद् जलं न नश्यन्ति, यतो मेघात् आगतम्; मेघस्थं जलं वातेन चालयित्वा भूमौ पतति, कालपरिणामेन तद् शुद्धं भवति। सूर्यः नद्यः, समुद्रः, भूमिः, जीवाः—एतेषु चतुर्विधं जलं ग्रहति। सूर्यः दिव्यगङ्गायाः जलं अपि आकर्षति, मेघविहीनाकाशे तत् रश्मिभिः भूमौ क्षिपति। यः मनुष्यः तेन जलस्पर्शेन पापमलान् विमुञ्चति, स नरकं न याति; तस्य स्नानं दिव्यं स्मृतम्। सूर्यस्य दृश्ये, मेघरहिते दिवि यत् जलं पतति, तत् दिव्यगङ्गाजलं सूर्यरश्मिभिः भूमौ क्षिप्तम्। कृतिका आरभ्य, विषमेषु नक्षत्रेषु सूर्यस्य तारेषु दृश्ये यत् जलं पतति, तद् गङ्गाजलं दिग्गजैः क्षिप्तम्। यदा युग्मनक्षत्रेषु सूर्यः जलं क्षिपति, तत् सर्वं सूर्यरश्मिभिः आकृष्टं विक्षिप्तम्। उभयम्—गङ्गाजलं च दिव्यस्नानं च—पुण्यतमं, पापभीतिं नाशयति। मेघैः मुक्तं जलं सर्वं जीवजन्तून् पुष्णाति; तद् सर्वं वनस्पतीन् धारयति, तदेव जीवनस्य अमृतम्। तेन सर्वे वनस्पतयः उत्तमवृद्धिं यान्ति, परिपक्वाः फलवन्तः भवन्ति, जीवजन्तूनां पोषाय। तेन जनाः शास्त्रानुसारं यज्ञादीनि प्रतिदिनं कुर्वन्ति, तैः कर्मभिः देवाः अपि पुष्यन्ति। एवं यज्ञाः, वेदाः, द्विजाद्याः वर्गाः, देवसमूहाः, भूतगणाः—सर्वं वर्षेण धार्यते, वर्षात् अन्नं उत्पाद्यते; वर्षं सूर्यः उत्पादयति। ध्रुवः स्थिरतारा सूर्यस्य आधारः; शिशुमारः ध्रुवस्य आधारः, स नारायणस्वरूपः। शिशुमारस्य हृदयस्थः नारायणः, स सर्वभूताधारः, आद्यः, नित्यः। सोमस्य रथः त्रीणि चक्राणि, मालतीसदृशः श्वेतः; दश अश्वाः युक्ताः, पञ्च वामे, पञ्च दक्षिणे, तेन सोमः गच्छति। तारे यथास्वं मार्गं चरन्ति, ताः ध्रुवेण शीघ्रं स्थिरं च बद्धाः; तासां वृद्धिक्षयः सूर्यरश्मिवत्। सूर्यस्य अश्वानां यथा, सोमस्य अपि अश्वाः एकवारं युक्ताः, एककल्पं तान् तान् तन्ति, जलात् उत्पन्नाः। यदा सोमः क्षीणः, देवैः पीतः, तदा सूर्यः शेषकलां एकरश्म्या पूरयति। देवैः पीतो यः सोमः, स सूर्येण प्रतिदिनं पूर्यते, सूर्यः जलचोरः। अर्धमासे सोमस्थं अमृतं संचितम्; देवाः, अमृतोपजीविनः, तद् पिबन्ति, तेन ते अमराः। त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि, त्रयस्त्रिंशद् शतानि, त्रयस्त्रिंशत् देवाः, सोमं, रात्रिपतिं, पिबन्ति। यदा केवलं द्वे कले शेषे, सोमः सूर्यमण्डले प्रविशति; अमाख्याया रश्मौ स्थित्वा, तदा अमावास्या स्मर्यते। दिवा रात्रौ सोमः प्रथमं जलं प्रविशति; ततः वनस्पतिषु स्थित्वा, शनैः शनैः सूर्यं प्रति गच्छति। यः सोमवनस्पतिस्थिते पत्त्रं छिनत्ति, स ब्रह्महत्यापापं प्राप्नोति। यदा केवलं पञ्चदशभागः सोमस्य शेषः सायं, तदा पितृगणाः अधमभागं पूजयन्ति। शेषे द्वे कला, शुद्धामृतरूपे, पितृभिः सोमात् पीयते। एवं श्रीपराशरः मैत्रेये दिव्यस्य विष्णोः, सूर्यचन्द्रतारग्रहाणां, वर्षस्य, अन्नस्य, यज्ञस्य, देवपितृगणानां, सर्वस्य जगतः, एकत्वं, सम्बन्धं च, भगवतः नारायणस्य अधारत्वं, सर्वस्य पोषकत्वं च, श्रद्धया, भगवत्कथा रूपेण, प्रसन्नया वाणी कथयति।